Araştırma Makalesi

VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI

Cilt: 11 Sayı: 1 2 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI

Öz

Bu çalışma, Türkiye’nin seramik sofra eşyaları ihracatında gelecek yıl ortaya çıkabilecek ciddi daralma riskini incelemektedir. Analiz, 2003–2024 döneminde HS 691110 ve HS 691200 ürün grupları için 168 hedef ülkeyi kapsayan ülke–ürün–yıl verisine dayanmaktadır. Ciddi daralma, bir pazara yapılan ihracatın izleyen yılda en az %30 azalması olarak tanımlanmıştır. Lojistik regresyon, Random Forest, HistGradientBoosting ve XGBoost modelleri zaman sırasını koruyan eğitim, doğrulama ve test dönemlerinde karşılaştırılmıştır. Ortak 975 gözlemli test örnekleminde geliştirilmiş XGBoost modeli 0,6655 ROC-AUC, 0,4247 PR-AUC ve 0,6260 dengeli doğruluk değerine ulaşmıştır. Yeni model, ilk modele göre daha az yanlış alarm üretmiş; buna karşılık bazı gerçek daralma vakalarını kaçırmıştır. Açıklanabilirlik analizi, geçmiş ihracat eğilimi, oynaklık, birim değer hareketleri, hedef ülkedeki enflasyon ve büyüme ile pazar yoğunlaşmasının tahminlerde öne çıktığını göstermiştir. Bulgular, modelin kesin bir tahmin sistemi olmaktan çok, yakından izlenmesi gereken hedef pazarları belirlemeye yardımcı olan bir erken uyarı aracı olarak kullanılabileceğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. [1] Bennett, N., & Lemoine, G. J. (2014). What a difference a word makes: Understanding threats to performance in a VUCA world. Business Horizons, 57(3), 311–317. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2014.01.001
  2. [2] Handley, K., & Limão, N. (2015). Trade and investment under policy uncertainty: Theory and firm evidence. American Economic Journal: Economic Policy, 7(4), 189–222. https://doi.org/10.1257/pol.20140068
  3. [3] Handley, K., & Limão, N. (2017). Policy uncertainty, trade, and welfare: Theory and evidence for China and the United States. American Economic Review, 107(9), 2731–2783. https://doi.org/10.1257/aer.20141419
  4. [4] Carballo, J., Handley, K., & Limão, N. (2022). Economic and policy uncertainty: Aggregate export dynamics and the value of agreements. Journal of International Economics, 139, 103661. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2022.103661
  5. [5] Bonadio, B., Huo, Z., Levchenko, A. A., & Pandalai-Nayar, N. (2021). Global supply chains in the pandemic. Journal of International Economics, 133, 103534. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2021.103534
  6. [6] Ahir, H., Bloom, N., & Furceri, D. (2022). The world uncertainty index (NBER Working Paper No. 29763). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w29763
  7. [7] Chen, T., & Guestrin, C. (2016). XGBoost: A scalable tree boosting system. In Proceedings of the 22nd ACM SIGKDD International Conference on Knowledge Discovery and Data Mining (pp. 785–794). New York, NY: Association for Computing Machinery. https://doi.org/10.1145/2939672.2939785
  8. [8] Lundberg, S. M., & Lee, S.-I. (2017). A unified approach to interpreting model predictions. In I. Guyon, U. von Luxburg, S. Bengio, H. Wallach, R. Fergus, S. Vishwanathan, & R. Garnett (Eds.), Advances in Neural Information Processing Systems 30 (pp. 4765–4774). Curran Associates, Inc. https://proceedings.neurips.cc/paper_files/paper/2017/hash/8a20a8621978632d76c43dfd28b67767-Abstract.html

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Makine Öğrenme (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

2 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

31 Temmuz 2026

Kabul Tarihi

14 Ağustos 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kinalibaş, B. O., & Taşkın, E. (2026). VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI. Yalvaç Akademi Dergisi, 11(1), 89-101. https://doi.org/10.57120/yalvac.2007387
AMA
1.Kinalibaş BO, Taşkın E. VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI. YADE. 2026;11(1):89-101. doi:10.57120/yalvac.2007387
Chicago
Kinalibaş, Bekir Onur, ve Ercan Taşkın. 2026. “VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI”. Yalvaç Akademi Dergisi 11 (1): 89-101. https://doi.org/10.57120/yalvac.2007387.
EndNote
Kinalibaş BO, Taşkın E (01 Eylül 2026) VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI. Yalvaç Akademi Dergisi 11 1 89–101.
IEEE
[1]B. O. Kinalibaş ve E. Taşkın, “VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI”, YADE, c. 11, sy 1, ss. 89–101, Eyl. 2026, doi: 10.57120/yalvac.2007387.
ISNAD
Kinalibaş, Bekir Onur - Taşkın, Ercan. “VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI”. Yalvaç Akademi Dergisi 11/1 (01 Eylül 2026): 89-101. https://doi.org/10.57120/yalvac.2007387.
JAMA
1.Kinalibaş BO, Taşkın E. VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI. YADE. 2026;11:89–101.
MLA
Kinalibaş, Bekir Onur, ve Ercan Taşkın. “VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI”. Yalvaç Akademi Dergisi, c. 11, sy 1, Eylül 2026, ss. 89-101, doi:10.57120/yalvac.2007387.
Vancouver
1.Bekir Onur Kinalibaş, Ercan Taşkın. VUCA KOŞULLARINDA TÜRKİYE’NİN SERAMİK SOFRA EŞYALARI İHRACATINDA CİDDİ DARALMA RİSKİ: AÇIKLANABİLİR MAKİNE ÖĞRENMESİ YAKLAŞIMI. YADE. 01 Eylül 2026;11(1):89-101. doi:10.57120/yalvac.2007387

http://www.yalvacakademi.org/