Kolaj Sanatında Geleneksel ve Dijital Yöntemlerin Buluştuğu Deneysel Anlatım Biçimleri

Yıl 2025, Sayı: Advanced Online Publication, 77 - 95

Müge Caferoglu

https://doi.org/10.17484/yedi.1783257

Öz

Dada akımıyla birlikte sanatsal bir yöntem olarak gelişen kolaj, gazete kupürleri, eskizler, fotoğraflar, illüstrasyonlar ve gündelik nesneler gibi farklı birçok malzemenin bir yüzey üzerinde bir araya getirilerek, bir sanat eserine dönüştüğü yaratıcı ifade tekniğidir. 20. yüzyılın başlarında sanatsal bir ifade tekniği olarak benimsenen kolaj, ilk ortaya çıktığı zamanlarda analog bir teknik olarak başlamış, zamanla bilgisayar teknolojilerinin gelişimiyle birlikte dijital ortamda da üretilen bir teknik haline gelmiştir. Günümüzde kolaj sanatı, geleneksel ve dijital tekniklerin bir araya gelmesiyle deneysel, hibrit anlatım biçimlerine olanak tanımaktadır. Geleneksel kolajda kâğıt ve çeşitli malzemeler fiziksel olarak bir araya getirilirken, dijital kolajda görseller dijital ortamda manipüle edilip birleştirilmektedir. Geleneksel malzemelerin dokusunun dijital ortamın sunduğu sınırsız düzenleme ve katman ekleme imkanlarıyla birleşmesi, özgün ve çok katmanlı eserlerin ortaya çıkmasını sağlamaktadır. Bu çalışmada, kolaj sanatı hakkında bilgi verilerek geleneksel ve dijital teknikler arasındaki döngüsel ilişkiye dayalı deneysel üretim süreçlerini görünür kılmak amaçlanmaktadır. Veri toplama aracı olarak, literatür taraması yöntemi kullanılmış olup, kolajın tanımı ve tarihsel gelişimi, dijital kolaj ve deneysel tekniklere ilişkin kaynaklar incelenmiştir. Araştırmada, sanatsal üretimde geleneksel ve dijital yöntemlerin birlikte kullanıldığı beş kolaj eseri seçilmiş, eserlerde uygulanan teknikler incelenerek yorumlanmıştır. Araştırma, geleneksel ve dijital yöntemlerin birleşmesinin, kolaj sanatının çağdaş bağlamda gelişimini sürdürmesini ve sanatçıların deneysel yöntemlerle özgün eserler yaratmalarını mümkün kıldığını ortaya koymuştur. Sanatçıların, geleneksel bir teknik olan kolajı dijital yöntemlerle birleştirerek hibrit ve deneysel bir yaklaşımla yorumlamalarının, kolajın sanat dünyasındaki rolünü daha da geliştirebileceği düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kolaj , dijital kolaj , deneysel kolaj

Experimental Expression Forms Combining Traditional and Digital Methods in Collage Art

Öz

Developed as an artistic method with the emergence of the Dada movement, collage is a creative form of expression in which various materials such as newspaper clippings, sketches, photographs, illustrations, and everyday objects are assembled on a surface to create a work of art. Adopted as an artistic expression technique in the early 20th century, collage first emerged as an analog practice; however, with the advancement of computer technologies, has also become a technique produced in digital environments. Today, collage art allows for experimental and hybrid modes of expression through the convergence of traditional and digital methods. While traditional collage involves the physical combination of paper and various materials, digital collage manipulates and merges images in digital environments. The fusion of the texture of traditional materials with the unlimited possibilities of digital editing and layering enables the creation of original and multi-layered works. This study aims to provide an overview of collage art and to reveal experimental production processes based on the cyclical relationship between traditional and digital techniques. A literature review was used as the data collection method, examining sources related to the definition and historical development of collage, digital collage, and experimental techniques. Within the scope of the study, five collage works in which traditional and digital methods were used together were selected, and the techniques applied in these works were analyzed and interpreted. The research demonstrates that the integration of traditional and digital methods allows collage art to maintain its development in a contemporary context and enables artists to create original works through experimental approaches. It is suggested that artists’ reinterpretation of collage, a fundamentally traditional technique by merging it with digital methods in hybrid and experimental ways may further enhance its role in the art world.

Anahtar Kelimeler

Collage , digital collage , experimental collage

Kaynakça

• Ambrose, G. ve Harris, P. (2019). Görsel grafik tasarım sözlüğü (B. Barhana, Çev.). Görsel Sözlükler Dizisi: 02. Literatür Yayınları.
• Aktan, G. (2018). Dada ve Pop sanat arasındaki teknik ve felsefi ilişki. The Journal Of Academic Social Science, 6 (86), (s. 312-321). https://doi.org/10.16992/ASOS.14545
• Artists Maggie Taylor. (t.y.). Fringegallery.com. 5 Kasım 2025 tarihinde https://fringegallery.com/artists/80-maggie-taylor/biography/ adresinden erişilmiştir.
• Biffi, E. ve Zuccoli, F. (2015). Researching oneself through the collage. Contemporary Educational Researches Journal. 5(1), (s. 01‐07). https://doi.org/10.18844/cerj.v5i1.8
• Chapin, S., W. (1961). The art of assemblage. The Museum of Modern Art.
• Chatel, M. (2020, 10 Haziran). Digital montage: On collage and the legacy of modernism. https://medium.com/danae/digital-montage-on-collage-and-the-legacy-of-modernism-ac9043247c61. Erişim Tarihi: 09.09.2025
• Collage in various levels of intimacy: An intro to Agata Rek (2024, 02 Aralık). Theweirdshow.info. 07.11.2025 tarihinde https://theweirdshow.info/2024/02/12/collage-in-various-levels-of-intimacy-an-intro-agata-rek/ adresinden erişilmiştir.
• Collé Agata Rek (t.y.). Revuecolle.com. 8.11.2025 tarihinde https://www.revuecolle.com/artists/rek adresinden erişilmiştir.
• Dağ, E. S. (2015). İllüstrasyonun ikinci altın çağı. Grafik Tasarım Yayınları.
• Delft Design Guide. (2010). Creating a design goal, collage techniques. https://arl.human.cornell.edu/PAGES_Delft/Collage_deeper.pdf
• Diana Guerrero-Maciá'. (t.y.). SAIC.edu. 7.11.2025 tarihinde https://www.saic.edu/profiles/faculty/diana-guerrero-macia adresinden erişilmiştir.
• Diana Guerrero-Maciá: No Other. (2019). Traywick.com. 06.11.2025 tarihinde https://www.traywick.com/exhibition/diana-guerrero-macia-no-other/ adresinden erişilmiştir.
• Ergün, C. (2014). Temel sanat eğitiminde ve çağdaş sanatta kolaj-fotomontaj. Sanat -Tasarım Dergisi, 1(3), (s. 5-19). https://dergipark.org.tr/tr/pub/marustd/issue/295/1438
• Ersan, M. Ve Bayraktar, C. (2021). Resimli çocuk kitaplarında sembolik temsil ve kolaj. The Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 11 (4), (s. 1360-1375). https://doi.org/10.7456/11104100/011
• Hartman, S. (2023). You will be able to collage by the end of this book. Ilex.
• Hoşgör, S. (t.y.). Selman Hoşgör. https://www.selman-hosgor.com/about
• Julien Pacaud. (t.y.). 13amstudio.com. 5 Kasım 2025 tarihinde https://www.13amstudio.com/studio/p/julienpacaud?srsltid=AfmBOopYMwwwsGTz9geENNpvNxm5DYj-rlS1zLoVPmnew9KqNPrprLY_ adresinden erişilmiştir.
• Julious, B. (t.y.). Krista Franklin MFA ’13, Poet. Collagist. Afrofuturist.com. 6.11.2025 tarihine https://www.colum.edu/academics/alumni/demo-magazine/26/krista-franklin adresinden erişilmiştir.
• Kherid, Z. Y. A., Soeteja, Z., S. ve Masunah, J. (2023, Nisan 27-28). Visual culture: reading digital collage art [Paper presentation]. Proceedings of the Fifth International Conference on Arts and Design Education ICADE 2022, Indonesia. 771, (s. 222–230), 2024. https://doi.org/10.2991/978-2-38476-100-5_32
• Kılıç, A. (2021). Çocuk kitabı illüstrasyonları ve dijital kolaj illüstrasyon tekniği üzerine bir değerlendirme. Journal of Arts, 4(2), (s. 79-85). https://doi.org/10.31566/arts.4.2.03
• Kılıçoğlu, B. (2024). Kolaj tekniğinin medya teknolojileriyle dönüşümü bağlamında bir inceleme. Uluslararası Disiplinlerarası ve Kültürlerarası Sanat, 9 (18), 15-36. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ijiia/issue/86685/1536309#article_cite
• Köken, G. ve Bingöl, H. O. (2024). Birleşen parçalar, yeni bütünler: Kolajın evrimi. D-Sanat (7), s. 1-22. https://dergipark.org.tr/tr/pub/dsanat/issue/86175/1516145#article_cite
• Krista Franklin, Any Bright Spark (2024, 7 Haziran). Westernexhibitions.com. 06.11.2025 tarihinde https://westernexhibitions.com/exhibition/krista-franklin/Krista Franklin adresinden erişilmiştir.
• Kumaş Şenol, N. ve Elmas, A.O. (2021). Deneysel kolaj uygulamalarının temel tasarım elemanları ile incelenmesi.” Art-Sanat, 15(2021): 183–201. https://doi.org/10.26650/artsanat.2021.15.0008
• Maggie Taylor. (t.y.). Westongallery.com. 5 Kasım 2025 tarihinde https://www.westongallery.com/original-works-by/maggie-taylor adresinden erişilmiştir.
• Mert, T. (2020, 22 Temmuz). Diyalog: Selman Hoşgör kolaj sanatçısı. https://www.studiomercado.com/post/diyalog-selman-hosgor-kolaj-sanatcisi
• Öztütüncü, S. (2017). Sanat ve donanım malzemesi olarak kolaj örneği. Ulakbilge 5(10), (s. 341-352). https://doi.org/10.7816/ulakbilge-05-10-03
• Şahin Karadal, M. (2023). Zamanın katmanlı temsili: Resim sanatında kolaj ve çağdaş perspektifler. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi. 6, (s. 168 178). https://doi.org/10.5281/zenodo.10004412
• 10 Questions with Julien Pacaud. (2015, 2 Ekim). Gestalten.com. 4 Kasım 2025 tarihinde https://gestalten.com/blogs/journal/10-questions-with-julien-pacaud?srsltid=AfmBOoqr9eD7ZBsisH39g_-Cnb7iH8iYCFalYwkkwws5dHMrC-mt_V0B adresinden erişilmiştir.
• Tire, S. (2022). Resim sanatında dijital kolaj ve sanal gerçeklik. Çukurova Araştırmaları Dergisi, 8(1), (s. 26-38. https://doi.org/10.29228/cukar.57515
• Tuğal, A., S. (2018). Oluşum süreci içinde dijital sanat. Hayalperest Yayınevi.
• Uz, A. (2023). Kolaj tekniği ve yaratıcı sanat eğitimi için önemi. İdil, 108, (s. 1082–1094). https://doi.org/10.7816/idil-12-108-03
• Ünal Gerdan, S. (2024). Sanat ve teknolojinin buluşmasından doğan bir teknik: Dijital kolaj, Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD) 10 (1), s. 51- 69. https://doi.org/10.46442/intjcss.1446715
• Vargün, Ö. (2023). Teknoloji ve sanatın dönüşümü: Dijital Sanat. Journal of Arts, 6(1), 49-54. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jarts/issue/75808/1249029#article_cite
• Yılmaz, M., Mazlum, H. ve Dalkıran, B. (2020). Grafik tasarımın görsel dilinin gelişiminde pop art ve kolajın etkisi. International Social Sciences Studies Journal, 6 (73), s. s. 5020-5033. DOI: 10.26449/sssj.2746
• Wormgoor, R. ve Desmet, P. (2018). Collage for designers: Invent, involve, inspire. Delft University of Technology. https://diopd.org/collage-for-designers-invent-involve-inspire/