This study addresses the traveling purchaser problem (TPP), which is a well-known extension of the traveling salesman problem as presented in the literature. In TPP, a purchaser traveling from a central depot visits a number of markets at different locations to satisfy a given product demand and then returns to the depot. The aim of the problem is to find a procurement and route plan that minimizes the total procurement and transportation cost of the purchaser. In this study, TPP is extended by considering the promotional practices of chain markets. In this context, the purchaser may earn a discount from a market chain if he/she makes a certain number of market visits and purchases a certain amount of products. In this way, a reduction in the total cost of the purchaser can be achieved. In order to solve the problem, which is called the market chain discounted traveling purchaser problem (MCD-TPP), a tabu search (TS) algorithm is proposed. A problem set has been generated to test the effectiveness of the developed TS in solving the MCD-TPP. In the computational experiments, the TS is compared to the GUROBI solver. The results show that TA is able to produce more efficient results in shorter times.
Traveling purchaser problem Mathematical modelling Tabu search algorithm
Bu çalışma literatürde iyi bilinen gezgin satıcı probleminin genişletilmiş bir versiyonu olan gezgin satın alıcı problemi (GSAP) dikkate almaktadır. GSAP’de merkezi bir depodan dolaşıma çıkan satın alıcı belirli ürün talebini karşılamak üzere farklı lokasyonlarda bulunan marketleri ziyaret ederek tekrar depoya geri dönmektedir. Problemde amaç satın alıcının toplam dolaşım ve satın alma maliyetini minimize edecek satın alma ve rota planının bulunmasıdır. Yapılan bu çalışmada GSAP, zincir marketlerin promosyon uygulamaları dikkate alınarak genişletilmiştir. Bu kapsamda, gezgin satın alıcı belirli zincir market grubundan belirli sayıda ve belirli miktarda satın alma işlemi yapması durumunda indirim kazanabilmektedir. Bu sayede satın alıcının toplam maliyetinde bir düşüş sağlanabilmektedir. Zincir market harcamalarında indirimli gezgin satın alıcı problemi (ZMHİ-GSAP) olarak adlandırılan problemin çözümü için bir tabu arama (TA) algoritması geliştirilmiştir. Geliştirilmiş olan TA’nın ZMHİ-GSAP’nin çözümünde etkinliğini test edebilmek için bir problem seti üretilmiştir. Yapılan sayısal çalışmalarda TA, GUROBI çözücüsü ile karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, TA’nın kısa sürelerde daha etkin sonuçlar üretebildiğini göstermiştir.
Gezgin satın alıcı problemi Matematiksel modelleme Tabu arama algoritması
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Endüstri Mühendisliği |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 23 Ekim 2024 |
| Kabul Tarihi | 16 Nisan 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 30 Temmuz 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 20 Ağustos 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 30 Sayı: 2 |
DUYURU:
30.03.2021- Nisan 2021 (26/1) sayımızdan itibaren TR-Dizin yeni kuralları gereği, dergimizde basılacak makalelerde, ilk gönderim aşamasında Telif Hakkı Formu yanısıra, Çıkar Çatışması Bildirim Formu ve Yazar Katkısı Bildirim Formu da tüm yazarlarca imzalanarak gönderilmelidir. Yayınlanacak makalelerde de makale metni içinde "Çıkar Çatışması" ve "Yazar Katkısı" bölümleri yer alacaktır. İlk gönderim aşamasında doldurulması gereken yeni formlara "Yazım Kuralları" ve "Makale Gönderim Süreci" sayfalarımızdan ulaşılabilir. (Değerlendirme süreci bu tarihten önce tamamlanıp basımı bekleyen makalelerin yanısıra değerlendirme süreci devam eden makaleler için, yazarlar tarafından ilgili formlar doldurularak sisteme yüklenmelidir). Makale şablonları da, bu değişiklik doğrultusunda güncellenmiştir. Tüm yazarlarımıza önemle duyurulur.
Bursa Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Görükle Kampüsü, Nilüfer, 16059 Bursa. Tel: (224) 294 1907, Faks: (224) 294 1903, e-posta: mmfd@uludag.edu.tr