From Byzantion to the Republic Through the Lens: Vladimir Zender’s Journey in Istanbul

Öz

Painter and photographer Vladimir Zender (1885–1944) was one of the artists who left the Russian Empire after the October Revolution (1917), settling in Istanbul with his family in 1918. He opened a photography studio called Foto Sender in Beyoğlu and, over the course of his life in Istanbul, became well known for his urban and architectural photographs. In his early years in Istanbul, Zender primarily photographed Byzantine monuments and architecture. However, over time, the scope of his work expanded. From the 1930s onward, in collaboration with various institutions, he began to photograph the buildings of the early republican period. In 1932, Vladimir Zender, who subsequently changed his name to Veli Demir Sender, was naturalized as a Turkish citizen, together with his family. Zender continued to reside in Istanbul until his death, and it is evident that the scope of his works and the relationships he established in his new city expanded over time. This article aims to evaluate Vladimir Zender’s new life in Istanbul and his work there for the light these shed on how artists who had to leave their countries coped with the conditions of the countries they migrated to, how they made a living, how the social and cultural structure of the country they migrated to transformed their works, and what kinds of relationships they established in their new homes. Emphasizing Zender’s use of photography as a coping strategy in his new city, the article aims to discuss the relationship between his photographs and the concept of the contact zone.

Anahtar Kelimeler

• Photography
• migration
• urban
• architecture
• contact zone

Bizans’tan Cumhuriyete Kadraj: Vladimir Zender’in İstanbul Yolculuğu

Öz

Ekim Devrimi’nin (1917) ardından Rusya İmparatorluğu’nu terk eden sanatçılardan biri olan ressam ve fotoğrafçı Vladimir Zender (1885–1944), 1918 yılında ailesiyle birlikte İstanbul’a yerleşir. Bugün Beyoğlu olarak bilinen Pera bölgesinde Foto Sender adında bir fotoğraf stüdyosu açarak, İstanbul’daki yaşamı boyunca kent ve mimari fotoğraflarıyla öne çıkar. İstanbul’a ilk yerleştiği yıllarda ağırlıklı olarak Bizans anıtları ve mimarisini fotoğraflayan Zender, 1930’lardan itibaren çeşitli kurumlarla işbirliği yaparak erken Cumhuriyet dönemi yapılarını fotoğraflamaya başlar. 1932 yılında ismini Veli Demir Sender olarak değiştirerek, ailesiyle birlikte Türk vatandaşlığına kabul edilir. Vefatına kadar İstanbul’da yaşamaya devam eden Zender’in yeni yerleştiği kentte zamanla çalışmalarının kapsamı ve kurduğu ilişkilerin genişlediği görülür. Bu makale ülkelerini terk etmek zorunda kalan sanatçıların göç ettikleri ülkelerin koşullarıyla başa çıkma yöntemleri, nasıl geçim sağladıkları, göç ettikleri ülkenin toplumsal ve kültürel yapısının yapıtlarında nasıl bir dönüşüme yol açtığı ve nasıl ilişkiler kurdukları göz önüne alınarak, Vladimir Zender’in İstanbul’daki yeni yaşamı ve buradaki çalışmalarının değerlendirilmesini amaçlar. Zender’in fotoğraflarını temas bölgesi olma potansiyeline vurgu yaparak, sürgün, kent ve sanatsal pratik arasındaki ilişkiyi tartışmayı hedefler.

Anahtar Kelimeler

• Fotoğraf
• göç
• kent
• mimari
• temas bölgesi

Kaynakça

1. Galip, Mehmet, Fesçi Zade İbrahim Galip ve Erzurumlu Nafiz (Kotan) Bey. Ankara, İstanbul, Bursa ve Eskişehir’de gerçekleştirdiği inşaatların Fenni İdare Heyeti tarafından düzenlenmiş 1933 tarihli prestij albümü. (1933). Salt Araştırma, Harika–Kemali Söylemezoğlu Arşivi. “Mimar Nazif Asal, Suadiye’de bir villa.” Arkitekt 97–98, no. 1–2 (1939). Mimarlar Odası Arkitekt Veritabanı. “Mimar Sedad Hakkı Eldem, İnhisarlar Umum Müdürlüğü, Ankara.” Arkitekt 84, no. 12 (1937). Mimarlar Odası Arkitekt Veritabanı. “Vladimir Zender.” Les Russes sur le Bosphore, Anatoliy Bournakine, L. Babok Matbaası, 1928. Put’, No:2, Kasım 1924. Slav Kütüphanesi, Prag. Zender, W., ve N. Mikhaioff. Byzantina: important antiquities of Constantinople. Constantinople: [s.n.],