Araştırma Makalesi

Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han

Cilt: 11 Sayı: 2 30 Eylül 2026
PDF İndir
EN TR

Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han

Öz

Bu araştırma, Türk, Moğol ve Altay mitolojilerinde denizlerin ve okyanusların hâkimi olarak kabul edilen ve “Dalay Han” olarak da ifade edilen Talay Han figürünü, yapay zekâ destekli görsel üretim araçlarıyla yeniden kurgulamaktadır. Mitoloji kaynaklarında Talay Han, denizlerin birleştiği noktada hüküm süren, deniz canlılarını müdafaa eden bilge bir varlık olarak betimlenmektedir. Çalışmanın amacı; Talay Han figürün mevcut mitolojik kimliğinden koparmadan yeniden ele almak ve bu figürü yapay zekâ destekli sanatsal üretim araçlarıyla dijital bir avatar olarak tasarlayarak kültürel mirası güncel sanat uygulamaları içinde nasıl yeniden konumlandırılabileceğini ortaya koymaktır. Araştırma; sanat temelli araştırma yöntemine dayanmaktadır. Mitolojik figürleri çağdaş sanat ve dijital teknolojiler aracılığıyla yeniden kurgulayan, deneysel ve yaratıcı bir üretim süreci benimsenmiştir. Bu süreçte mitolojik literatürden elde edilen veriler temel alınarak Talay Han imgesi yeniden karakterize edilmiştir. Figürün hem insan formuna sahip olması hem de balinaya dönüşebilen doğası Midjourney ile kurgulanmış; elde edilen sahneler Kling AI aracılığıyla hareketlendirilmiş ve Top Media AI ile seslendirilmiştir. Ortaya çıkan dijital avatar, farklı görsel ve işitsel senaryolar üzerinden yeniden düzenlenerek çeşitlendirilmiştir. Mitoloji, sanat ve yapay zekâ temelli üretim araçlarının harmanlandığı bu yaklaşım, kültürel sembollerin güncel sanat pratikleri içinde sürdürülebilirliğine ilişkin yeni bir perspektif sunmaktadır. Çalışma; mitolojik figürlerin çoklu duyusal boyutlarını da içerecek biçimde yeniden tasarlanabileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Bu çalışma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Proje Numarası

Bu çalışma herhangi bir proje kapsamında yürütülmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma, insan veya hayvan denekleri üzerinde gerçekleştirilen herhangi bir deneysel uygulama içermemektedir. Çalışma kapsamında etik kurul izni gerektiren bir araştırma süreci bulunmamaktadır. Araştırma, bilimsel yayın etiği ve akademik dürüstlük ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür.

Teşekkür

Bu çalışmanın yazım sürecinde, üretken yapay zekâ araçlarından yalnızca dil düzenleme ve metin akışının iyileştirilmesi amacıyla sınırlı ölçüde yararlanılmıştır. Araştırma tasarımı, veri analizi ve sonuçların yorumlanması yazarlar tarafından gerçekleştirilmiştir. Görsel üretim sürecinde Midjourney, hareketlendirme aşamasında Kling AI ve seslendirme sürecinde Top Media AI kullanılmış; nihai düzenlemeler yazar tarafından yapılmıştır.

Kaynakça

  1. Aliyev, R., Türk Mitolojisi, Astana Yayınları, Ankara, 2020.
  2. Can, Ş., Klasik Yunan Mitolojisi, Ötüken Neşriyat, Ankara, 2020.
  3. Eliade, M., Şamanizm: İlkel Kendinden Geçme Teknikleri (İ. Birkan, Çev.), İmge Kitabevi, Ankara, 1999. (Özgün eser Le chamanisme et les techniques archaïques de l’extase, 1951).
  4. Karakurt, D., Türk Mitoloji Ansiklopedisi: Açıklamalı- Resimli Türk Söylence Sözlüğü, Vikipedi, 2012.
  5. Hançerlioğlu, O., Dünya İnançları Sözlüğü (3. bs.), Remzi Kitabevi, İstanbul, 2000.
  6. İnan, A., Eski Türk Dini Tarihi, Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1976.
  7. Mitolog, Talay Han: Denizlerin Efendisi, Mitoloji. https://mitoloji.org.tr/talay-han-denizlerin-efendisi/, 2024.
  8. Özkartal, M., “Turkish Mythology and its Place in Education of Art”, International Journal of Turkish Education Sciences, 2015(5), 83-98.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Spesifik Alanların Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

2 Şubat 2026

Kabul Tarihi

9 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Demiröz, C., & Bahattin Ceylan, H. (2026). Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 11(2), 1157-1179. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1880425
AMA
1.Demiröz C, Bahattin Ceylan H. Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han. VAKANÜVİS. 2026;11(2):1157-1179. doi:10.24186/vakanuvis.1880425
Chicago
Demiröz, Cemre, ve Hatice Bahattin Ceylan. 2026. “Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 11 (2): 1157-79. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1880425.
EndNote
Demiröz C, Bahattin Ceylan H (01 Eylül 2026) Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 11 2 1157–1179.
IEEE
[1]C. Demiröz ve H. Bahattin Ceylan, “Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han”, VAKANÜVİS, c. 11, sy 2, ss. 1157–1179, Eyl. 2026, doi: 10.24186/vakanuvis.1880425.
ISNAD
Demiröz, Cemre - Bahattin Ceylan, Hatice. “Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 11/2 (01 Eylül 2026): 1157-1179. https://doi.org/10.24186/vakanuvis.1880425.
JAMA
1.Demiröz C, Bahattin Ceylan H. Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han. VAKANÜVİS. 2026;11:1157–1179.
MLA
Demiröz, Cemre, ve Hatice Bahattin Ceylan. “Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han”. Vakanüvis - Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 11, sy 2, Eylül 2026, ss. 1157-79, doi:10.24186/vakanuvis.1880425.
Vancouver
1.Cemre Demiröz, Hatice Bahattin Ceylan. Yapay Zekâ Destekli Sanatsal Üretimde Mitolojik Bir Figür Olarak Talay Han. VAKANÜVİS. 01 Eylül 2026;11(2):1157-79. doi:10.24186/vakanuvis.1880425


 Bu eser Creative Commons BY-NC-SA 2.0 (Atıf-Gayri Ticari-Aynı Lisansla Paylaş) ile lisanslanmıştır.