Arıcılık işletmelerinin sosyo-ekonomik yapısının araştırılması: Burdur ili örneği

Öz

Bu çalışma, arıcılık sektöründe yapısal bir dönüşüm süreci yaşayan Burdur ili arıcılık işletmelerinin demografik ve sosyo-ekonomik özelliklerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında Burdur ilinin 11 ilçesinde faaliyet gösteren 65 arıcılık işletmesi ile anketler gerçekleştirilmiş ve işletmelere ait elde edilen 2024 yılı verileri nicel yöntemlerle değerlendirilmiştir. Bulgular, işletme sahiplerinin büyük ölçüde ileri yaş grubunda (ortalama yaş 51,8) yer aldığını ve yalnızca %13,85’inin arıcılığı tek geçim kaynağı olarak sürdürdüğünü göstermektedir. İşletme sahiplerinin eğitim düzeyi ise dikkat çekici biçimde yüksektir; %32,31’i ön lisans ve üzeri eğitime sahiptir. Bununla birlikte, Burdur’da arıcılık faaliyetlerinin genel olarak düşük kovan başı bal verimi (en çok %44,62 ile 11-20 kg) ve yüksek kovan kayıpları (ortalama 24,63/kovan) ile yürütüldüğü tespit edilmiştir. Çalışma, arıcılıkta gezginci üretim modelinin baskın olduğunu (%67,70) ve üreticilerin çoklu arı ürünleri üretiminde (polen %46,2, propolis %18,5) sınırlı faaliyet gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, üreticilerin yalnızca %15,39’unun sigorta yaptırdığı ve %78,1’inin devlet desteklerinden memnun olmadığı belirlenmiştir. Analizler, yaşlı üretici profili, genç katılımın düşük düzeyi, teknik altyapı eksiklikleri ve destek mekanizmalarına duyulan güvensizlik gibi unsurların sektörel sürdürülebilirliği tehdit ettiğini göstermektedir. Arıcılık faaliyetlerinin sürdürülebilir politikalar ile kamu tarafından desteklenmesi ve özellikle genç nüfusun sektöre entegrasyon sürecinin (biyogüvenlik ve teknik bilgi birikimin kazandırılması) Türkiye genelinde bölge bazlı yeni bir üretim modeli ile hayata geçirilmesi sektörün geleceği için olumlu katkılar sunacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Arıcılık sektörü
• Burdur
• Mevcut durum
• Sosyo-ekonomik yapı

An investigation of the socio-economic structure of beekeeping enterprises: The case of Burdur province

Öz

This study aims to analyze the demographic and socioeconomic characteristics of beekeeping enterprises in Burdur Province, which is undergoing a structural transformation process in the beekeeping sector. Within the scope of the research, surveys were conducted with 65 beekeeping enterprises operating in 11 districts of Burdur Province, and the data obtained from the enterprises for 2024 were evaluated using quantitative methods. The findings show that the majority of enterprise owners are in the older age group (average age 51.8), and only 13.85% of them rely on beekeeping as their sole source of income. The educational level of enterprise owners is remarkably high, with 32.31% having an associate degree or higher. However, it was found that beekeeping activities in Burdur are generally carried out with low honey yields per hive (at the most 44.62% with 11-20 kg) and high hive losses (average 24.63/hive). The study reveals that the migratory production model is dominant in beekeeping (67.70%) and that producers engage in limited activities in the production of multiple bee products (pollen 46.2%, propolis 18.5%). Additionally, it was determined that only 15.39% of producers have insurance, and 78.1% are dissatisfied with government support. Analyses indicate that factors such as the profile of older producers, low levels of youth participation, technical infrastructure deficiencies, and lack of trust in support mechanisms threaten the sector's sustainability. Supporting beekeeping activities through sustainable policies and integrating the young population into the sector (by providing biosecurity and technical knowledge) through a new region-based production model across Türkiye will contribute positively to the future of the sector.

Anahtar Kelimeler

• Beekeeping sector
• Burdur
• Current structure
• Socia-economics

Kaynakça

1. Food and Agriculture Organization (FAO). Dünya geneli bal üretim miktarları. Erişim tarihi: 27.06.2025 Erişim adresi: https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL
2. Türkiye Arı Yetiştiricileri Merkez Birliği (TAB). Türkiye arı yetiştiricileri merkez birliği, Arıcılık. 2025. Erişim tarihi: 27.06.2025 Erişim adresi: https://tab.org.tr/aricilik/
3. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü (TEPGE). Ürün raporu arıcılık 2024. Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü-TEPGE Yayın No: 393. Ankara: TEPGE; 2024.
4. Apimondia. Beekeeping to achieve the sustainable development goals. Erişim tarihi: 27.06.2025 Erişim adresi: https://www.apimondia.org/latest/beekeeping-contributes-to-achieve-the-sustainable-development-goals
5. Fırat Kalkınma Ajansı. Bingöl arıcılık raporu sektör araştırmalar serisi 4. Bingöl; 2021.
6. Uzun A, Dalgın T, Çeken H, Özer Ç. Arı turizminin kırsal kalkınma üzerindeki etkisi: Marmaris örneği. Asya Studies. 2022;6(22), 179-192.
7. Tarım ve Orman Bakanlığı Arıcılık Araştırma Enstitüsü. Türkiye arıcılık istatistikleri. Erişim tarihi: 14.05.2025. Erişim adresi: https://arastirma.tarimorman.gov.tr/aricilik/link/2/aricilik-ıstatistikleri
8. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). Türkiye istatistik kurumu merkezi dağıtım sistemi. Arıcılık istatistikleri. Erişim tarihi: 14.05.2025. Erişim adresi: https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?locale=tr

9. Varalan A, Çevrimli MB. Kars ilinde arıcılık işletmelerinin sosyo-ekonomik yapısı üzerine bir araştırma. Dicle Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi. 2023;16(2):102-107.
10. Cochran WG. Sampling Techniques. 3rd ed. New York: Wiley; 1963.
11. Alkaya M, Candemir S. Erzincan ili Kemaliye ilçesinde arıcılık faaliyetlerinin mevcut durumu ve ekonomik analizi. Turkish Journal of Agriculture-Food Science and Technology. 2025; 13(1), 134-141.
12. Akbağ HI, Özsayın D, İnce B. Muğla ili Fethiye ilçesi arıcılık faaliyetlerinin değerlendirilmesi. Anadolu Journal of Agricultural Sciences. 2025; 40(1).
13. Bulak HS. Ordu ili arıcılığının genel yapısının belirlenmesi. [Yüksek Lisans Tezi]. Ordu: Ordu Üniversitesi; 2024.
14. Seğmenoğlu N. Adana İlinde arıcılığın genel yapısı ve arıcılık faaliyetleri. [Yüksek Lisans Tezi]. Elazığ: Fırat Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Zootekni Anabilim Dalı; 2018.
15. Çevrimli MB, Sakarya E. Arıcılık işletmelerinin yapısal özellikleri ve sorunları; Ege bölgesi örneği. Eurasian J Vet Sci. 2018;34(2):83-91.
16. Çelik H. Iğdır ilinde bal arısı yetiştiriciliğinin yapısal özellikleri [Yüksek Lisans Tezi]. Iğdır: Iğdır Üniversitesi; 2019.
17. Yurdagül Topal M. Çanakkale ilinde arıcılık işletmelerinin ekonomik analizi [Yüksek Lisans Tezi]. Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi; 2022.
18. Balcı Gür M. Kırklareli ili Demirköy ilçesinde meşe balı üreticilerinin sosyo-ekonomik analizi [Yüksek Lisans Tezi]. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi; 2020.
19. Şeviş HE. Bingöl arıcılığının yapısal durumunun incelenmesi, sorunları ve çözüm önerileri [Yüksek Lisans Tezi]. Bingöl: Bingöl Üniversitesi; 2018.
20. Hallaçoğlu Y. Hatay ili arıcılığının yapısal analizi [Yüksek Lisans Tezi]. Hatay: Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi; 2021.
21. Karahan Ş. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde arıcılık ve sahte balların arıcılar ile tüketiciler açısından etkilerinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Şanlıurfa: Harran Üniversitesi; 2019.
22. Kuvancı A, Yılmaz F, Öztürk SH, Konak F, Buldağ M. Doğu Karadeniz Bölgesi arıcılık işletmelerinin yapısal analizi. Arıcılık Araştırma Dergisi. 2017;9(2):47-55.
23. Hamauswa S, Mulenga J, Shula RB, Malunga MM. Promoting micro, small and medium enterprises in beekeeping in Zambia’s Central Province: Making a case for the adoption of business incubation strategy. Afr J Agric Res. 2017;12(41):3045-3060.
24. Ayvazoğlu Demir P, Aydın E, Yazıcı K, Kırmızıbayrak T. Ardahan ilinde arıcılık işletmelerinin sorunları ve beklentileri. Eurasian J Vet Sci. 2017;33(4):260-267.
25. Karaman Ş. Erzincan ilinde arıcılığın yapısal analizi, arıcı sağlığı, güvenliği, sorunları ve çözüm önerileri [Yüksek Lisans Tezi]. Uşak: Uşak Üniversitesi; 2019.
26. Aydın A. Ardahan ilinde arıcılık faaliyetleri ve sorunları [Yüksek Lisans Tezi]. Erzurum: Atatürk Üniversitesi; 2014.
27. Çevrimli MB. Arıcılık işletmelerinin teknik ve ekonomik analizi: Ege Bölgesi örneği [Doktora Tezi]. Ankara: Ankara Üniversitesi; 2017.
28. Köseman A, Şeker İ, Karlıdağ S, Güler H. Arıcılık faaliyetleri-I Arı yetiştiricilerinin sosyo-demografik özellikleri, problemleri ve beklentileri ile arıcılıkta idari ve iktisadi mevcut uygulamalar. Kocatepe Vet J. 2016;9(4):308-321.
29. Aydın L, Çakmak İ, Güleğen E, & Korkut M. Güney Marmara Bölgesi’nde arı hastalık ve zararlıları anket sonuçları. Uludağ Arıcılık Dergisi, 2003;3(1), 37-40.
30. Tabur Z, Gül A. Uşak ilinde arı yetiştiricilerinin sosyo-ekonomik durumu ve arıcılığın teknik özelliklerinin belirlenmesi. MKU Tar Bil Derg. 2019;24(2):146-152.
31. Emir M. Türkiye’de arıcıların sosyo-ekonomik yapısı ve üretim etkinliği [Doktora Tezi]. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi; 2015.
32. Şengül Z, Yücel B, Saner G, Takma Ç. Investigating the impact of climate parameters on honey yield under migratory beekeeping conditions through decision tree analysis: the case of İzmir province. Anadolu Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü Dergisi. 2023;33(2):268-280.
33. Küçüktekin MÖ, Yelboğa MN. Gezginci arıcılık faaliyetlerinin sorun alanlarının incelenmesi: Antalya ili örneği. Eurasian J Agric Econ. 2022;2(2):1-12.
34. Çevrimli MB, Sakarya E. Tarsim Arılı Kovan Sigortası Uygulamarı: Tr32 bölgesi örneği. MAKÜ Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2017;5(1): 1-10.
35. Adanacıoğlu H, Topal E, Kösoğlu M, Adaptation level of beekeeping farms to modern practices: A case study of İzmir province. J. Anim. Prod., 2020;61(1): 1-8.
36. Onuç Z, Yanar A, Saner G, Güler D. An analysis on economical aspect of the beekeeping enterprise: A case of Kemalpaşa district-İzmir/Turkey, Ege Univ. Ziraat Fak. Derg. 2019;56(1):7-14.
37. Rakan Y, Birinci A. Gümüşhane İli Torul ilçesindeki çiftçilerin tarım sigortasına olan yaklaşımlarının belirlenmesi. Journal of Animal Science and Economics. 2025;4(1), 12-19.
38. Çelik H, Şeviş HE, Karakaya E. Arıcılık faaliyeti için sosyo-ekonomik bir inceleme: Malatya ili örneği. J Fac Vet Med Erciyes Univ. 2022;19(1):15-22.
39. Kutlu MA, Kılıç Ö. Malatya arıcılık faaliyetlerinin genel durum tespiti çalışması. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi. 2020;8(1):737-745.
40. Kutlu MA, Kılıç Ö. Elazığ ili Türkiye arıcılığının sürdürülebilirliği üzerine bir çalışma. ADYÜTAYAM Dergisi. 2020;8(1):38-49.
41. Polat M, Çevrimli MB, Mat B, Akın AC, Arıkan MS, Tekindal MA. Economic analysis of beekeeping enterprises producing chestnut honey: Black Sea Region in Türkiye. Cogent Food Agric. 2023;9(1):2237279.