Yerinde Yaşlanma ve Konutlarda Yaşama Mekanlarının Tasarımı

Fiziksel, algısal, zihinsel yeti kayıplarının ortaya çıktığı bir dönem olarak yaşlılık dönemi, yaşam alanını sınırlandığı bir dönemdir. Bu dönemde gündelik yaşamın büyük bölümü konut odaklı hale gelmektedir. Bu durum hem yaşam memnuniyetinde hem de aktif ve kaliteli yaşlanmada yaşlı kullanıcıların konut ve yakın çevre özelliklerinin önemini de ortaya koymaktadır. Yaşlılık sürecindeki yeti kayıpları, fiziksel, psikolojik, sosyal ve ekonomik değişimler yaşlı kullanıcıların gereksinmelerini ve buna bağlı olarak fiziksel çevrelerinden beklentilerini değiştirmektedir. Değişen bu gereksinim ve beklentiler bir anlamda fiziksel çevrenin tasarım prensiplerinin ortaya konmasında yol gösterici olmaktadır. Yaşlılık döneminde alışkın olunan çevrede yaşamak yaşam memnuniyetinde önemli bir faktördür. Bu sebeple yaşlı kullanıcıların başkasına ihtiyaç duymadan, bağımsız olarak yaşamlarını sürdürebilmeleri yani yerinde yaşlanabilmelerinde, konutun iç mekan düzenlemesi ve bulunduğu çevrenin yaşlı bireylerin fiziksel özelliklerine, değişen gereksinim ve isteklerine uygun şekilde düzenlenmiş olması büyük önem taşımaktadır. Yerinde yaşlanma için konutun iç mekan düzenlemesinde, tüm mekânlarda olduğu gibi gün içinde en çok vakit geçirilen yerler olarak yaşama mekânlarında da mekan örgütlenmesi ve donatı özellikleri yaşlı kullanıcıların gereksinim ve isteklerine uygun olmalıdır. Bu çalışmanın amacı, konutlardaki yaşama mekanlarının iç mekan düzenlemesine yönelik tasarım prensipleri ve donatı özelliklerini ortaya koymaktır. Bu amaç doğrultusunda yaşlı kullanıcıların konutlarındaki yaşama mekanlarında şikayetçi oldukları hususların, ihtiyaç ve beklentilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Çalışma kapsamında 65 yaş ve üzeri yaş grubundan 70 kullanıcı ile önceden alınan randevular ile konutlarında yerinde tespit ve yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS istatistik programında analiz edilerek genel frekans dağılımları hesaplanmıştır. Çalışmada yaşlı kullanıcıların yaşama mekanlarında gerçekleştirdikleri eylemler, memnun ve şikayetçi oldukları hususlar, konuta ilişkin ihtiyaç, istek ve beklentileri belirlenmiş ve ardından bu veriler doğrultusunda iç mekan tasarımına yönelik tasarım/düzenleme önerileri sunulmuştur.