The Effect of Childhood Traumas on Self-Esteem

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 181 - 201, 25.12.2025

Umutcan Altunkaya , Halil İbrahim Orak

https://doi.org/10.31461/ybpd.1722069

Öz

This review study aims to examine the effects of childhood traumas (CT) on individuals’ self-esteem within a biopsychosocial framework, in line with recent literature. In this context, the psychological, biological, and social impacts of trauma on self-perception are evaluated in a multidimensional manner. The findings, thematically categorized, indicate that CT has enduring consequences on identity development, emotional attachment, and social functioning, particularly during emerging adulthood. In addition to types of neglect and abuse, factors such as the duration and severity of trauma and the level of social support are discussed in relation to self-esteem. The review also explores the risk of suicide, psychological impairment, and low self-esteem as interrelated outcomes. Furthermore, the effectiveness of protective factors and various intervention models—particularly trauma-focused cognitive behavioral therapy—is examined. The findings suggest that individualized and culturally sensitive psychosocial interventions may be effective in mitigating the negative effects of CT on self-perception. However, this study includes only selected types of grey literature (e.g., theses and international reports), excluding other sources such as policy documents, field reports, and unpublished project outputs. Based on the findings, it is emphasized that CT is not only an individual concern but also a structural public health issue that affects societal well-being. Therefore, the necessity of comprehensive approaches in prevention, intervention, and policymaking is underlined.

Anahtar Kelimeler

Trauma , childhood trauma , self , self-esteem , therapeutic intervention , psychotherapy

Çocukluk Çağı Travmalarının Benlik Saygısına Etkisi

Öz

Bu derleme çalışması, çocukluk çağı travmalarının (ÇÇT) bireylerin benlik saygısı üzerindeki etkilerini güncel alanyazın doğrultusunda biyopsikososyal bir çerçevede ele almayı amaçlamaktadır. Bu kapsamda, psikolojik, biyolojik ve sosyal düzeyde travmanın benlik algısına etkisi çok boyutlu olarak değerlendirilmiş; tematik olarak sınıflandırılan bulgular doğrultusunda ÇÇT’nin özellikle beliren yetişkinlik döneminde kimlik gelişimi, duygusal bağlanma ve sosyal işlevsellik üzerinde kalıcı sonuçlara yol açtığı ortaya konulmuştur. İhmal ve istismar türlerinin yanı sıra travma süresi, şiddeti ve sosyal destek düzeyi gibi etkenlerin benlik saygısına etkileri tartışılmış; intihar riski, psikolojik bozulma ve özsaygı düşüklüğüyle ilişkili bulgular bütüncül biçimde sunulmuştur. Ayrıca koruyucu faktörler ve başta travma odaklı bilişsel davranışçı terapi olmak üzere çeşitli müdahale modellerinin etkinliği incelenmiştir. Bulgular, bireyselleştirilmiş ve kültürel bağlama duyarlı psikososyal müdahalelerin, ÇÇT'nin benlik üzerindeki etkilerini azaltmada etkili olabileceğini göstermektedir. Bununla birlikte, çalışma kapsamında gri literatürün yalnızca belirli türlerine (tez, uluslararası rapor) yer verilebilmiş; politika belgeleri, saha raporları ve yayınlanmamış proje çıktıları gibi diğer gri kaynaklar kapsam dışında bırakılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda, ÇÇT’nin yalnızca bireysel değil, toplumsal refahı etkileyen yapısal bir halk sağlığı sorunu olduğu vurgulanmakta; önleme, müdahale ve politika düzeyinde bütüncül yaklaşımların gerekliliği ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Travma , çocukluk çağı travması , benlik , benlik saygısı , terapötik müdahale , psikoterapi

Kaynakça

• American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders: DSM-5 (5. Baskı). American Psychiatric Association.
• Abukan, B. (2020). An assessment of the treatment of childhood traumas in foster care. Society and Social Work, 31(1), 241-260.
• Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. (2024). Yıllık faaliyet raporu 2024. aile.gov.tr/media/197323/faaliyet-raporu-2024_son_28-02-2025.pdf.
• Akın, N., ve Onnar, N. (2025). Çocukluk çağı travmaları ve kendilik algısının psikolojik iyi oluş üzerindeki etkisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 12(2), 181-195.
• Arnett, J.J. (2000). Emerging adulthood a theory of development from the late teens through twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480.
• Aytaçalp, A. ve Durat, G. (2019). Karabük üniversitesi öğrencilerinde çocukluk çağı travmalarının suçluluk-utanç duyguları ve benlik saygısı ile ilişkisininin incelenmesi. Sağlık Akademisi Kastamonu, 4(3), 144-187.
• Barlow, M.R., Turow, R.E.G., ve Gerhart, J. (2017). Trauma appraisals, emotion regulation difficulties, and self-compassion predict posttraumatic stress symptoms following childhood abuse. Child Abuse & Neglect, 65, 37-47.
• Carone, N., Muzi, L., Benzi, I.M.A., Cacioppo, M., Parolin, L.A.L., Santona, A.M.R., & Fontana, A. (2025). The influence of childhood emotional abuse and neglect on love addiction: The indirect effect of vulnerable narcissism among female and male emerging adults. Journal of Interpersonal Violence, 40(17-18), 3957-3985.
• Carter, R., Wigington, S., O-Mahony, B., Coates, R., ve Crisp, S. (2023). Integrating group cognitive behavioural, art psychotherapy for women following childhood sexual abuse. International Journal of Art Therapy, 29(1), 4-18.
• Chaturvedi, S., ve Arya, B. (2023). Mediating role of self-esteem and trust in the relationship between childhood trauma and romantic attachment in Indian adults. Journal of Research and Health, 13(5), 313-324.
• Cohen, J.A., Mannarino, A.P. ve Deblinger E. (2006) Treating trauma and trauma grief in children and adolescents. New York, NY: Guilford.
• Cohen, J.A., ve Mannarino, A.P. (2019). Trauma-focused cognitive behavioral therapy for childhood traumatic separation. Child Abuse & Neglect, 92, 179-195.
• Collins, S., Orth, T., Brunton, R., ve Dryer, R. (2023). Child abuse and wellbeing: Examining the roles of self-compassion and fear of self. Child Abuse & Neglect, 138, 106089.
• Çatak, B., Evran, M., Kaya, F., ve Evran, M. (2021). Prevalence of exposure to violence and related factors among high school students in Turkey. East Mediterr Health J, 27(7), 718-727.
• Çelik, F.G.H. ve Hocaoğlu, Ç. (2018). Çocukluk çağı travmaları: Bir gözden geçirme. Sakarya Tıp Dergisi, 8(4), 695-711.
• Çobanoğlu, B. (2020). Çocukluk çağında travmaya uğramış bireylerin beliren yetişkinlik döneminde duygusal yeme davranışı ve benlik saygısı oluşumu arasındaki ilişki. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: İstanbul Gelişim Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
• Daemen, M., van Amelsvoort, T., GROUP investigators, ve Reininghaus, U. (2023). Momentary self-esteem as a process underlying the association between childhood trauma and psychosis: Experience sampling study. JMIR Mental Health, 10, e34147.
• Demirtaş, A., ve Yalçın, M. (2022). Childhood trauma and its impact on self-esteem: A comprehensive review. Journal of Psychological Research, 35(2), 101-118.
• Desalegn, G.T., Wondie, M., Dereje, S., ve Addisu, A. (2020). Suicide ideation, attempt, and determinants among medical students Northwest Ethiopia: An institution-based cross-sectional study. Annals of General Psychiatry 19, 44.
• Dereboy, Ç., Şahin Demirkapı, E., Şakiroğlu, M., ve Şafak Öztürk, C. (2018). Çocukluk çağı travmalarının, kimlik gelişimi, duygu düzenleme güçlüğü ve psikopatoloji ile ilişkisi. Türk Psikiyatri Dergisi, 29(4), 269-278.
• Downey, C., ve Crummy, A. (2022). The impact of childhood trauma on children's wellbeing and adult behavior. European Journal of Trauma & Dissociation, 6(1), 100237.
• Duman, P.E. (2021). Çocukların benlik saygısı ile ebeveynlerin çocukluk çağı travmaları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Ebert, C., ve Steinert, J.I. (2021). Prevalence and risk factors of violence against women and children during COVID-19, Germany. Bulletin of the World Health Organization, 99(6), 429-438.
• Erikson, E.H. (1968). Identity youth and crisis (No. 7). WW Norton & Company.
• Felitti, V.J., Anda, R.F., Nordenberg, D., Williamson, D.F., Spitz, A.M., Edwards, V., ve Marks, J.S. (1998). Relationship of childhood abuse and household dysfunction to many of the leading causes of death in adults: The Adverse Childhood Experiences (ACE) Study. American Journal of Preventive Medicine, 14(4), 245-258.
• Gathier, A.W., van Tuijl, L.A., Penninx, B.W., de Jong, P.J., van Oppen, P.C., Vinkers, C. H., ve Verhoeven, J.E. (2024). The role of explicit and implicit self-esteem in the relationship between childhood trauma and adult depression and anxiety. Journal of Affective Disorders, 354, 443-450.
• Güleç, H., ve Orhon, Z. (2020). The long-term effects of childhood abuse on self-esteem and emotional regulation. International Journal of Psychology, 55(4), 235-248.
• Güneri Yöyen, E. (2017). Çocukluk çağı travması ve benlik saygısı. International Journal of Social Sciences and Education Research, 3(1), 267-282.
• Güven, A., Oral, A. ve Bahadır, G. B. (2011). Çocukluk çağı travmaları ve önlenmesinde koruyucu hekimliğin rolü. TAF Preventive Medicine Bulletin, 10(2), 243-250.
• Isobel, S., Goodyear, M., ve Foster, K. (2019). Psychological trauma in the context of familial relationships: A concept analysis. Trauma, Violence, & Abuse, 20(4), 549-559.
• Karakaya, I. (2014). Çocukluk çağı travmalarında travma odaklı bilişsel davranışçı tedavi modeli. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 15(4), 350-357.
• Kılıç, B.S.S.P. (2019). Obsesif kompulsif belirtilerin çocukluk çağı travma türleri ve dissosiyatif yaşantılarla ilişkisi. Yüksek Lisans Tezi, Ankara: Işık Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Kim, Y.E. (2022). Unemployment and child maltreatment during the COVID-19 pandemic in the Republic of Korea. Child Abuse & Neglect, 130, 105474.
• Kocatürk, M., ve Çiçek, İ. (2023). Relationship between positive childhood experiences and psychological resilience in university students: The mediating role of self-esteem. Journal of Psychologists and Counsellors in Schools, 33(1), 78-89.
• Koç, M., Koçtürk, N., ve Zencir, T. (2023). Prevalence of the child sexual abuse in Turkey: A scoping review. Toplum ve Sosyal Hizmet, 34(1), 209-226.
• Landreth, G.L. (2012). Play therapy: The art of the relationship. New York: Routledge.
• Li, C., Fu, P., Wang, M., Xia, Y., Hu, C., Liu, M., ... ve Yang, Y. (2023). The role of self-esteem and emotion regulation in the associations between childhood trauma and mental health in adulthood: A moderated mediation model. BMC Psychiatry, 23(1), 1-11.
• Li, M., D'Arcy, C., ve Meng, X. (2023). Maltreatment in childhood substantially increases the risk of adult depression and anxiety in prospective cohort studies: Systematic review, meta-analysis, and proportional attributable fractions. Psychological Medicine, 53(2), 237-248.
• Mega, F. (2020). Travma sonrası stres bozukluğu tanısının tarihsel süreci, çocuklarda klinik seyri ve BDT uygulamaları. Psikoloji Araştırmaları Dergisi, 1(1), 24-29.
• Minuchin, S. (1974). Families and family therapy. Cambridge, MA: Harvard University Press.
• Owusu-Ansah, F.E., Addae, A.A., Peasah, B.O., Asante, K.E., ve Osafo, J. (2020) Suicide among university students: Prevalence, risks and protective factors. Health Psychology and Behavioral Medicine, 8(1), 220-233.
• Oğuz, N., Soyduk, D.N., Doğan, B., Bayram, M., Yavuzcan, N.N., Güner, M.I., … ve Balci, S. (2022). Çocukluk çağı travmalarının benlik saygısı üzerine etkisi. İstanbul Kent Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 3(2), 61-77.
• Ozakar Akca, S., Oztas, G., Karadere, M.E., ve Yazla Asafov, E. (2022). Childhood trauma and its relationship with suicide probability and Self‐Esteem: A case study in a university in Turkey. Perspectives in Psychiatric Care, 58(4), 1839-1846.
• Öz Soysal, F. S. ve Ogan, S. (2022). Travma tedavisinde psikodramanın kullanımı: Sistematik gözden geçirme. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(2), 41-55.
• Pei, C., Fan, C., Luo, H., Bai, A., Ni, S., Luo, M., ... ve Huo, L. (2023). Sleep problems in adolescents with depression: Role of childhood trauma, alexithymia, rumination, and self-esteem. Journal of Affective Disorders, 338, 83-91.
• Peterman, A., ve O’Donnell, M. (2020). COVID-19 and violence against women and children. Center for Global Development, 1-11.
• Razak, N.N.A., ve Perveen, A. (2024). The relationship between childhood maltreatment and its effects on self esteem among youth. Jurnal Ilmiah Psikologi Terapan, 12(1), 46-52.
• Rameckers, S.A., van Emmerik, A.A., Bachrach, N., Lee, C.W., Morina, N., ve Arntz, A. (2021). The impact of childhood maltreatment on the severity of childhood-related posttraumatic stress disorder in adults. Child Abuse & Neglect, 120, 105208.
• Rossi, A.A., Panzeri, A., Taccini, F., Parola, A., ve Mannarini, S. (2024). The rising of the shield hero. Development of the Post-Traumatic Symptom Questionnaire (PTSQ) and assessment of the protective effect of self-esteem from trauma-related anxiety and depression. Journal of Child & Adolescent Trauma, 17(1), 83-101.
• Sehlikoğlu, Ş., Sehlikoğlu, K., ve Eğilmez, O. B. (2023). Examination of childhood trauma and self-esteem of individuals who applied to the probation office due to substance use. Journal of Ethnicity in Substance Abuse, 22(4), 858-878.
• Set, Z. ve Çelik, C. (2023). Genç yetişkinlerde bağlanma stillerinin karanlık dörtlü, benlik saygısı ve çocukluk çağı travmaları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(15), 174-181.
• Sümer, N., ve Şendağ, M.A. (2009). Orta çocukluk döneminde ebeveynlere bağlanma, benlik algısı ve kaygı. Türk Psikoloji Dergisi, 24(63), 86-101.
• UNICEF. (2020). COVID-19 salgınının çocuklar üzerindeki etkileri. unicef.org/ turkiye/en/documents/impact-covid-19-children.
• Winsper, C., Bilgin, A., Thompson, A., Marwaha, S., Chanen, A.M., Singh, S.P., ... ve Furtado, V. (2020). The prevalence of personality disorders in the community: A global systematic review and meta-analysis. The British Journal of Psychiatry, 216(2), 69-78.
• World Health Organization. (2020). Global status report on preventing violence against children 2020.
• World Health Organization. (2021). Violence against women prevalence estimates, 2018: global, regional and national prevalence estimates for intimate partner violence against women and global and regional prevalence estimates for non-partner sexual violence against women. World Health Organization.
• World Health Organization. (2024, 5 Kasım). Child maltreatmnet. Erişim tarihi: 20 Temmuz 2025. who.int/news-room/fact-sheets/detail/child-maltreatment.
• Xie, Y., Shen, Y., ve Wu, J. (2023). Cumulative childhood trauma and mobile phone addiction among chinese college students: role of self-esteem and self-concept clarity as serial mediators. Current Psychology, 1-9.
• Yehuda, R., ve Lehrner, A. (2018). Intergenerational transmission of trauma effects: putative role of epigenetic mechanisms. World Psychiatry, 17(3), 243-257.
• Yrondi, A., Vaiva, G., Walter, M., Amato, T.D., Bellivier, F., Bennabi, D., ... ve Horn, M. (2021). Childhood trauma increases suicidal behaviour in a treatment-resistant depression population: A FACE-DR report. Journal of Psychiatric Research, 135, 20-27.
• Zatti, C., Rosa, V., Barros, A., Valdivia, L., Calegaro, V.C., Freitas, L.H., ... ve Schuch, F. B. (2017). Childhood trauma and suicide attempt: A meta-analysis of longitudinal studies from the last decade. Psychiatry Research, 256, 353-358.
• Zhang, H., Wang, W., Liu, S., Feng, Y., ve Wei, Q. (2023). A meta-analytic review of the impact of child maltreatment on self-esteem: 1981 to 2021. Trauma, Violence, & Abuse, 24(5), 3398-3411.