Derleme

Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi

Cilt: 16 Sayı: 2 30 Aralık 2023
PDF İndir
TR EN

Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi

Öz

Yaşlı yetişkinlerin aktif sosyal yaşamı sürdürmesine imkan veren mekanizmalar, ileri yaşlara kadar sağlığı ve iyi oluşu teşvik etmek için umut verici bir yol olarak görülmektedir. Zihin Kuramı (ZK) etkili ve uyumlu sosyal işleyişin devamı için en önemli sosyal bilişsel becerilerden biridir. Sağlıklı yaşlanmada ZK’deki değişiklikler aydınlatılırken araştırmaların patolojik yaşlanma ile ortaya çıkan değişiklikleri de değerlendirmesi ve ulaşılan sonuçların göz önünde bulundurulmasının gerekliliği üzerinde durulmaktadır. ZK işlevselliğini analiz eden araştırmaların anlaşılması, klinik durumlarda sık görülen bir bulgu olan bu bozulmaların hastaların yaşam kalitesini kötüleştirdiği ve sosyal izolasyonunu artırabilecek risk oluşturduğu için önemlidir. Yaşlı yetişkinlerde çoğu klinik durumun temel bir özelliğini temsil eden bozulmuş ZK çeşitli nörolojik ve psikiyatrik hastalıklarda tanımlanmış, en kapsamlı araştırmalar demans ve şizofreni için yapılmıştır. Diğerlerinin davranışlarını anlamlandırma ve sosyal olarak uygun eylemleri planlama becerisinde etkili süreçlerin rolüne aracılık eden mekanizmalar vardır. Bu derleme çalışmasında, farklı mekanizmalar temelinde yaşlı yetişkinlerde nörodejeneratif ve psikiyatrik hastalıklarla ilişkili derinleşen ZK araştırmaları ele alınmıştır. Konuyla ilgili mevcut durum hala netleşmediği için bu derleme sınırlılıkları keşfetme olanağı sunabilir ve gelecekteki araştırmalar için bir başlangıç noktası olabilir. Ayrıca patolojik olguları saptamaya veya erken evre belirtilerini değerlendirmeye ve ilerleyişi takibe yönelik nöropsikolojik protokollerde ZK işlev ölçeklerinin de yer almasının kilit rolüne dikkat çekerek farkındalığı artırmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abu-Akel, A., & Shamay-Tsoory, S. (2011). Neuroanatomical and neurochemical bases of theory of mind. Neuropsychologia, 49(11), 2971-2984. doi: 10.1016/j.neuropsychologia.2011.07. 012
  2. Afshar, P. F., Foroughan, M., Vedadhi, A. A., & Ghazi Tabatabaei, M. (2017). Relationship between social function and social well-being in older adults. Iranian Rehabilitation Journal, 15(2), 135-140. doi:10.18869/nrip.irj.15.2.135
  3. Allain, P., Havet-Thomassin, V., Verny, C., Gohier, B., Lancelot, C., Besnard, J., … & Le Gall, D. (2011). Evidence for deficits on different components of theory of mind in Huntington's disease. Neuropsychology, 25(6), 741. doi:10.1037 /a0024408
  4. Arioli, M., Crespi, C., & Canessa, N. (2018). Social cognition through the lens of cognitive and clinical neuroscience. BioMed Research International, 4283427. doi:10.1155/2018/4283427
  5. Beadle, J. N., & De la Vega, C. E. (2019). Impact of aging on empathy: Review of psychological and neural mechanisms. Frontiers in Psychiatry, 10, 331. doi:10.3389/fpsyt.2019.00331
  6. Berecz, H., Tényi, T., & Herold, R. (2016). Theory of mind in depressive disorders: A review of the literature. Psychopathology, 49(3), 125-134. doi:10.1159/000446707
  7. Bertoux, M., Delavest, M., de Souza, L. C., Funkiewiez, A., Lépine, J. P., Fossati, P., … & Sarazin, M. (2012). Social cognition and emotional assessment differentiates frontotemporal dementia from depression. Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry, 83(4), 411-416. doi:10.1136/jnnp-2011-301849
  8. Bora, E., Bartholomeusz, C., & Pantelis, C. (2016). Metaanalysis of Theory of Mind (ToM) impairment in bipolar disorder. Psychological Medicine, 46(2), 253-264. doi:10.1017/ S0033291715001993

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yaşlanma Psikolojisi

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

29 Aralık 2023

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

19 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

30 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 16 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ekinci, A. (2023). Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 16(2), 94-103. https://doi.org/10.46414/yasad.1329891
AMA
1.Ekinci A. Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi. YSAD-EIRJ. 2023;16(2):94-103. doi:10.46414/yasad.1329891
Chicago
Ekinci, Ayten. 2023. “Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi”. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 16 (2): 94-103. https://doi.org/10.46414/yasad.1329891.
EndNote
Ekinci A (01 Aralık 2023) Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 16 2 94–103.
IEEE
[1]A. Ekinci, “Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi”, YSAD-EIRJ, c. 16, sy 2, ss. 94–103, Ara. 2023, doi: 10.46414/yasad.1329891.
ISNAD
Ekinci, Ayten. “Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi”. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 16/2 (01 Aralık 2023): 94-103. https://doi.org/10.46414/yasad.1329891.
JAMA
1.Ekinci A. Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi. YSAD-EIRJ. 2023;16:94–103.
MLA
Ekinci, Ayten. “Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi”. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, c. 16, sy 2, Aralık 2023, ss. 94-103, doi:10.46414/yasad.1329891.
Vancouver
1.Ayten Ekinci. Yaşlanmada Zihin Kuramı’nın Klinik Durumlarda Gözden Geçirilmesi. YSAD-EIRJ. 01 Aralık 2023;16(2):94-103. doi:10.46414/yasad.1329891