SÜRDÜRÜLEBİLİR SAĞLIK YAPILARINDA İÇ ORTAM HAVA KALİTESİ: YEŞİL BİNA SERTİFİKA SİSTEMLERİNİN ROLÜ

Öz

Bu çalışma, hastane yapılarında iç hava kalitesinin iyileştirilmesine yönelik olarak LEED, BREEAM ve YESTR gibi yeşil bina sertifika sistemlerinin sunduğu standartları karşılaştırmalı bir analizle değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Sertifikasyonların sağlık yapılarında sürdürülebilirlik ve kullanıcı sağlığı üzerindeki etkileri, özellikle iç hava kalitesi bağlamında ele alınmıştır. Çalışmada, hastanelerdeki iç hava kalitesine yönelik kriterler açısından LEED, BREEAM ve YESTR sertifika sistemleri karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Analiz, termal konfor, akustik performans, görsel konfor ve hava değişim oranları gibi faktörlere odaklanmıştır. Ayrıca sistemlerin uluslararası ve yerel bağlamdaki uygulanabilirliği tartışılmıştır. LEED ve BREEAM’in yaygın uygulama pratiğine sahip olduğu, iç hava kalitesi yönetiminde gelişmiş standartlar sunduğu görülmüştür. LEED, ASHRAE 170 gibi standartlarla hava değişim oranlarını ve filtreleme sistemlerini optimize ederken, BREEAM genel sürdürülebilirlik hedeflerine odaklanmaktadır. YESTR ise Türkiye’deki sağlık yapılarının ihtiyaçlarına daha spesifik yanıt sunmaktadır. Yeşil bina sertifikaları, sağlık yapılarında iç hava kalitesini artırmak için etkili bir çerçeve sunmaktadır. Ancak bu sistemlerin uyumlu hale getirilmesi ve ekonomik, teknik, sağlık boyutlarıyla daha ayrıntılı incelenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, LEED, BREEAM ve YESTR gibi sistemlerin karşılaştırmalı analizleri, sürdürülebilir sağlık yapıları için etkin stratejiler geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Gelecek araştırmalar, bu sistemlerin hasta sağlığı, enerji verimliliği ve kullanıcı memnuniyeti üzerindeki etkilerini daha kapsamlı şekilde ele alabilir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir Mimarlık
• Yeşil Bina
• Sağlık Yapıları
• Sertifika Sistemleri
• İç Hava Kalitesi

Indoor Air Quality in Sustainable Healthcare Buildings: The Role of Green Building Certification Systems

Öz

This study evaluates the standards provided by green building certification systems such as LEED, BREEAM, and YESTR through a comparative analysis aimed at improving indoor air quality in hospital buildings. The impacts of certifications on sustainability and user health are addressed, with a particular focus on indoor air quality. The analysis examines criteria such as thermal comfort, acoustic performance, visual comfort, and air exchange rates. Furthermore, the applicability of these systems in international and local contexts is discussed. LEED and BREEAM are shown to have extensive international practices and advanced standards for indoor air quality management. LEED optimizes air exchange rates and filtration systems through standards such as ASHRAE 170, while BREEAM places greater emphasis on broader sustainability goals. As a local certification system, YESTR responds more specifically to the needs of healthcare facilities in Turkey. Green building certifications thus provide an effective framework for enhancing indoor air quality in hospitals. However, these systems require further harmonization and more detailed evaluation from economic, technical, and health-oriented perspectives. Comparative analyses of LEED, BREEAM, and YESTR can support the development of effective strategies for sustainable healthcare buildings. Future research should examine their impacts on patient health, energy efficiency, and user satisfaction in greater depth. 

Anahtar Kelimeler

• Sustainable Architecture
• Green Building
• Healthcare Buildings
• Certification Systems
• Indoor Air Quality

Kaynakça

1. Akkoç, İ. ve Tunç, H. (2015). Örgüt çalışanlarının tükenmişlik düzeylerinin araştırılması: Balıkesir İl Milli Eğitim Müdürlüğü örneği. Balikesir University Journal of Social Sciences Institute, 18(34), 1-21.
2. Anbarcı, M., Giran, Ö., & Demir, İ. H. (2012). Uluslararası Yeşil Bina Sertifika Sistemleri ile Türkiye’deki Bina Enerji Verimliliği Uygulaması. Engineering Sciences, 7(1), 368-383. https://doi.org/10.12739/nwsaes.v7i1.5000066898
3. ASHRAE, (2017), American Society of Heating, Refrigerating and Air-Conditioning Engineers
4. Aydın, Ö. ve Bayraktar Marangoz, D. (2022). Mimaride Sürdürülebilir Malzeme “Bambu”. Bodrum Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(1), 77-94.
5. Balçık, S. & Yamaçlı, R. (2023) Sürdürülebilir Kalkınma Sürecinde Mimari Tasarım Eğitimi. Online Journal of Art and Design. Cilt: 11, Sayı: 4
6. Beşiroğlu, Ş. & Özmen, E. (2022). Sürdürülebilir Mimarlık Kapsamında Ekolojik Bina ve Enerji Etkin Binanın Basit Toplamalı Ağırlıklandırma Yöntemi ile Karşılaştırılması. Tasarım+Kuram. Cilt: 18, Sayı: 35
7. BREEAM (Building Research Establishment.), (2017): The world’s leading sustainability assessment method for master planning projects, infrastructure, and buildings. Erişim adresi: https://www.breeam.com
8. CEN. European Committee for Standardization. (2007). EN 13779: Ventilation for non-residential buildings – Performance requirements for ventilation and room-conditioning systems. Brussels, Belgium.

9. Çilhoroz, Y., & Işık, O. (2019). Yeşil Hastane Sertifika Sistemleri. Sağlık Bilimleri Ve Meslekleri Dergisi, 6(1), 161-169.
10. Doğan, A. (2020). Türkiye’de Sürdürülebilir Hastane Uygulamalarında Karşılaşılan Engellerin Belirlenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Gebze Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü.
11. Erten, D. (2016). Sürdürülebilir Hastaneler. Sağlık Düşüncesi ve Tıp Platformu, http://www. sdplatform. com/Dergi/951/Surdurulebilirhastaneler. aspx, 14.
12. Fowler, K. M., & Rauch, E. M. (2006). Sustainable building rating systems summary (PNNL-15858). Pacific Northwest National Laboratory. Erişim adresi: https://www.pnnl.gov/main/publications/external/technical_reports/PNNL-15858.pdf
13. Golbazi, M., & Aktas, C. B. (2020). LEED certification and patient wellbeing in green healthcare facilities. Journal of Green Building, 15(4), 3-18.
14. Golbazi, M., & Aktas, C. B. (2016). Analysis of credits earned by LEED healthcare certified facilities. Procedia Engineering, 145, 203–210. https://doi.org/10.1016/j.proeng.2016.04.040
15. Hoff, A. (2007). Yaşlanan bilgi toplumlarında bir uyum stratejisi olarak kuşaklar arası öğrenme. Eğitim, İstihdam, Avrupa , 1 , 126-129. (Hoff, J. L. 2007. Life Cycle Assessment and the Leed® Green Building Rating System, 1-14.)
16. Hoşgör, H. (2015). Yeşil Hastane Konsepti ve Türkiye Deneyimi. Sağlık Bilimleri Ve Meslekleri Dergisi, 1(2), 75-84.
17. ISO: International Organization for Standardization. (2005). ISO 7730: Ergonomics of the thermal environment – Analytical determination and interpretation of thermal comfort using calculation of the PMV and PPD indices and local thermal comfort criteria. Geneva, Switzerland.
18. Karaçar, P., & Fidan, A. (2022). Kamusal Yapı Olarak Hastanelerde İyileştiren Mimariyi Etkileyen Tasarım İlkelerinin Değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(4), 1587-1601.
19. Karasu, E. (2023). Sürdürülebilir yeşil bina sertifika sistemleri kapsamında geliştirilecek iyileştirmelerin bina enerji performansına etkisi: Babaeski bahçekent konutları örneği. Trakya Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mimarlık Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi
20. Koçak, A. İlayda ve Topay, M. (2022). Eko-Kentleşme İlkeleri Çerçevesinde ''Leed, Breeam Ve Yes_Tr'' Değerlendirme Araçlarının Karşılaştırılması. Ekolojik Perspektif , 2 (1), 51–66. https://doi.org/10.53463/ecopers.20220115
21. Koç, K., & Ayçam, İ. (2022). Türkiye’de şehir hastanelerinin yeşil bina kriterleri açısından incelenmesi. Al-Farabi 11th International Conference on Social Sciences, Erzurum, Türkiye, 1020–1030.
22. Kurta, C., & Jahed, S. (2017). Comparison of design criterias about location and transportation in healthcare buildings according to BREEAM and LEED certification systems. 5th International Symposium on Innovative Technologies in Engineering and Science (ISITES2017), Baku, Azerbaijan
23. Özdemir, N. C. (2022). Sürdürülebilir Mimari Bağlamında Yeşil Bina Tasarımı ve Değerlendirilmesi. Aksaray Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeodezi ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi
24. Tavşan, F., & Yolcu, Z. (2023). Green Star Sertifika Sisteminde Sürdürülebilir Sağlık Yapılarının İncelenmesi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(136), 38–64. https://doi.org/10.29228/ASOS.65988
25. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2022). Özel Hastaneler Yönetmeliği. Resmî Gazete, 24. madde (h) bendi. Erişim adresi: https://hhdd.org.tr/wp-content/uploads/2022/01/Ozel-Hastaneler-Yonetmeligi.pdf
26. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2021). Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği. Resmî Gazete, 30. madde. Erişim adresi: https://webdosya.csb.gov.tr/db/tabiat/icerikler/planli-20210811131259.pdf
27. T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (t.y.). YES-TR: Türkiye'nin Yeşil Bina Sertifikası. Erişim adresi: https://yestr.org/
28. Türk Standartları Enstitüsü. (2020). TS EN 81-20: Asansörler – Yapım ve montaj için güvenlik kuralları – İnsan ve yük asansörleri için. Ankara, Türkiye: TSE.
29. U.S. Green Building Council. (2023). LEED rating system. Erişim adresi: https://www.usgbc.org/leed
30. URL-1: https://www.termokon.com.tr/temiz-oda-paneli (Erişim tarihi: 01.06.2025)
31. URL-2:https://airfiltration.mann-hummel.com/tr/urunler/ameliyathane-hepa-filtreleri.html (Erişim tarihi: 01.06.2025)
32. URL-3: https://alperen.com.tr/laminar-air-flow-uniteleri/ (Erişim tarihi: 01.06.2025)