Veri Bilimi Dergisi, bilimsel yayın etiği, editoryal bağımsızlık, şeffaflık ve akademik dürüstlük ilkelerini esas alan hakemli bir dergidir. Dergide yayımlanan tüm çalışmaların, ulusal ve uluslararası yayın etiği ilkelerine uygun olması beklenir. Dergi, yayın sürecinde Committee on Publication Ethics (COPE) ilkelerini, araştırma ve yayın etiğine ilişkin evrensel standartları ve ilgili alanın iyi uygulama ilkelerini benimser.

Genel İlkeler

Dergiye gönderilen çalışmalar özgün olmalı, daha önce yayımlanmamış olmalı ve eş zamanlı olarak başka bir dergide değerlendirmede bulunmamalıdır. Bir çalışmanın daha önce tam metin olarak yayımlanmış olması, yayıma kabul edilmesi için engel oluşturur. Sadece ön baskı, tez özeti, bildiri özeti veya kurumsal arşivde yer alan sınırlı sürümler için durum, başvuru sırasında açıkça belirtilmelidir.

Dergi, yayın sürecinde akademik dürüstlüğü, tarafsız değerlendirmeyi, gizliliği ve çıkar çatışmalarının açık beyanını zorunlu görür. Yayın sürecinin hiçbir aşamasında yazar, hakem veya editör tarafından bilimsel değerlendirmeyi zedeleyecek bir müdahaleye izin verilmez.

Yazarların Etik Sorumlulukları

Yazarlar, gönderdikleri makalenin bilimsel içeriğinden topluca sorumludur. Yalnızca çalışmaya gerçek ve anlamlı katkı sunan kişiler yazar olarak gösterilmelidir. Hayali yazarlık, hediye yazarlık ve emek vermeden isim ekleme kabul edilmez.

Yazarlar, kullanılan verilerin doğruluğunu, analizlerin tekrarlanabilirliğini ve sonuçların açık biçimde sunulmasını sağlamakla yükümlüdür. Başka kaynaklardan alınan metin, tablo, şekil, görsel veya fikirler uygun biçimde atıf yapılarak kullanılmalıdır. İntihal, öz intihal, veri uydurma, veri çarpıtma, sahte kaynak gösterme ve çalışmanın bölünerek çok sayıda yayın halinde sunulması kabul edilmez.

İnsan katılımcılar, hayvan deneyleri veya etik kurul izni gerektiren çalışmalar için ilgili etik kurul onayı alınmalı, onay numarası ve kurum bilgisi makalede açıkça belirtilmelidir. Gerekli durumlarda bilgilendirilmiş onam, izin belgeleri ve veri kullanım yetkileri de sunulmalıdır.

Hakemlerin Etik Sorumlulukları

Hakemler yalnızca uzmanlık alanlarına giren çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir. Hakemlik süreci gizlidir ve hakemler makale içeriğini üçüncü kişilerle paylaşamaz. Hakemler, değerlendirdikleri çalışma ile ilgili çıkar çatışması bulunması halinde durumu editöre bildirmeli ve gerekirse hakemlik görevini kabul etmemelidir.

Hakem değerlendirmeleri nesnel, yapıcı, açık ve saygılı olmalıdır. Kişisel yargıdan uzak, bilimsel ölçütlere dayalı ve gerekçeli raporlar beklenir. Hakemler, yazarlardan kaynak göstermek veya çalışmayı gereksiz biçimde kendi yayınlarına yönlendirmek için baskı kurmamalıdır.

Editörlerin ve Yayın Kurulunun Sorumlulukları

Editörler, gelen başvuruları yalnızca bilimsel içerik, dergi kapsamı, özgünlük ve akademik kalite ölçütlerine göre değerlendirir. Karar sürecinde yazarların cinsiyeti, kurumu, unvanı, etnik kökeni, dini, siyasi görüşü veya benzeri kişisel özellikleri etkili olamaz.

Editörler, değerlendirme sürecinin gizliliğini korur ve makalelerle ilgili bilgileri yalnızca gerekli kişilerle paylaşır. Editörler kendi yazdıkları, aile üyelerine, yakın çalışma arkadaşlarına veya çıkar ilişkisi bulunan kişilere ait makalelerin değerlendirilmesinde görev almaz. Böyle durumlarda değerlendirme, bağımsız bir editör tarafından yürütülür.

Dergi yönetimi, hakemlik sürecinin tarafsız, yeterli ve zamanında işlemesini sağlamakla yükümlüdür. Yayın politikası, hakemlik yöntemi, karar süreçleri ve etik kurallar web sayfasında açık biçimde yer alır.

Çıkar Çatışması

Yazarlar, hakemler ve editörler, çalışmanın değerlendirilmesini etkileyebilecek mali, kurumsal, akademik veya kişisel çıkar çatışmalarını açıkça beyan etmelidir. Çıkar çatışması, değerlendirme sürecinin şeffaflığını zedelemeyecek biçimde yönetilir.

Veri, Kod ve Tekrarlanabilirlik

Dergi, mümkün olan durumlarda veri ve kod şeffaflığını destekler. Yazarlar, kullanılan veri setleri, analiz yazılımları, parametreler ve yöntemler hakkında yeterli açıklama sunmalıdır. Çalışmanın tekrarlanabilirliğini sağlayacak bilgi eksik bırakılmamalıdır. Gizlilik, telif veya yasal sınırlamalar nedeniyle veri paylaşımı yapılamıyorsa bu durum makalede gerekçesiyle belirtilmelidir.

Yapay Zeka ve Üretken Araçların Kullanımı

Yapay zeka destekli araçlar yalnızca dil düzenleme, teknik iyileştirme veya yardımcı analiz amacıyla kullanılabilir ve bu kullanım makalede açıkça beyan edilmelidir. Yapay zeka araçları yazar olarak kabul edilmez. Çalışmanın bilimsel içeriği, yorumları, sonuçları ve etik sorumluluğu tamamen yazarlara aittir.

Dergiye gönderilen çalışmalar, editoryal ön inceleme aşamasında benzerlik tespiti ve yapay zeka destekli yazım analizi araçları ile değerlendirilebilir. Bu araçlardan elde edilen bulgular, nihai karar için tek başına belirleyici olmayıp editoryal değerlendirme sürecinin bir parçası olarak ele alınır. Yapay zeka kullanımının beyan edilmemesi, yanıltıcı veya doğrulanmamış içerik sunulması durumunda makale reddedilebilir.

İntihal, Tekrar Yayın ve Etik İhlaller

Dergiye gönderilen tüm çalışmalar benzerlik analizi araçları ile taranır. Yüksek benzerlik oranı, uygun atıf yapılmaksızın yapılan alıntılar, veri tekrarları, çoklu gönderim, dilimleme (salami slicing) ve diğer etik ihlal şüpheleri durumunda yazarlardan açıklama talep edilir. Açıklamaların yetersiz bulunması halinde makale reddedilir veya yayımlanmış ise geri çekilir. Editoryal değerlendirmede, benzerlik oranı tek başına bir ölçüt olarak kullanılmaz; benzerliğin niteliği, kapsamı ve bağlamı dikkate alınır.

Düzeltme, Geri Çekme ve Düzeltme Bildirimleri

Yayımlanmış bir makalede önemli hata, etik ihlal, veri tutarsızlığı veya sonuçları etkileyen bir eksiklik tespit edilmesi halinde dergi, düzeltme yayımlar, “endişe bildirimi” (expression of concern) yayımlar veya makaleyi geri çeker. Bu süreçte uluslararası yayıncılık standartları ve COPE ilkeleri esas alınır.

İnsan ve Hayvan Araştırmaları

İnsan katılımcılarla yürütülen araştırmalarda, etik kurul onayı ve katılımcı onamı zorunludur. Hayvan deneylerinde de ilgili mevzuata ve kurumsal etik onay süreçlerine uyulmalıdır. Çalışmada bu bilgilere yer verilmeyen makaleler ön inceleme aşamasında değerlendirme dışı bırakılabilir.

Yayın Politikası

Veri Bilimi Dergisi, yalnızca fen bilimleri ve ilgili mühendislik alanlarında veri temelli özgün araştırmaları kabul eder. Derginin kapsamı dışında kalan, veri bilimi ile doğrudan ilişkisi bulunmayan veya bilimsel katkısı yetersiz görülen çalışmalar değerlendirmeye alınmaz. Dergi, yayınladığı her makalenin bilimsel niteliğini, metodolojik sağlamlığını ve etik uygunluğunu gözetir.