Alternative Raw Material to Quartz in Cementation Method: Litarenite

Yıl 2026, Sayı: 35, 49 - 61, 22.01.2026

Bilgi Avci , Ali Temel Köseler

https://doi.org/10.17484/yedi.1778259

Öz

The rock under investigation in this study first attracted attention with its yellowed color, resulting from intense oxidation, as it appears in nature. An XRF-PELLET whole rock component analysis of the sample revealed that it is known as "litarenite" in geology and contains between 50% and 75% quartz grains. Due to its high quartz grain size, litharenite, previously a subject of geology, forms the basis of this study. Litarenite is found within the lithodemic rock unit known as the Bornova Complex within the tectonic zone known as the Bornova Flysch Zone. The rock sample was collected from the south of the Balçova settlement area of Izmir. The study utilized literature review, analyses, interviews, laboratory studies, and firing stages. For ease of use, the rock was ground into fine-grained clay after grinding. The cementation method, a quartz ceramic firing technique, was used to investigate its behavior in two different ways: as a body and as a blend. It is aimed to investigate the usability and suitability of litharenite instead of quartz, which is widely used in the field of ceramics, by using the cementation method and to recommend it as an alternative raw material in the cementation and glazing method.

Anahtar Kelimeler

Ceramics , glaze technology , cementation , litharenite , quartz , wheat flour

Sementasyon Yönteminde Kuvarsa Alternatif Ham Madde: Litarenit

Öz

Çalışmada araştırma konusu olan kayaç, ilk olarak doğada göründüğü şekliyle üzerinde oluşan yoğun oksitlenme sonucu sararmış rengi ile dikkat çekmiştir. Numune üzerinde yapılan XRF-PELLET tüm kaya bileşen analizi raporuna göre Jeoloji’de "Litarenit" olarak adlandırıldığı ve %50 ile %75 arası kuvars tane içerdiği tespit edilmiştir. Bünyesinde barındırdığı yüksek kuvars tane aralığı sebebi ile şimdiye kadar sadece jeolojinin bir konusu olan litarenit bu çalışmanın temelini oluşturmaktadır. Litarenit, Bornova Fliş Zonu olarak ayırtlanan tektonik zonun Bornova Karmaşığı olarak adlandırılan litodemik kaya biriminin içinde bulunur. Çalışma konusu kayaç örneği İzmir, Balçova yerleşim alanının güneyinden derlenmiştir. Yöntem olarak literatür taramasına, analizlere, görüşmelere, laboratuvar çalışmalarına ve pişirim aşamalarına başvurulan çalışmada kullanım kolaylığı için öğütme işlemi sonrasında ince taneli kil haline getirilen kayacın, kuvars seramik pişirme tekniği olan sementasyon yöntemi uygulanarak bünye ve harman olmak üzere iki farklı şekilde nasıl davrandığı deneylerle incelenmiştir. Sementasyon yöntemi kullanılarak seramik alanında yaygın olarak kullanılan kuvars yerine kullanılabilirliği, uygunluğu araştırılmak ve litarenitin sementasyon ile sırlama yönteminde alternatif ham madde olarak önerilebilmesi amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Seramik , sır teknolojisi , sementasyon , litarenit , kuvars , buğday unu

Kaynakça

• Acartürk, B. (2012). Mısır pastası çamurlarında kuru ve sulu sementasyon yöntemleri ile pişirim. 6. Uluslararası Eskişehir Pişmiş Toprak Sempozyumu (ss. 9–22). http://pismistoprak.tepebasi.bel.tr/bildiriler/bildiri6.pdf
• Avcı, B. (2025). Litarenit bünyelerde sementasyon yöntemi ile sırlama ve renk araştırmaları. Tez no: 961729. [Yüksek lisans tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü]. Ulusal Tez Merkezi.
• Çizer, S., Yoleri, H., Yarol, Y., & Kahraman, D. (2006). Nazar inancı ve geleneksel katır boncukları. Seramik Türkiye, (14), 104–113.
• Erdoğan, B. (1990). Stratigraphy and tectonic evolution of the İzmir-Ankara zone between İzmir and Seferihisar. Bulletin of the Turkish Association of Petroleum Geologists, 2(1), 20. http://tpjd.org.tr/images/bultenler/pdf/aralik1990.pdf
• Okay, A. İ., Siyako, M., & Bürkan, K. A. (1990). Geology and tectonic evolution of the Biga Peninsula (in Turkish). Bulletin of the Turkish Association of Petroleum Geologists, 2, 83–121. http://www.tpjd.org.tr/images/bultenler/pdf/aralik1990.pdf
• Sarı, B. (2012). Late Maastrichtian–Late Palaeocene planktic foraminiferal biostratigraphy of the matrix of the Bornova Flysch Zone around Bornova (Izmir, Western Anatolia, Turkey). Turkish Journal of Earth Sciences, 22(1), 143–171. https://doi.org/10.3906/yer-1107-2
• Tanışan, H., & Mete, Z. (1986). Seramik teknolojisi ve uygulaması (Cilt 1). Birlik Matbaası.
• Yarol, Y. (2008). İslam seramiklerinde kullanılan fritli hamurun incelenmesi ve çağdaş formlarda uygulanması. (Tez no: 219787). [Sanatta yeterlik tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü]. Ulusal Tez Merkezi.
• Yoleri, H. (2008). Pişmiş kil ile iletişim. Tibyan Yayıncılık.