EN
TR
Tumu Muharebesi ve Oyratların Pekin Kuşatması
Öz
Ming Hanedanlığı’nın (1368-1644) kuruluş ve yükseliş döneminde, Moğolistan’a yönelik askerî müdahaleleri, Kubilay soyundan gelen Moğol hanlarına ve onların yönetimindeki halka büyük bir darbe vurdu. Yaklaşık yarım asır süren savaşlar sırasında yüz binlerce Moğol esir alındı ve daha fazlası Ming himayesine girmek zorunda kaldı. Bu gelişmeler, Moğolistan’daki demografik dengeyi ve siyasi yapıyı değiştirerek, Kubilay hanedanının ezeli rakipleri ve aynı zamanda Ming Hanedanlığı’nın müttefikleri olan Oyratların güçlenmesine ve Moğolistan’daki otoriteyi ele geçirmesine yol açtı. Ticari ilişkilerini Ming Hanedanlığı ile güçlendiren Oyratlar, hızla kuvvetlenerek batıda Kumul’dan (Hami), doğuda ise Cürçenlere kadar genişleyen bir etki alanı oluşturdu. Ancak, Zhu Di döneminde uygulanan genişleme politikaları nedeniyle Ming Hanedanlığı büyük ölçüde kaynaklarını tüketmişti. Onun ölümünden sonra gelen imparatorlar, askerî yayılmacılığı terk ederek güneyde Vietnam’daki (Annam) ve kuzeyde Moğolistan’daki Ming askerî varlıklarını geri çekti. 15. yüzyılın ortalarına gelindiğinde Oyratlar büyük bir güç hâline gelirken, Ming Hanedanlığı bu yükselişten rahatsız oldu ve Oyratlarla olan ticari ilişkilerde isteksiz davranmaya başladı. Bu gelişmelere tepki olarak Oyrat lideri Esen, 1449’da Ming’e karşı büyük bir sefer düzenleyerek Tumu Muharebesi’nde İmparator Zhu Qizhen’i esir aldı ve ertesi yıl Pekin’i kuşatarak Ming Hanedanlığı’nı büyük bir krize soktu.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Atwood, Christopher P. Encyclopedia of Mongolia and the Mongol empire. New York: Facts On File, Inc., 2004.
- Bai 白, Cuiqin 翠琴, ed. Ming Shi Lu-Wala Ziliao Zhaibian 《明实录》瓦剌资料摘编. Urumçi: Xinjiang Renmin Chuban She, 1982.
- Bai白, Cuiqin翠琴. “Wala Jing Yu Bianqian Kaoshu 瓦剌境遇变迁考述”. Studia Historica Mongolica 蒙古史研究, 35-52. Hohhot: Nei Menggu Renmin Chuban She, 1985.
- Bao, Dalizhabu. “Bei Yuan Woerduo Youmu Di Kao 北元汗斡耳朵游牧地考”. Ming Qing Menggu Shi Gaolun 明清蒙古史论稿, 54-81. Beijing: Minzu Chuban She, 2003.
- Bate巴特, ve Jianyi坚毅 Hong洪. Menggu Zu Gudai Zhanli Shi 蒙古族古代战例史. Beijing: Jincheng Chuban She, 2002.
- Börçigin, Ulan乌兰(Wulan). Erdeni-yin Topçi 蒙古源流. Hohhot: Neimengu Dxue Chuban She, 2000.
- Bstagjin, Blobsang. Erten-ü Kad-un Ündüsülegsen Törü Yosun-u Jokiyal-i Tobçilan Kuriyagsan Altan Tobçi 大蒙古国根本黄金史. Gerel格日乐. Hohhot: Inner Mongolia University Press, 2014.
- Buyandelger. “15 Shiji Zhongye Qian De Bei Yuan Kehan Shixi Ji Zhengju 15 世纪 中叶前 的北元可汗世系及政局”. Menggu Shi Yanjiu, 6 (2000): 131-155.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Spesifik Alanların Tarihi (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2025
Gönderilme Tarihi
26 Ocak 2025
Kabul Tarihi
7 Nisan 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 10 Sayı: 2
APA
İzbasar, N. (2025). Tumu Muharebesi ve Oyratların Pekin Kuşatması. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 10(2), 1888-1963. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1627459
AMA
1.İzbasar N. Tumu Muharebesi ve Oyratların Pekin Kuşatması. VAKANÜVİS. 2025;10(2):1888-1963. doi:10.24186/vakanuvis.1627459
Chicago
İzbasar, Nureddin. 2025. “Tumu Muharebesi ve Oyratların Pekin Kuşatması”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 10 (2): 1888-1963. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1627459.
EndNote
İzbasar N (01 Eylül 2025) Tumu Muharebesi ve Oyratların Pekin Kuşatması. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 10 2 1888–1963.
IEEE
[1]N. İzbasar, “Tumu Muharebesi ve Oyratların Pekin Kuşatması”, VAKANÜVİS, c. 10, sy 2, ss. 1888–1963, Eyl. 2025, doi: 10.24186/vakanuvis.1627459.
ISNAD
İzbasar, Nureddin. “Tumu Muharebesi ve Oyratların Pekin Kuşatması”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 10/2 (01 Eylül 2025): 1888-1963. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1627459.
JAMA
1.İzbasar N. Tumu Muharebesi ve Oyratların Pekin Kuşatması. VAKANÜVİS. 2025;10:1888–1963.
MLA
İzbasar, Nureddin. “Tumu Muharebesi ve Oyratların Pekin Kuşatması”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 10, sy 2, Eylül 2025, ss. 1888-63, doi:10.24186/vakanuvis.1627459.
Vancouver
1.Nureddin İzbasar. Tumu Muharebesi ve Oyratların Pekin Kuşatması. VAKANÜVİS. 01 Eylül 2025;10(2):1888-963. doi:10.24186/vakanuvis.1627459