Sağlık Yönetimi Öğrencilerinin Akran Zorbalığı Mağdurlarına Yönelik Empati Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, sağlık yönetimi öğrencilerinde akran zorbalığına maruz kalan bireylere yönelik empati düzeylerinin değerlendirilmesini; bu düzeylerin zorbalığa maruz kalma, zorbalığa tanıklık etme ve demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığının incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırma, Türkiye’nin güneyinde yer alan bir üniversitenin Sağlık Yönetimi Bölümü’nde öğrenim gören 236 öğrenci ile kesitsel ve tanımlayıcı tasarımda yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak demografik bilgi formu, zorbalığa maruz kalma ve tanıklık durumlarını belirlemeye yönelik sorular ve “Akran Zorbalığına Uğrayan Kurbana Karşı Empati Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Bağımsız Örneklemler t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA), Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis Testleri uygulanmıştır. Bulgular, katılımcıların %41.9’unun yaşamlarının herhangi bir döneminde akran zorbalığına maruz kaldığını, %76.7’sinin ise zorbalığa tanıklık ettiğini göstermektedir. Empati düzeylerinin genel olarak yüksek olduğu, duyuşsal empati ortalamasının bilişsel empatiye göre daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte zorbalığa maruz kalan ve zorbalığa tanıklık eden bireylerin bilişsel empati düzeylerinin anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanırken, duyuşsal empati boyutunda anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ayrıca kadın öğrencilerin empati düzeylerinin erkek öğrencilere göre daha yüksek olduğu, buna karşın sınıf düzeyi ve akademik başarı değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık olmadığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, akran zorbalığına ilişkin deneyimlerin bireylerin empati düzeylerinde farklılaşmalarla birlikte görülebildiği ve empati süreçlerinin sosyal deneyimlerle ilişkili olarak şekillenebildiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda sağlık yönetimi eğitiminde empatiyi güçlendiren ve zorbalık farkındalığını artıran uygulamaların geliştirilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Akran Zorbalığı
• Empati
• Sağlık Yönetimi
• Üniversite Öğrencileri

An Examination of Empathy Levels Toward Victims of Peer Bullying Among Health Management Students

Öz

This study aims to evaluate empathy levels toward victims of peer bullying among healthcare management students and to examine whether these levels differ according to experiences of bullying victimization, witnessing bullying, and selected demographic variables. The research was conducted as a cross-sectional descriptive study with 236 students enrolled in the Healthcare Management Department of a university located in southern Türkiye. Data were collected using a demographic information form, questions assessing experiences of bullying victimization and witnessing, and the “Empathy toward Victims of Peer Bullying Scale.” Descriptive statistics, Independent Samples t-test, One-Way Analysis of Variance (ANOVA), Mann–Whitney U Test, and Kruskal–Wallis Test were used for data analysis. The findings indicated that 41.9% of participants had been exposed to peer bullying at some point in their lives, while 76.7% had witnessed bullying. Overall empathy levels were found to be high, with affective empathy scores higher than cognitive empathy scores. However, participants who had experienced or witnessed bullying demonstrated significantly higher levels of cognitive empathy, whereas no significant differences were observed in affective empathy. Additionally, female students exhibited higher empathy levels compared to male students, while no significant differences were found according to grade level or academic achievement. In conclusion, experiences related to peer bullying appear to be associated with variations in empathy levels, suggesting that empathy is shaped by social experiences. These findings highlight the importance of incorporating empathy-enhancing and bullying-awareness interventions into healthcare management education.

Anahtar Kelimeler

• Peer Bullying
• Empathy
• Healthcare Management
• University Students

Kaynakça

1. Arseneault, L. (2018). Annual research review: The persistent and pervasive impact of being bullied in childhood and adolescence: Implications for policy and practice. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 59(4), 405-421.
2. Ayaz, E., Özcan, G.H., & Büyükergün, A. (2026). Ortaokul öğrencilerinin oyun yoluyla özel gereksinimli çocuklara yönelik farkındalıklarının incelenmesi. Spor Eğitim Dergisi, 10(1), 1-15.
3. Babahanoğlu, R., & Aslan, Ö. (2026). Çocuklarda akran zorbalığının araştırılması: Öğretmenlerin durum değerlendirmesi. Milli Eğitim Dergisi, 55(249), 97-122.
4. Barhight, L.R., Hubbard, J.A., & Hyde, C.T. (2013). Children’s physiological and emotional reactions to witnessing bullying predict bystander intervention. Child Development, 84(1), 375-390.
5. Chen, H., Tang, L., Wang, Y., & Zuo, M. (2024). The impact of empathy on medical students: An integrative review. BMC Medical Education, 24, Article 455.
6. Chen, Y.Y., & Huang, J.H. (2015). Precollege and in-college bullying experiences and health-related quality of life among college students. Pediatrics, 135(1), 18-25.
7. Crick, N.R., & Bigbee, M.A. (1998). Relational and overt forms of peer victimization: A multiinformant approach. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 66(2), 337-347.
8. Derksen, F., Bensing, J., & Lagro-Janssen, A. (2013). Effectiveness of empathy in general practice: A systematic review. British Journal of General Practice, 63(606), e76-e84.

9. Elliott, M. (Ed.). (2002). Bullying: A practical guide to coping for schools. Pearson Education.
10. Erim, K., & Güven, S. (2025). İlkokul öğrencilerinin perspektifi ile akran zorbalığı. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 223-245.
11. Gürhan, N. (2017). Her yönü ile akran zorbalığı. Türkiye Klinikleri Journal of Psychiatric Nursing-Special Topics, 3(2), 175-181.
12. Halpern, J. (2003). What is clinical empathy? Journal of General Internal Medicine, 18(8), 670-674.
13. Hamurcu, S. (2020). İlkokul öğrencilerinde akran zorbalığı: Ankara Pursaklar örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 16(Eğitim ve Toplum Özel Sayısı), 5540-5564.
14. İlgül, B. (2022). Akran zorbalığı ile empatik eğilim, olumlu sosyal davranışlar ve saldırgan davranışlar arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Maltepe Üniversitesi.
15. Jolliffe, D., & Farrington, D.P. (2006). Examining the relationship between low empathy and bullying. Aggressive Behavior, 32, 540-550.
16. Karagöz, Y. (2014). SPSS 21.1 uygulamalı biyoistatistik. Nobel Akademik Yayıncılık.
17. Karakuş, S., & Kazancı, B.A. (2024). Ön lisans öğrencilerinde arkadaş baskısı ve akademik erteleme arasındaki ilişkinin incelenmesi. Akademik Düşünce Dergisi, 10, 1-15.
18. Kochenderfer-Ladd, B., & Skinner, K. (2002). Children’s coping strategies: Moderators of the effects of peer victimization? Developmental Psychology, 38(2), 267-278.
19. Marraccini, M.E., Brick, L.A.D., & Weyandt, L.L. (2018). Instructor and peer bullying in college students: Distinct typologies based on Latent Class Analysis. Journal of American College Health, 66(8), 799-808.
20. Nalbant, A., Babaoğlan, E., & Çelik, E. (2018). Akran zorbalığına uğrayan kurbana karşı empati ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 840-851.
21. O’Daniel, M., & Rosenstein, A.H. (2008). Professional communication and team collaboration. in R. G. Hughes (Ed.), Patient safety and quality: An evidence-based handbook for nurses. Agency for Healthcare Research and Quality.
22. Olweus, D. (1993a). Acoso escolar: “Bullying” en las escuelas: Hechos e intervenciones. Universidad de Bergen. Olweus, D. (1993b). Bullying at school: What we know and what we can do. Blackwell.
23. Olweus, D. (2010). Bullying in schools: Facts and intervention. Kriminalistik, 64(6), 351-361.
24. Polanin, J.R., Espelage, D.L., & Pigott, T.D. (2012). A meta-analysis of school-based bullying prevention programs’ effects on bystander intervention behavior. School Psychology Review, 41(1), 47-65.
25. Pöyhönen, V., Kärnä, A., & Salmivalli, C. (2008, July). Classroom-level moderators of the empathy-defending link. International Society for the Study of Behavioural Development.
26. Rosen, M.A., DiazGranados, D., Dietz, A.S., Benishek, L.E., Thompson, D., Pronovost, P.J., & Weaver, S.J. (2018). Teamwork in healthcare: Key discoveries enabling safer, high-quality care. American Psychologist, 73(4), 433-450.
27. Salmivalli, C., Lagerspetz, K.M.J., Björkqvist, K., Österman, K., & Kaukiainen, A. (1996). Bullying as a group process: Participant roles and their relations to social status within the group. Aggressive Behavior, 22(1), 1-15.
28. Salmivalli, C. (2010). Bullying and the peer group: A review. Aggression and Violent Behavior, 15(2), 112-120.
29. Siyez, D.M., & Kaya, A. (2011). Akran zorbalığı gruplarında empatik eğilim. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 23-43.
30. Tabachnick, B.G., Fidell, L.S., & Ullman, J.B. (2007). Using multivariate statistics (5th ed.). Pearson.
31. Trach, J., Garandeau, C.F., & Malamut, S.T. (2023). Peer victimization and empathy for victims of bullying: A test of bidirectional associations in childhood and adolescence. Child Development, 94(4), 905-921.
32. Ulus, L., & Sezgin, E.Y. (2019). Ergen bireylerin empati ve saldırganlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(3), 646-667.
33. Uysal, H., & Dinçer, Ç. (2012). Okul öncesi dönemde akran zorbalığı. Journal of Theoretical Educational Science, 5(4), 468-483.
34. Walters, G.D., & Espelage, D.L. (2021). Cognitive/affective empathy, pro-bullying beliefs, and willingness to intervene on behalf of a bullied peer. Youth & Society, 53(4), 563-584.
35. van Noorden, T.H.J., Haselager, G.J.T., Cillessen, A.H.N., et al. (2015). Empathy and involvement in bullying in children and adolescents: A systematic review. Journal of Youth and Adolescence, 44, 637-657.
36. Yelboğa, N., & Koçak, O. (2019). Lise öğrencilerini akran zorbalığına iten nedenlerin değerlendirilmesi: Artvin örneği. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(35), 771-802.
37. Yıldırım, S. (2021). Duygusallık ve rasyonellik algılarının toplumsal cinsiyet rolleri bağlamında kurgulanması. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9(28), 91-103.
38. Yıldırım, H.Ş., & Korkmaz, M. (2025). Üniversite öğrencilerinin akademik başarıları üzerinde akran zorbalığının etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 74, 208-221.
39. YÖK Atlas. (2024). Yükseköğretim girdi göstergeleri (2024 YKS). yokatlas.yok.gov.tr
40. Zych, I., Ttofi, M.M., & Farrington, D.P. (2019). Empathy and callous–unemotional traits in different bullying roles: A systematic review and meta-analysis. Trauma, Violence, & Abuse, 20(1), 3-21.
41. Zhou, Y.C., Tan, S.R., Tan, C.G.H., Ng, M.S.P., Lim, K.H., Tan, L.H.E., Ong, Y.T., Cheong, C. W.S., Chin, A.M.C., Mason, S., & Krishna, L.K.R. (2021). A systematic scoping review of approaches to teaching and assessing empathy in medicine. BMC Medical Education, 21, Article 292.