TEKSTİL RAMÖZ BACASINDAN KAYNAKLANAN KİRLİLİĞE ÖNLEM OLARAK OLUŞTURULAN FİLTRASYON SİSTEMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ: BİR ÖRNEK ÇALIŞMA

Öz

Tekstil fabrikalarının kumaş boyahanelerinde uygulanan termofikse (özellikle ön fikse) ve kurutma işlemleri sırasında ram makinelerinin bacalarından atmosfere atılan dumanın içinde bol miktarda yağ zerrecikleri ve zararlı tozlar bulunmaktadır. Bu işlem sırasında kumaşın cinsine bağlı olarak bacadan atılan yağ miktarı da değişkenlik göstermektedir. Bu yanmış yağ ve tozlardan kaynaklı yoğun bir koku emisyonu oluşmaktadır. Ayrıca bu yağlar bacalardan sızarak birikmekte ve çevresel kirliliğe sebep olmaktadır. Bu çalışma kapsamında Bursa’da bulunan bir pamuk/polyester kumaş boyama tekstil fabrikasında Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrolü Direktifine uygun olarak temiz üretim değerlendirme çalışmaları yürütülmüştür. Uygulama için seçilen tekstil fabrikasının ramöz makinasının bacalarına takılan elektrostatik filtre sayesinde, filtreden geçen kirli havanın içindeki partiküller yüksek voltajda elektrikle yüklenip, arkasından gelen toplayıcı kısım tarafından toplanmakta, yağ ayırıcı ile ayrıştırılıp bir haznede biriktirilmektedir. Çalışmada en iyi mevcut tekniklerin uygulanması ile teknik ve çevresel performanslar, potansiyel faydalar ve tasarruflar belirlenmiştir. Bu değerlendirmeler sonucu, önerilen en iyi mevcut tekniklerin uygulanmasının ardından ve gelecekte uygulanması halinde doğalgaz kullanımından yaklaşık % 15 tasarruf edileceği, koku emisyonlarında ise yaklaşık % 90 azalma olacağı sonucuna varılmıştır. Önerilen en iyi mevcut tekniklerin geri dönüş sürelerinin yaklaşık 3 yıl olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Ramöz,Elektrostatik Filtre,temiz üretim

The Evaluation of the Filtration System Created as Prevention of Pollution Originating From the Textile Stenter Flue: A Sample Study

Öz

In  textile dye houses, a significant amount of stenter flue exhaust including oil particles and hazardous dusts is released to the atmosphere during the processes of thermofixing (especially pre-fixing) and drying. The amount of oil in this emmision varies depending on the type of the fabric. These burnt oil and dusts produce a strong odor emmision. They also leak out from the stenter flue and cause contamination of the surrounding environment.  In this study, clean production efforts in parallel to “Integrated Pollution Prevention and Control Directive” were evaluated in a textile fabric dyeing  facility located  in Bursa. Thanks to the electrostatic filters installed on the flue of stenter machine, the particles in polluted air are electically charged with high voltage, collected by a collector and thereafter seperated oily particules are accumulated in a receptacle. In the study, technical and environmental performances, potential benefits and savings were determined. By applying the suggested best available technique now and in the future, approximately 15%  of natural gas will be saved and approximately 90%  of odor emmissions will be reduced. The return time for the suggested best available techniques was calculated as nearly 3 years.

Anahtar Kelimeler

• Stenter,electrostatic filter,clean production

Kaynakça

1. A. Angelis-Dimakis a, A. Alexandratou , a, A. Balzarini, (2016) Value chain upgrading in a textile dyeing industry, Journal of Cleaner Production, 138, 237-247. doi: 10.1016/j.jclepro.2016.02.137
2. Cay, A. Tarakçıoglu, I.. ve Hepbasli, A. (2009) Assessment of finishing processes by exhaustion principle for textile fabrics: An exergetic approach”, Applied Thermal Engineering, 29, pp:2554-2561. doi: 10.1016/j.applthermaleng.2008.12.032
3. Cleaner Production Guide for Textile Industries, (2010) Lebanese Cleaner Production Center, Beirut, Lebanon.
4. Çevre Kanunu Uyarınca Verilecek İdari Para Cezaları, (2017) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı.
5. Entegre Kirlilik Önleme ve Kontrol Eşleştirme Projesi, IPPC, (2012) Tekstil Sanayi İçin MET Kılavuzu, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı.
6. http://www.kma-filter.de/en/applications/textile-industry/ , Erişim Tarihi: 07.06.2017, Konu: Elektrostatik Filtreler
7. İl Mahalli Çevre Kurulu Kararı, (2016) Bursa Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü, 75.
8. Kadolph, S. J. (2007) Textiles (10th ed.). Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.

9. Karaaslan, M. (2006). Ramöz Atık Havasından Isı Geri Kazanımı, Ege Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
10. Koku Oluşturan Emisyonların Kontrolü Hakkında Yönetmelik, (2013) T.C. Resmi Gazete, 28712.
11. Laforest, V. (2014) Assessment of emerging and innovative techniques considering best available technique performances. Resour. Conserv. Recycl, 92, 11-24.
12. Öztürk, E. (2016), Sustainable textile production: cleaner production assessment/eco-efficiency analysis study in a textile mill, Journal of Cleaner Production 138, 248-263. doi:10.1016/j.jclepro.2016.02.071
13. Palamutcu S. (2010) Electric energy consumption in the cotton textile processing stages, Energy, 35, 2945-2952. doi: 10.1016/j.energy.2010.03.029
14. Pulat, E. (2009) Waste-Heat Recovery Potential İn Turkish Textile İndustry: Case Study For City Of Bursa, Renewable and Sustainable Energy Reviews, 13, 663–672. doi: 10.1016/j.rser.2007.10.002