Yaşlı Bireylerde Yalnızlık Düzeyi ve Ölüm Kaygısının Başarılı Yaşlanma ile İlişkisi

Yıl 2025, Cilt: 18 Sayı: 2, 73 - 83, 31.12.2025

Aykut Aydın , Aylin Aydın Sayılan , Nurşen Kulakaç

https://doi.org/10.46414/yasad.1786237

Öz

Bu araştırmada, yaşlı bireylerde yalnızlık düzeyi ve ölüm kaygısının başarılı yaşlanma ile ilişkisinin belirlenmesi amaçlandı. Tanımlayıcı, kesitsel ve ilişki arayıcı tipteki çalışmada, örneklemi 235 yaşlı birey oluşturdu. Veriler, bilgi formu, yaşlı yalnızlık ölçeği, ölüm kaygısı ölçeği ve başarılı yaşlanma ölçeği ile toplandı. Verilerin değerlendirilmesinde student’s t-test, One-Way ANOVA, Mann Whitney U, Kruskal Wallis, Pearson korelasyon analizi ve Lineer regresyon analizi kullanıldı. Araştırma kapsamına alınan yaşlı bireylerin yaş ortalaması 71.88±4.37 yıl, %51.9’u kadın olup, %89.4’ünün evli olduğu belirlendi. Bu çalışmada, katılımcıların Yaşlılar için Yalnızlık Ölçeği puanının 12.17±6.96; Ölüm Kaygısı Ölçeği puanının 40.08±16.37; Yaşlıların Başarılı Yaşlanma Ölçeği puanının 52.30±6.96 olduğu saptandı. Çalışmada, yalnızlık düzeyi ile başarılı yaşlanma düzeyi arasında; ölüm kaygısı düzeyi ile başarılı yaşlanma düzeyi arasında negatif yönde bir ilişki olduğu görüldü.
Bireylerin kendini kabul edilebilir düzeyde yalnız hissettikleri, en fazla yalnızlığı ise sosyal ilişkilerde deneyimledikleri, yaşlı bireylerin orta düzeyde ölüm kaygısı yaşadığı, başarılı yaşlanma puanlarının ise ortalamanın üzerinde olduğu sonucuna varıldı.

Anahtar Kelimeler

Yaşlı , yalnızlık , ölüm kaygısı , başarılı yaşlanma

Etik Beyan

Çalışma için Gümüşhane Üniversitesi Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulundan onam alınmıştır (E-95674917-108.99-259819/2024/6) ve araştırmanın yapıldığı hastaneden izin alındı. Araştırmaya başlamadan önce her katılımcıdan herhangi bir gerekçe göstermeksizin anketten istediği zaman ayrılabileceği ifade edilerek, sözel onay alındı. Çalışma Helsinki Bildirgesi'ne uygun olarak gerçekleştirildi.

Destekleyen Kurum

Yoktur.

Proje Numarası

Yoktur.

Teşekkür

Tüm katılımcılara teşekkür ederiz.

The Relationship Between Loneliness Level and Death Anxiety in Older Adults and Successful Aging

Öz

This research was conducted in order to determine the relationship between loneliness level and death anxiety in older adults and its effect on successful aging. The sample in this descriptive, cross-sectional, correlational research consisted of 235 older adults. The data were collected using an information form, the Loneliness Scale for Older Adults, the Death Anxiety Scale, and the Successful Aging Scale. Analyses were performed using Student’s t-test, One-Way ANOVA, the Mann Whitney U and Kruskal Wallis tests, Pearson correlation analysis, and Linear regression analysis. The mean age of the older adults included in the research was 71.88±4.37 years, 51.9% were women, and 89.4% were married. The participants’ mean Loneliness Scale for Older Adults score was 12.17±6.96, their mean Death Anxiety Scale score was 40.08±16.37, and their mean Successful Aging Score was 52.30±6.96. Negative correlations were determined between loneliness levels and successful aging, and between death anxiety levels and successful aging. Older adults experienced an acceptable level of loneliness, this being highest in social relationships. They also experienced a moderate level of death anxiety, and their successful aging scores were above average.

Anahtar Kelimeler

Elderly , loneliness , death anxiety , successful aging

Etik Beyan

Written consent was obtained from participants. Ethical approval for this study was obtained from the Gumushane University Health Sciences Faculty ethical committee (E-95674917-108.99-259819/2024/6), and permission for the study was granted by the institutional chief physician’s office. Written and verbal consent was obtained from the patients. The entire research was conducted in line with the principles of the Declaration of Helsinki.

Destekleyen Kurum

None

Proje Numarası

Yoktur.

Teşekkür

Thanks to all participants.

Kaynakça

• Akbaş, E., Taşdemir Yiğitoğlu, G. & Çunkuş, N. (2020). Yaşlılıkta sosyal izolasyon ve yalnız-lık. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 15(26), 4541-4562.
• Akgül, H., & Yeşilyaprak B. (2015). Yaşlılar için Yalnızlık Ölçeğinin Türk kültürüne uyarlaması: geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Yaşlı So-runları Araştırma Dergisi, 1, 34-45.
• Arpacı, F., Avdaş, E., Doğruöz, Ö., & Sarıdoğan, T. (2011). Yaşlılarda ölüm kaygısının incelen-mesi. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, (1-2), 53-66.
• Badache, A. C., Hachem, H., & Mäki Torkko, E. (2023). The perspectives of successful ageing among older adults aged 75+: a systematic review with a narrative synthesis of mixed studies. Ageing and Society, 43(5), 1203-1239. doi:10.1017/S0144686X21001070
• Blazer, D. G. (2006). Successful aging. Am J Geriatr Psychiatry, 14(1), 2-5.
• Carstensen, L. L., Isaacowitz, D. M., & Charles, S. T. (1999). Taking time seriously: A theory of socioemotional selectivity. American Psy-chologist, 54(3), 165-181. doi:10.1037/ 0003-066X.54.3.165
• Carstensen, L. L. (2021). Socioemotional selec-tivity theory: The role of perceived endings in human motivation. Gerontologist, 61(8), 1188-1196. doi:10.1093/geront/gnab 116
• Cohen-Mansfield, J., Hazan, H., Lerman, Y., & Sha-lom, V. (2016). Correlates and predictors of loneliness in older-adults: a review of quanti-tative results informed by qualitative insights. International Psychogeriatrics, 28(4), 557-76. doi:10.1017/S104161021 5001532
• Cosco, T. D., Prina, A. M., Perales, J., Stephan, B. C., & Brayne, C. (2014). Operational definitions of successful aging: A systematic review. International Psychogeriatrics, 26, 373-381. doi:10.1017/S1041610213002287
• de Jong Gierveld, J., & Kamphuis, F. H. (1985). The development of a Rasch-type loneliness-scale. Applied Psychological Measurement, 9, 289-299.
• de Jong Gierveld, J., & van Tilburg, T. G. (1999). Living arrangements of older adults in the Netherlands and Italy: Coresidence values and behaviour and their consequences for loneliness. Journal of Cross-Cultural Geron-tology, 14, 1-24.
• Domènech-Abella, J., Lara, E., Rubio-Valera, M., Olaya, B., Moneta, M. V., Rico-Uribe, L. A., Ayuso-Mateos, J. L., Mundó, J., & Haro, J. M. (2017). Loneliness and depression in the el-derly: the role of social network. Soc Psychia-try Psychiatr Epidemiol, 52(4), 381-390. doi:10.1007/s00127-017-1339-3
• Doody, P., Lord, J. M., Greig, C. A., & Whittaker, A. C. (2023). Frailty: Pathophysiology, theoretical and operational definition(s), impact, prevalence, management and prevention, in an increasingly economically developed and ageing world. Gerontology, 69(8), 927-945. doi:10.1159/000528561
• Ergin, E., Yildirim, D., Yildiz, C. Ç., & Usenmez, S. Y. (2023). The relationship of death anxiety with loneliness and psychological well-being in the elderly living in a nursing home. Omega (Westport), 88(1), 333-346. doi:10.1177/ 00302228221106054
• Gardiner, C., Geldenhuys, G., & Gott, M. (2018). Interventions to reduce social isolation and loneliness among older people: an integrative review. Health Soc Care Community, 26(2), 147-157.
• Greenblatt-Kimron, L., Kestler-Peleg, M., Even-Zohar, A., & Lavenda, O. (2021). Death anxiety and loneliness among older adults: Role of parental self-efficacy. Int J Environ Res Public Health, 18(18), 9857.
• Gündoğan, S., & Babacan Gümüş, A. (2023). Yaşlı-larda ölüm kaygısı ile hastalık özellikleri, yal-nızlık ve sosyal destek arasındaki ilişkiler. Sü-rekli Tıp Eğitimi Dergisi, 32(2), 81-92.
• Hagan, R., Manktelow, R., Taylor, B. J., & Mallett, J. (2014). Reducing loneliness amongst older people: a systematic search and narrative re-view. Aging Ment Health, 18(6), 683-93. doi:10.1080/13607863.2013.875122
• Ige, J., Gibbons, L., Bray, I., & Gray, S. (2019). Methods of identifying and recruiting older people at risk of social isolation and loneli-ness: a mixed methods review. BMC Med Res Methodol, 19(1), 181. doi:10.1186/ s12874-019-0825-6
• Kellehear, A., & Garrido, M. (2023). Existential ageing and dying: A scoping review. Arch Gerontol Geriatr, 104, 104798. doi:10.1016/ j.archger.2022.104798
• Khodabakhshi-Koolaee, A., & Frouzan, F. (2023). Loneliness and death anxiety: Differences be-tween active and bedridden older men. Omega (Westport), 302228231153460. doi:10.11 77/00302228231153460
• Kim, S. H., & Park, S. (2016). A Meta-analysis of the correlates of successful aging in older adults. Research on Aging, 39(5), 657–677. doi:10.1177/0164027516656040
• Koç, K. K., & Korkmaz Aslan, G. (2023). Older people's perception and experience regarding health promotion in Turkey: A Qualitative Study. Clin Nurs Res, 32(4), 850-860. doi:10.1177/10547738221146415
• Kuru Alıcı, N., Zorba Bahceli, P., & Emiroğlu, O. N. (2018). The preliminary effects of laughter therapy on loneliness and death anxiety among older adults living in nursing homes: A nonrandomised pilot study. Int J Older People Nurs, 13(4), e12206.
• Kütmeç Yılmaz, C. (2020). Yaşlı bireylerde yerinde yaşlanma ile başarılı yaşlanma ve yaşam doyumu arasındaki ilişkinin belirlenmesi. Sağlık ve Toplum, 30(3), 38-48.
• Liu, L., Gou, Z. & Zuo, J. (2016). Social support mediates loneliness and depression in elderly people. J Health Psychol, 21(5), 750-758.
• Martin, P., Kelly, N., Kahana, B., Kahana, E., Willcox, B. J., Willcox, D. C., & Poon, L. W. (2015). Defining successful aging: a tangible or elusive concept? Gerontologist, 55(1), 14-25. doi:10.1093/geront/gnu044
• Otto, R. B., Fields, N. L., Bennett, M., & Anderson, K. A. (2023). Positive aging and death or dying: A scoping review. Gerontologist, 63(9), 1497-1509. doi:10.1093/geront/gnad006
• Özsungur, F., & Hazer, O. (2017). Başarılı yaşlan-ma ölçeği (SAS) Türkçe versiyonu. Interna-tional Journal of Education Technology and Scientific Researches, 2(4), 184-206.
• Öztürk, F. Ö., Bayraktar, E. P., & Tezel, A. (2023). The effect of laughter yoga on loneliness, psy-chological resilience, and quality of life in older adults: A pilot randomized controlled trial. Geriatr Nurs, 50, 208-214. doi:10.1016/ j.gerinurse.2023.01.009
• Paquet, C., Whitehead, J., Shah, R., Adams, A. M., Dooley, D., Spreng, R. N., Aunio, A. L., & Dubé, L. (2023). Social prescription interventions addressing social isolation and loneliness in older adults: Meta-review integrating on-the-ground resources. J Med Internet Res, 25, e40213. doi:10.2196/40213
• Reker, G. T. (2009). A brief manual of the suc-cessful aging scale (SAS). doi:10.13140/2.1. 4238.720
• Rowe, J. W., & Kahn, R. L. (1997). Successful aging. The Gerontologist, 37(4), 433-440.
• Şanal Karahan, F., & Hamarta, E. (2019) Geriatrik olgularda kronik hastalıkların ve polifarma-sinin ölüm kaygısı ve anksiyete üzerine etkisi. Ege Tıp Bilimleri Dergisi, 2(1), 8-13.
• Sarıkaya, Y. (2013). Ölüm kaygısı ölçeği gelişti-rilmesi: Geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Tokat.
• Seyhan, B. Y. (2015). Ölüm kaygısı ve dua tutumu üzerine bir araştırma. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(2), 863-882.
• Tjernberg, J., & Bökberg, C. (2020). Older persons' thoughts about death and dying and their experiences of care in end-of-life: a qualitative study. BMC Nurs, 19(1), 123. doi:10.1186/s12912-020-00514-x
• Üstüner Top, F., Saraç, A., & Yaşar, G. (2010). Hu-zurevinde yaşayan bireylerde depresyon dü-zeyi, ölüm kaygısı ve günlük yaşam işlevleri-nin belirlenmesi. Klinik Psikiyatri, 13, 14-22.
• WHO (2024). Health topics. [Internet]. https:// www.who.int/news-room/factsheets/detail/ ageing-andhealth E.T: 07. 07. 2025
• Yalcinoz Baysal, H., Aktas, B., & Bakan, A. B. (2020). An investigation of the relationship between ageing in place and successful ageing in elderly individuals. Psychogeriatrics, 20(4), 473-479. doi:10.1111/psyg.12534
• Yılmaz, M. S., & Mermutlu, A. (2023). Yaşlı birey-lerde yaşlılık algısı ve ölüm kaygısı. Olgu Sos-yoloji Dergisi, 2(1), 47-58.