ALICI SU ORTAMLARINDAKİ POLİHALKALI AROMATİK HİDROKARBONLARIN (PAH’LAR) KONSANTRASYONLARININ BÖLGESEL DEĞİŞİMİ: NİLÜFER ÇAYI ÖRNEĞİ
Öz
Bu çalışmada, Bursa’nın en önemli su kaynaklarından olan Nilüfer Çayı’ndaki PAH konsantrasyonlarının bölgesel değişiminin, tür dağılımının ve olası kaynaklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, Nilüfer Çayı’nın 6 farklı noktasından yüzeysel su örnekleri alınmıştır. Örnekler ultrasonik ektraksiyona tabi tutulmuş ve PAH konsantrasyonları gaz kromotografisi-kütle spektrometresinde (GC-MS) ölçülmüştür. Toplam 12 (∑12) türe aitPAH konsantrasyonlarının 334-840 ng/L aralığında değişim gösterdiği tespit edilmiştir. Örnek alınan bölgeler içinde en yüksek ∑12 PAH konsantrasyonu Doğu Atıksu Arıtma Deşarjı sonrasında yer alan (N2) örnekleme bölgesinde 840 ng/L olarak ölçülmüştür. Rekreasyon bölgesi olan Gümüştepe’nin (N1) de PAH kirliği açısından ikinci sırada yer aldığı tespit edilmiştir. Yüzeysel su örneklerinde yalnız 3-4 halkalı PAH türlerinin bulunduğu görülmüş olup 5 ve 6 halkalı türlere rastlanmamıştır. Ortalama ∑12 PAH konsantrasyonlarının %93’ünün 3 halkalı türlerden (Phe, Ant), %7’sinin ise 4 halkalı türlerden (Fl, Pyr, BaA, Chr) oluştuğu tespit edilmiştir. PAH türlerinin moleküler tanımlama oranları değerlendirildiğinde Nilüfer Çayı’ndaki kirliliğin büyük ölçüde pirolitik (yanma) kaynaklı olduğu belirlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bai, C.Y., Meng, W., Xu, J., Zhang, Y. Guo, C., Lv, J., Wan, J. (2014) Occurrence, distribution, environmental risk assessment and source apportionment of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in water and sediments of the Liaohe river basin, Bulletin Environmental Contamination Toxicology, 93, 744–751, doi:10.1007/s00128-014-1390-7
- Baumard P., Budzinski H., Garrigues P., Sorbe J.C., Burgeot T. and Bellocq J. (1998) Concentrations of PAHs (polycyclic aromatic hydrocarbons) in various marine organisms in relation to those in sediments and to trophic level, Marine Pollution Bulletin, 36, 951-960, doi:10.1016/S0025-326x(98)00088-5
- Bozlaker, A., Muezzinoglu, A., Odabasi, M. (2008) Atmospheric concentrations, dry deposition and air-soil exchange of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in an industrial region in Turkey, Journal of Hazardous Materials, 153,1093-1102, doi:10.1016/j.jhazmat.2007.09.064
- Brum, D.M., Netto, A.D.P. (2009) Polycyclic aromatic hydrocarbons in Tripuí River, Ouro Preto, MG, Brazil, Journal of Hazardous Materials 165, 447–453, doi:10.1016/j.jhazmat.2008.10.015
- Chen B., Xuan X., Zhu, L., Wang, J., Gao, Y., Yang, K., Shen, X. and Lou, B. (2004) Distributions of polycyclic aromatic hydrocarbons in surface waters, sediments and soils of Hangzhou City, China, Water Reearch, 38, 3558-3568, doi:10.1016/j.watres.2004.05.013
- Cindoruk S.S., Birgül A., Esen F., Taşdemir Y. (2012) Bursa’da yarıkırsal bir bölge'de poliklorlu bifeniller, organoklorlu pestisitler ve polisiklik aromatik hidrokarbonların toplam çökelme akılarının belirlenmesi, Hava Kirliliği Araştırmaları Dergisi, 1,10–18
- -
- Dere, Ş., Dalkıran, N., Karacaoğlu, D., Elmacı, A., Dülger, B. ve Şentürk, E. (2006) Relationships among epipelic diatom taxa, bacterial abundances and water quality in a highly polluted stream catchment, Bursa-Turkey. Environmental Monitoring and Assessment, 112, 1-22, doi:10.1007/s10661-006-0213-7
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
-
Yayımlanma Tarihi
20 Mayıs 2016
Gönderilme Tarihi
19 Şubat 2015
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: 21 Sayı: 1