Araştırma Makalesi

Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar

Cilt: 19 Sayı: 1 29 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar

Öz

Bu çalışma, modern kentlerde yaşlı bireylerin bedensel ve ruhsal sağlığını destekleyen iyileştirici mekânların önemini incelemektedir. Araştırma, yaşlı bireylerin sağlık ve yaşam kalitesini artırmayı hedefleyen tasarım yaklaşımlarını ele alarak, doğa, gün ışığı, sessizlik, renk ve ergonomik düzenlemelerin iyileştirici etkilerini analiz etmektedir. Çalışmanın örneklemini, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak Antalya'da seçilen özel bir yaşlı bakım merkezinde ikamet eden 65-75 yaş arası 5 gönüllü katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, ilgili merkezde yapılan alan gözlemleri ve katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla elde edilmiş olup, toplanan nitel veriler Tematik İçerik Analizi (TCA) yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmada elde edilen bulgular, gün ışığı, doğal sesler ve yeşil alanların, yaşlı bireylerin ruhsal iyilik hali üzerinde belirgin bir pozitif etki yarattığını göstermiştir. Bunun yanı sıra, renklerin ve malzemelerin, bireylerin mekâna karşı hissettikleri aidiyet ve huzur duygusunu artırmada kritik bir öneme sahip olduğu belirtilmiştir. Özellikle ahşap ve taş gibi doğal malzemelerin sıcaklık ve güven hissi sağladığı, plastik ve metal gibi soğuk malzemelerin ise bu hissi olumsuz etkilediği görülmüştür. Araştırmanın önemli bir bulgusu, sosyal etkileşim fırsatlarının sınırlı olduğu mekânların yalnızlık hissini artırdığıdır. Bu bağlamda, toplu etkinlik alanları, sohbet köşeleri ve sosyal bağları güçlendiren düzenlemelerin bireylerin yaşam kalitesine olumlu katkı sağladığı ifade edilmiştir. Ergonomik tasarım eksiklikleri ise fiziksel konfor ve hareket kolaylığı açısından eleştirilmiştir. Sonuç olarak, çalışma, yaşlı bireylerin sağlık hizmeti aldıkları mekânlarda doğayı temel alan biyofilik tasarım, aydınlatma, akustik düzenlemeler ve sosyal etkileşim alanlarının iyileştirici etkilerini bilimsel olarak ortaya koymaktadır. Araştırma, yaşlı bireylerin fiziksel ve ruhsal sağlığını destekleyecek daha kapsamlı ve bireyselleştirilmiş mekânların tasarlanması gerektiğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda, mekânsal düzenlemeler sadece bireylerin fiziksel ihtiyaçlarını değil, aynı zamanda duygusal ve sosyal gereksinimlerini de karşılamalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Aytar Sever, İ., & Tarakçı, B. İ. (2025). Examining the sustainability performance of post-disaster temporary shelter units through sample analyses. Journal of Natural Hazards and Environment, 11(2), 374–392. https://doi.org/10. 21324/dacd.1563726
  2. Bar-Tur, L. (2021). Fostering well-being in the elderly: Translating theories on positive aging to practical approaches. Frontiers in Medicine, 8, 517226.
  3. Bataller Martínez, A. (2021). Sistema de rehabilitación online.
  4. Beşir Ertaş, Ş., Polat, A. I., & Özturan, Ö. (2023). Evaluation of the elderly balcony usage in terms of socialization during the Covid-19 Outbreak. Journal of Aging and Environment, 37(4), 478–491.
  5. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative research in psychology, 3(2), 77-101.
  6. Brookfield, S. (2020). Critical thinking and learning in adults: A case study in transformative learning on white supremacy and white racial identity. In Critical thinking and reasoning (pp. 114-130). Brill.
  7. Büker, M. B., Şavkın, R., & Büker, N. (2023). Yaşlı kullanıcı gözüyle konut iç mekân güvenliği. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 16(1), 1-8.
  8. Chrysikou, E., Kostopoulou, E., Eleftheria Savvopoulou, E., & Schieck, A. F. G. (2018). Medical architecture on the social valorisation of psychiatric patients: Employing transdisciplinary approaches between architecture, physical and mental well-being disciplines. Architecture Connects. AAE 2017 Conference Proceedings, pp. 32-40.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Evrensel ve Engelsiz Tasarım, İç Dekorasyon Tasarımı, Mimari, Yerleşim ve Endüstriyel Ürünlerde Tasarım, Plan ve Proje Uygulama, Sosyal Tasarım

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

22 Şubat 2026

Kabul Tarihi

19 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 19 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Polat, A. I., & Tepecik, A. (2026). Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 19(1), 17-39. https://doi.org/10.46414/yasad.1893093
AMA
1.Polat AI, Tepecik A. Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar. YSAD-EIRJ. 2026;19(1):17-39. doi:10.46414/yasad.1893093
Chicago
Polat, Ayşan Ilgın, ve Adnan Tepecik. 2026. “Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar”. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 19 (1): 17-39. https://doi.org/10.46414/yasad.1893093.
EndNote
Polat AI, Tepecik A (01 Haziran 2026) Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 19 1 17–39.
IEEE
[1]A. I. Polat ve A. Tepecik, “Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar”, YSAD-EIRJ, c. 19, sy 1, ss. 17–39, Haz. 2026, doi: 10.46414/yasad.1893093.
ISNAD
Polat, Ayşan Ilgın - Tepecik, Adnan. “Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar”. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi 19/1 (01 Haziran 2026): 17-39. https://doi.org/10.46414/yasad.1893093.
JAMA
1.Polat AI, Tepecik A. Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar. YSAD-EIRJ. 2026;19:17–39.
MLA
Polat, Ayşan Ilgın, ve Adnan Tepecik. “Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar”. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, c. 19, sy 1, Haziran 2026, ss. 17-39, doi:10.46414/yasad.1893093.
Vancouver
1.Ayşan Ilgın Polat, Adnan Tepecik. Yaşlı Bireyler İçin İyileştirici Mekânlar: Antalya’da Bedensel ve Ruhsal Sağlığı Destekleyen Yaklaşımlar. YSAD-EIRJ. 01 Haziran 2026;19(1):17-39. doi:10.46414/yasad.1893093