Araştırma Makalesi

BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ

Cilt: 28 Sayı: 3 27 Aralık 2023
PDF İndir
TR EN

BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ

Öz

Organoklorlu pestisitler (OCP’ler) fiziksel ve kimyasal özelliklere göre tüm çevrede bulunan ve dünyada en yaygın olarak kullanılan kimyasalların başında gelmektedir. Yaklaşık 40 yıldır kullanımları yasak olmasına rağmen hem kararlılıklarından hem de kaçak kullanımlarından dolayı günümüzde hala insan sağlığını tehdit etmektedir. Bu çalışmada, Bursa sınırları içerinde yer alan 15 iç ve 6 dış ortam havasında OCP konsantrasyonlarının seviyeleri, muhtemel kaynakları ve soluma yoluyla oluşabilecek kanser riski hesabı değerlendirilmiştir. Toplam 10 OCP bileşiğinin iç ortam havasındaki konsantrasyon değerlerinin 467,8±94,9 pg/m3, dış ortam havasındaki konsantrasyon değerlerinin ise 419,3±137,1 pg/m3 olduğu belirlenmiştir. Örnekleme noktalarındaki binaların yaşının yanı sıra dış ortam havasında da tarımsal alanların varlığı ve yakınlığı iç ortam OCP konsantrasyonlarının dağılımlarında önemli rol oynadığı belirlenmiştir. Muhtemel kaynakların değerlendirilmesinde izomer oranlarından yararlanılmıştır. Bu izomer oranlarına göre, Bursa’da OCP’lerin esas kaynaklarını lindanların oluşturduğu tespit edilmiştir. Ayrıca yine aynı oranlara göre günümüzde hala Bursa’da pestisit kullanıldığı sonucuna varılmıştır. Son olarak hem iç hem de dış ortam havasının solunması yoluyla oluşabilecek kanser riskleri artan yaşam boyu kanser riski (ILCR) yöntemine göre değerlendirilmiştir. Elde edilen hesaplamalara göre, Bursa’da hem iç hem de dış ortamda OCP’lerin solunması yoluyla oluşabilecek herhangi bir kanser riski tespit edilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Arias, A.H., Oliva, A.L., Ronda, A.C., Tombesi, N.B., Macchi, P., Solimano, P., Abrameto, M. ve Migueles, N. (2023) Large-scale spatiotemporal variations, sources, and risk assessment of banned OCPs and PAHs in suspended particulate matter from the Negro river, Argentina, Environmental Pollution, 320, 121067. https://doi.org/10.1016/j.envpol.2023.121067
  2. 2. Audy, O., Melymuk, L., Venier, M., Vojta, S., Becanova, J., Romanak, K., Vykoukalova, M., Prokes, R., Kukucka, P., Diamond, M.L. ve Klanova, J. (2018) PCBs and organochlorine pesticides in indoor environments - A comparison of indoor contamination in Canada and Czech Republic, Chemosphere, 206, 622–631. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2018.05.016
  3. 3. Carolin C, F., Kamalesh, T., Senthil Kumar, P. ve Rangasamy, G. (2023) An insights of organochlorine pesticides categories, properties, eco-toxicity and new developments in bioremediation process, Environmental Pollution, 333, 122114. https://doi.org/10.1016/j.envpol.2023.122114
  4. 4. Cetin, B. ve Odabasi, M. (2011) Polybrominated diphenyl ethers (PBDEs) in indoor and outdoor window organic films in Izmir, Turkey, Journal of the Hazardous Materials, 185, 784–791. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2010.09.089
  5. 5. Cindoruk, S.S., Sakin, A.E. ve Tasdemir, Y. (2020) Levels of persistent organic pollutants in pine tree components and ambient air, Environmental Pollution, 256. https://doi.org/10.1016/j.envpol.2019.113418
  6. 6. Civan, M. (2023). PAH, PCB ve PBDE’lerin iç/dış toz oranlarının karşılaştırılması, Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, Basımda. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1164032
  7. 7. Da, C., Liu, G. ve Yuan, Z. (2014) Analysis of HCHs and DDTs in a sediment core from the Old Yellow River Estuary, China, Ecotoxicology and Environmental Safety, 100, 171–177. https://doi.org/10.1016/j.ecoenv.2013.10.034
  8. 8. Esen, F. ve Kayıkçı, G. (2017) İç ve dış ortam hava örneklerinde poliaromatik hidrokarbonların (PAH’ların) incelenmesi: Bursa örneği, Uludağ University Journal of The Faculty of Engineering, 22, 213– 224. https://doi.org/10.17482/uumfd.331620

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kimya Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

2 Aralık 2023

Yayımlanma Tarihi

27 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

20 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

9 Ekim 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 28 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Sari, M. F., Esen, F., & Shanabo, S. (2023). BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 28(3), 705-720. https://doi.org/10.17482/uumfd.1330124
AMA
1.Sari MF, Esen F, Shanabo S. BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ. UUJFE. 2023;28(3):705-720. doi:10.17482/uumfd.1330124
Chicago
Sari, Mehmet Ferhat, Fatma Esen, ve Sündüz Shanabo. 2023. “BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 28 (3): 705-20. https://doi.org/10.17482/uumfd.1330124.
EndNote
Sari MF, Esen F, Shanabo S (01 Aralık 2023) BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 28 3 705–720.
IEEE
[1]M. F. Sari, F. Esen, ve S. Shanabo, “BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ”, UUJFE, c. 28, sy 3, ss. 705–720, Ara. 2023, doi: 10.17482/uumfd.1330124.
ISNAD
Sari, Mehmet Ferhat - Esen, Fatma - Shanabo, Sündüz. “BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 28/3 (01 Aralık 2023): 705-720. https://doi.org/10.17482/uumfd.1330124.
JAMA
1.Sari MF, Esen F, Shanabo S. BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ. UUJFE. 2023;28:705–720.
MLA
Sari, Mehmet Ferhat, vd. “BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, c. 28, sy 3, Aralık 2023, ss. 705-20, doi:10.17482/uumfd.1330124.
Vancouver
1.Mehmet Ferhat Sari, Fatma Esen, Sündüz Shanabo. BURSA’DAKİ İÇ VE DIŞ ORTAM HAVASINDA ORGANOKLORLU PESTİSİTLER (OCP’LER): KONSANTRASYON DAĞILIMLARI, MUHTEMEL KAYNAKLARI VE SAĞLIK RİSKLERİ. UUJFE. 01 Aralık 2023;28(3):705-20. doi:10.17482/uumfd.1330124

DUYURU:

30.03.2021- Nisan 2021 (26/1) sayımızdan itibaren TR-Dizin yeni kuralları gereği, dergimizde basılacak makalelerde, ilk gönderim aşamasında Telif Hakkı Formu yanısıra, Çıkar Çatışması Bildirim Formu ve Yazar Katkısı Bildirim Formu da tüm yazarlarca imzalanarak gönderilmelidir. Yayınlanacak makalelerde de makale metni içinde "Çıkar Çatışması" ve "Yazar Katkısı" bölümleri yer alacaktır. İlk gönderim aşamasında doldurulması gereken yeni formlara "Yazım Kuralları" ve "Makale Gönderim Süreci" sayfalarımızdan ulaşılabilir. (Değerlendirme süreci bu tarihten önce tamamlanıp basımı bekleyen makalelerin yanısıra değerlendirme süreci devam eden makaleler için, yazarlar tarafından ilgili formlar doldurularak sisteme yüklenmelidir).  Makale şablonları da, bu değişiklik doğrultusunda güncellenmiştir. Tüm yazarlarımıza önemle duyurulur.

Bursa Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Görükle Kampüsü, Nilüfer, 16059 Bursa. Tel: (224) 294 1907, Faks: (224) 294 1903, e-posta: mmfd@uludag.edu.tr