Determination of Reference Intervals of Haematological Parameters in Rahvan Horses of the Mardin Region

Öz

Hematoloji çeşitli hastalıkların tanısında yol gösterici olması nedeniyle iç hastalıklarının hemen her alanında kritik bir klinik öneme sahip olup farklı patolojilerin yönetiminde hekimlere temel bir rehberlik sağlamaktadır. Bu çalışmada, Mardin yöresinde yetiştirilen rahvan yürüyüş özelliğine sahip klinik olarak sağlıklı atlarda hematolojik parametrelere ait referans aralıkların belirlenmesi amaçlandı. Araştırma materyalini farklı yaş (2–6 yaş) ve cinsiyetteki klinik muayenelerinde sistemik enfeksiyon veya hastalık belirtisi göstermeyen sağlıklı rahvan atları (n=42) oluşturdu. Araştırmaya dahil edilen atlardan antikoagülanlı tüplere kan örnekleri alınarak tam kan sayımı analizleri gerçekleştirildi. Kan sayım cihazı ile total lökosit sayısı, granülosit, lenfosit, monosit, Granülosit yüzdesi, lenfosit yüzdesi, monosit yüzdesi, total eritrosit sayısı, hemoglobin miktarı, hematokrit değer, ortalama eritrosit hacmi, ortalama eritrosit hemoglobini, ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonu, eritrosit dağılım genişliği-varyasyon katsayısı, eritrosit dağılım genişliği-standart sapma, platelet sayısı, ortalama platelet hacmi, platelet dağılım genişliği, plateletkrit, büyük platelet hücre konsantrasyonu ve büyük platelet oranı parametreleri değerlendirildi. Analizler, SPSS 24.0 istatistik programı ile non-parametrik (5.–95. persentil) yöntem kullanılarak gerçekleştirildi. Elde edilen bulgular, referans değerlerin büyük ölçüde literatürde bildirilen aralıklarla uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada elde edilen referans değerlerin, bölgedeki rahvan atların klinik değerlendirmelerinde ve hastalıkların tanı, izlem ile tedavi süreçlerinde yol gösterici olabileceği öngörülmektedir. Ayrıca, Türkiye’deki rahvan at popülasyonuna özgü hematolojik verilerin sınırlı olması nedeniyle, bu çalışma literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır. Sonuç olarak, araştırma yerel at popülasyonuna ait hematolojik referans aralıkların belirlenmesine yönelik öncü bir adım olup, daha kapsamlı ileri çalışmalar için temel oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hematology
• Rahvan horses
• Referans aralık

Mardin Yöresindeki Rahvan Atlarda Hematolojik Parametrelerin Referans Aralıklarının Belirlenmesi

Öz

Hematoloji çeşitli hastalıkların tanısında yol gösterici olması nedeniyle iç hastalıklarının hemen her alanında kritik bir klinik öneme sahip olup farklı patolojilerin yönetiminde hekimlere temel bir rehberlik sağlamaktadır. Bu çalışmada, Mardin yöresinde yetiştirilen rahvan yürüyüş özelliğine sahip klinik olarak sağlıklı atlarda hematolojik parametrelere ait referans aralıkların belirlenmesi amaçlandı. Araştırma materyalini farklı yaş (2–6 yaş) ve cinsiyetteki klinik muayenelerinde sistemik enfeksiyon veya hastalık belirtisi göstermeyen sağlıklı rahvan atları (n=42) oluşturdu. Araştırmaya dahil edilen atlardan antikoagülanlı tüplere kan örnekleri alınarak tam kan sayımı analizleri gerçekleştirildi. Kan sayım cihazı ile total lökosit sayısı, granülosit, lenfosit, monosit, Granülosit yüzdesi, lenfosit yüzdesi, monosit yüzdesi, total eritrosit sayısı, hemoglobin miktarı, hematokrit değer, ortalama eritrosit hacmi, ortalama eritrosit hemoglobini, ortalama eritrosit hemoglobin konsantrasyonu, eritrosit dağılım genişliği-varyasyon katsayısı, eritrosit dağılım genişliği-standart sapma, platelet sayısı, ortalama platelet hacmi, platelet dağılım genişliği, plateletkrit, büyük platelet hücre konsantrasyonu ve büyük platelet oranı parametreleri değerlendirildi. Analizler, SPSS 24.0 istatistik programı ile non-parametrik (5.–95. persentil) yöntem kullanılarak gerçekleştirildi. Elde edilen bulgular, referans değerlerin büyük ölçüde literatürde bildirilen aralıklarla uyumlu olduğunu göstermiştir. Bu çalışmada elde edilen referans değerlerin, bölgedeki rahvan atların klinik değerlendirmelerinde ve hastalıkların tanı, izlem ile tedavi süreçlerinde yol gösterici olabileceği öngörülmektedir. Ayrıca, Türkiye’deki rahvan at popülasyonuna özgü hematolojik verilerin sınırlı olması nedeniyle, bu çalışma literatüre önemli bir katkı sağlamaktadır. Sonuç olarak, araştırma yerel at popülasyonuna ait hematolojik referans aralıkların belirlenmesine yönelik öncü bir adım olup, daha kapsamlı ileri çalışmalar için temel oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hematoloji
• Rahvan atlar
• Referans aralık

Kaynakça

1. Acar G (2024). Türklerde unutulan miras: Binicilik ve at yetiştiriciliği üzerine bir analiz. Iğdır Üniv Spor Bilim Derg, 7 (1), 18-26.
2. Andersson LS, Larhammar M, Memic F et al. (2012). Mutations in DMRT3 affect locomotion in horses and spinal circuit function in mice. Nature, 488 (7413), 642-646.
3. Ayhan H, Gürgöze S (2024). Safkan ingiliz ve arap atlarında hematolojik parametreler üzerine irk, yaş ve cinsiyetin etkileri. Dicle Üniv Vet Fak Derg, 17 (1), 31-35.
4. Çağlayan T, İnal Ş, Garip M et al. (2010). The determination of situation and breed characteristics of Turkish Rahvan horse in Turkey. J Anim Vet Adv, 9 (4), 670-680.
5. Friedrichs KR, Harr KE, Freeman KP et al. (2012). ASVCP reference interval guidelines: determination of de novo reference intervals in veterinary species and other related topics. Vet Clin Pathol, 41 (4), 441-453.
6. Girardi AM, Marques LC, de Toledo CZP, de Campos Filho E (2015). Hematological variables of the Pêga donkey (Equus asinus) breed: influence of age and sex. Comp Clin Pathol, 24 (1), 335-342.
7. Hacılarlıoğlu S, Pekağırbaş M (2023). Aydın ilinde yetiştirilen atlarda tespit edilen gastrointestinal sistem parazitlerinin dağılımı. Van Vet J, 34 (3), 275-280.
8. Harvey JW (2012). Veterinary Hematology: A Diagnostic Guide and Color Atlas. I. Edition Saunders Elsevier, Missouri.

9. İzci C, Gökşahin E, Erol M (2015). Taban yastığı mı çatal-ökçe yastığı mı? Erciyes Üniv Vet Fak Derg, 12 (2), 133-139.
10. Karaca Bekdik İ, Deniz Ö, Vurucu M, Aslan Ö (2020). Rahvan koşu atında aortik regürgitasyon olgusu. Erciyes Üniv Vet Fak Derg, 17 (2), 187-190.
11. Muñoz A, Riber C, Trigo P, Castejón F (2010). Hematology and clinical pathology data in chronically starved horses. J Equine Vet Sci, 30 (10), 581-589.
12. Özbeyaz C, Yüceer B, Güngör ÖF (2016). Türkiye’deki rahvan yürüyüşlü atlarda doublesex and mab-3 related transcription factor 3 (DMRT3) mutant allel dağılımı. Ankara Üniv Vet Fak Derg, 63 (1), 47-52.
13. Satué K, Fazio E, Gardón JC, Medica P (2023). Contribution of hemogram plan in the horse’s clinical evaluation. J Equine Vet Sci, 126 (1), 104292.
14. Sawesi OK, Elbaz AK, Mahmoud AS et al. (2023). Hematological reference values of horses in Western Libya and their relationship to breed, age, and management. Open Vet J, 13 (12), 1696.
15. Silvestre-Ferreira AC, Cotovio M, Maia M et al. (2018). Reference intervals for haematological parameters in the Lusitano horse breed. Acta Vet Hung, 66 (4), 530-541.
16. Taşkın D, Koçak S (2010). Türk yerli atları. Kocatepe Vet J, 3 (2), 71-75.
17. Weiss DJ, Wardrop KJ (2022). Schalm's Veterinary Hematology. VII. Edition. Wiley-Blackwell, New Jersey.
18. Yaqub L, Kawu M, Ayo J (2013). Influence of reproductive cycle, sex, age and season on haematologic parameters in domestic animals. J Cell Anim Biol, 7 (4), 37-43.
19. Yılmaz O, Boztepe S, Ertuğrul M (2013). Atlarda yürüyüş çeşitleri ve kusurları. Akad Ziraat Derg, 2 (1), 43-54.
20. Yüceer B, Özarslan B, Özbeyaz C (2016). Türkiye’de rahvan koşan atlarda fenotipik çeşitlilik. Ankara Üniv Vet Fak Derg, 63 (2), 195-199.