Derleme

Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri

Cilt: 9 Sayı: 1 30 Haziran 2025
PDF İndir
TR EN

Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri

Öz

ÖZ Bu makalede, bilimsel araştırma sürecine katılımlı araştırma yöntemlerinin entegre edilmesinin öneminden bahsedilmektedir. Katılımlı araştırma yöntemi, araştırılan olguyla direkt veya dolaylı yönden ilişkili hedef kitlenin—bu, otizm araştırmaları özelinde, otistik topluluk anlamına gelmektedir—araştırma sürecine dahil edilmesi şeklinde tanımlanabilir. Bu makalede, katılımlı araştırma yaklaşımının temel unsurları ve bir araştırma sürecinde (araştırma sorusu belirleme, araştırmanın tasarlanması, veri toplama ve araştırma bulgularının yayımlanması gibi) nasıl uygulanabileceği adım adım anlatılmaktadır. Otistik topluluktan oluşan özne-danışma komiteleri ile bu olguyu bizzat deneyimleyenlerden danışmanlık alınması, katılımlı araştırma yöntemine örnek bir strateji olarak sunulmuştur. Katılımlı araştırma yönteminin, araştırmaların kalitesini artırarak araştırma bulgularının uygulamaya çevrilmesini kolaylaştırdığı, otizm topluluğuna anlamlı faydalar sağladığı ve araştırmacılar ile otistik topluluk arasındaki güç dengesizliğini azaltıp iş birliği, etkileşim ve güveni artırdığı vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Bu makale üzerindeki yorum ve görüşleri için Otizm Çalışmaları Özne Danışma Komitesi’nden Hazan Özturan’a ve Didenur Boyacı’ya katkıları ve emeklerinden dolayı teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Adams, D., Heussler, H., & Gray, K.M. (2018). Behavioural phenotypes: Working towards translational research through research partnerships. Journal of Intellectual Disability Research, 62(8), 661-663.
  2. Arnstein, S.R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216-224.
  3. Atalay, S. (2010). ‘We don’t talk about Çatalhöyük, we live it’: Sustainable archaeological practice through community-based participatory research. World Archaeology, 42(3), 418-429.
  4. Autistica. (2016). Top 10 research priorities. autistica.org.uk/our-research/your-research-priorities
  5. Botha, M. (2021). Academic, activist, or advocate? Angry, entangled, and emerging: A critical reflection on autism knowledge production. Frontiers in Psychology, 12.
  6. Cornwall, A., & Jewkes, R. (1995). What is participatory research? Social Science and Medicine, 41(12), 1667-1676.
  7. Crane, L., Adams, F., Harper, G., Welch, J., & Pellicano, E. (2019). ‘Something needs to change’: Mental health experiences of young autistic adults in England. Autism, 23(2), 477-493.
  8. Den Houting, J., Higgins, J., Isaacs, K., Mahony, J., & Pellicano, E. (2021). ‘I’m not just a guinea pig’: Academic and community perceptions of participatory autism research. Autism, 25(1), 148-163.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojik Metodoloji, Tasarım ve Analiz

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

21 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

18 Nisan 2025

Kabul Tarihi

21 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Baştan, E. (2025). Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 9(1), 83-95. https://doi.org/10.31461/ybpd.1679305
AMA
1.Baştan E. Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2025;9(1):83-95. doi:10.31461/ybpd.1679305
Chicago
Baştan, Elif. 2025. “Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 9 (1): 83-95. https://doi.org/10.31461/ybpd.1679305.
EndNote
Baştan E (01 Haziran 2025) Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 9 1 83–95.
IEEE
[1]E. Baştan, “Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri”, Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, c. 9, sy 1, ss. 83–95, Haz. 2025, doi: 10.31461/ybpd.1679305.
ISNAD
Baştan, Elif. “Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 9/1 (01 Haziran 2025): 83-95. https://doi.org/10.31461/ybpd.1679305.
JAMA
1.Baştan E. Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2025;9:83–95.
MLA
Baştan, Elif. “Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2025, ss. 83-95, doi:10.31461/ybpd.1679305.
Vancouver
1.Elif Baştan. Otizm Araştırmaları Perspektifinden Katılımlı Araştırma Yöntemleri. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 01 Haziran 2025;9(1):83-95. doi:10.31461/ybpd.1679305

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjQzMTkvOTg1Mi9jOTBhLzY5ZmM0MjZhYWVhMzIxLjcwOTcxNTA0LnBuZyIsImV4cCI6MTc3ODE0MzM1NSwibm9uY2UiOiJhMGFkNTgzNzc2YTUzZjkzNzZjY2UxYmI4NmNjZGNmNCJ9.Y4_jYbMLsLpZENvNI3qq3_-_j_IwAL0hX0U2PCJF7jI

Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, Creative Commons (CC) Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.