Araştırma Makalesi

DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA

Cilt: 30 Sayı: 3 19 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA

Öz

Bu çalışma, makine öğrenmesi alanında sıkça karşılaşılan dengesiz veri sorununu ele alarak, azınlık sınıf örneklerinin çoğunluk sınıf tarafından gölgede bırakıldığı durumlara odaklanmaktadır. Böyle bir dengesizlik, sağlık hizmetlerinden finansal sahtekârlık tespitine ve IoT tabanlı endüstriyel süreçlere kadar pek çok alanda model performansını ciddi biçimde zayıflatır. Sorunu gidermek için, azınlık sınıfını sentetik örneklerle zenginleştiren ADASYN yöntemi, SVM tabanlı uzaklık ölçümüyle belirlenen “en uzak” %10’luk çoğunluk örneklerinin çıkarılmasıyla birleştirilmiştir. Önerilen yaklaşım, SVM, RF, XGBoost ve KNN sınıflandırıcılarıyla on farklı veri seti üzerinde test edilmiştir. Bunlar arasında hem kalite kontrol verilerini hem de IoT sensör ölçümlerini içeren, gerçek üretim ortamından elde edilmiş 'Tekstil' veri seti de yer almaktadır. Özellikle iplik kopması gibi nadir ancak üretim açısından kritik olayları barındıran bu veri seti, yoğun dengesizlik nedeniyle standart yöntemlerde düşük başarı sergilemektedir. G-Ortalamalar metriğinde önemli iyileşmeler sunan yöntem, azınlık sınıfın daha başarılı tespitine katkıda bulunmuş ve on veri setinden beşinde en yüksek G-Ortalamalar değerini elde etmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdelkhalek, A. ve Mashaly, M., (2023) Addressing the class imbalance problem in network intrusion detection systems using data resampling and deep learning, The journal of Supercomputing 79, 10611–10644. doi:10.1007/s11227-023-05073-x
  2. Almarshdi, R., Nassef, L., Fadel, E. ve Alowidi, N. (2023) Hybrid deep learning based attack detection for imbalanced data classification, Intelligent Automation & Soft Computing 35. doi:10.32604/iasc.2023.026799
  3. Altunkaynak, A., Başakın, E.E. ve Kartal, E. (2020) Dalgacik k-en yakin komşuluk yöntemi ile hava kirliliği tahmini, Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 25, 1547– 1556. doi:10.17482/uumfd.809938
  4. Amirshahi, B. ve Lahmiri, S. (2024) Bankruptcy prediction using optimal ensemble models under balanced and imbalanced data, Expert Systems, 41, e13599. doi:10.1111/exsy.13599
  5. Avizheh, M., Dadpasand, M., Dehnavi, E. ve Keshavarzi, H. (2023) Application of machine-learning algorithms to predict calving difficulty in Holstein dairy cattle, Animal Production Science, 63, 1095–1104. doi: 10.1071/AN22461
  6. Aymaz, S. (2025) Unlocking the power of optimized data balancing ratios: a new frontier in tackling imbalanced datasets, The Journal of Supercomputing, 81, 443. doi:10.1007/s11227-025-06919-2
  7. Ercire, M. ve Ünsal, A. (2021) Kısa Süreli Güç Kalitesi Bozulmalarının Dalgacık Analizi ve Rastgele Orman Yöntemi ile Sınıflandırılması, Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 26, 903–920. doi:10.17482/uumfd.976342
  8. Ferreira, G., Das, S., Coelho, G., Silva, R. R., Goswami, S., Pereira, R. N., Pereira, L., Fortunato, E., Martins, R. ve Nandy, S (2025) Energy harvesting and movement tracking by polypyrrole functionalized textile for wearable IoT applications, Journal of Energy Chemistry, 102, 230–242. doi: 10.1016/j.jechem.2024.10.028

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Endüstri Mühendisliği, Üretim ve Endüstri Mühendisliği (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

11 Aralık 2025

Yayımlanma Tarihi

19 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

18 Haziran 2025

Kabul Tarihi

4 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 30 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Yılmaz Eroğlu, D. (2025). DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 30(3), 825-844. https://doi.org/10.17482/uumfd.1722270
AMA
1.Yılmaz Eroğlu D. DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA. UUJFE. 2025;30(3):825-844. doi:10.17482/uumfd.1722270
Chicago
Yılmaz Eroğlu, Duygu. 2025. “DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30 (3): 825-44. https://doi.org/10.17482/uumfd.1722270.
EndNote
Yılmaz Eroğlu D (01 Aralık 2025) DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30 3 825–844.
IEEE
[1]D. Yılmaz Eroğlu, “DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA”, UUJFE, c. 30, sy 3, ss. 825–844, Ara. 2025, doi: 10.17482/uumfd.1722270.
ISNAD
Yılmaz Eroğlu, Duygu. “DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi 30/3 (01 Aralık 2025): 825-844. https://doi.org/10.17482/uumfd.1722270.
JAMA
1.Yılmaz Eroğlu D. DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA. UUJFE. 2025;30:825–844.
MLA
Yılmaz Eroğlu, Duygu. “DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA”. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, c. 30, sy 3, Aralık 2025, ss. 825-44, doi:10.17482/uumfd.1722270.
Vancouver
1.Duygu Yılmaz Eroğlu. DENGESİZ VERİ SETLERİ İÇİN İKİ AŞAMALI DENGELEME STRATEJİSİ: ADASYN İLE ÖRNEKLEM ARTIRMA, SVM TABANLI ÖRNEKLEM AZALTMA. UUJFE. 01 Aralık 2025;30(3):825-44. doi:10.17482/uumfd.1722270

DUYURU:

30.03.2021- Nisan 2021 (26/1) sayımızdan itibaren TR-Dizin yeni kuralları gereği, dergimizde basılacak makalelerde, ilk gönderim aşamasında Telif Hakkı Formu yanısıra, Çıkar Çatışması Bildirim Formu ve Yazar Katkısı Bildirim Formu da tüm yazarlarca imzalanarak gönderilmelidir. Yayınlanacak makalelerde de makale metni içinde "Çıkar Çatışması" ve "Yazar Katkısı" bölümleri yer alacaktır. İlk gönderim aşamasında doldurulması gereken yeni formlara "Yazım Kuralları" ve "Makale Gönderim Süreci" sayfalarımızdan ulaşılabilir. (Değerlendirme süreci bu tarihten önce tamamlanıp basımı bekleyen makalelerin yanısıra değerlendirme süreci devam eden makaleler için, yazarlar tarafından ilgili formlar doldurularak sisteme yüklenmelidir).  Makale şablonları da, bu değişiklik doğrultusunda güncellenmiştir. Tüm yazarlarımıza önemle duyurulur.

Bursa Uludağ Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi Dekanlığı, Görükle Kampüsü, Nilüfer, 16059 Bursa. Tel: (224) 294 1907, Faks: (224) 294 1903, e-posta: mmfd@uludag.edu.tr