AN EXAMPLE OF A SONATA ALLEGRO FROM THE EARLY CLASSICAL PERIOD: HARMONY AND FORM ANALYSIS OF THE ALLEGRO MOVEMENT FROM FRANZ JOSEPH HAYDN'S HOB. XVI NO.1 IN C MAJOR SONATA

Öz

The Classical Period occupies a central position in musical history, witnessing significant stylistic and formal transformations. Unlike the ornate, rhetorically complex language of the Baroque era, classical music favoured clarity, balance, and formal coherence. Alongside genres such as the symphony and string quartet, the sonata allegro form emerged as one of the period's most prominent formal structures. This form was employed to great effect by Viennese classical composers such as Haydn, Mozart and Beethoven, and forms the basis of much of their instrumental output. This study focuses on the allegro movement of Franz Joseph Haydn’s Sonata No. 16 in C major, Hob. VI/1, examining its harmonic and formal organisation. Content analysis is employed to conduct this analysis, supported by the theoretical frameworks of sonata theory (Hepokoski & Darcy) and formal function theory (Caplin). Rather than treating harmony and form as separate parameters, the study evaluates their interaction to gain insight into the characteristics of the sonata allegro form during the early classical period. The findings suggest that this early phase features asymmetrical sentence structures and tonic-centred harmonic organisation, as well as stylistic remnants of Baroque figurative writing. This reflects a transitional aesthetic between the Baroque and Classical styles. The formal components of the sonata allegro form, as well as the tonal regions and scale degrees employed in the piece, were identified and quantified as a percentage. These results were then interpreted in the context of the broader stylistic practices of the Classical Period.

Anahtar Kelimeler

• Analysis
• harmony
• form
• Joseph Haydn
• Classical Period
• sonata allegro.

ERKEN KLASİK DÖNEMDE SONAT ALLEGROSU ÖRNEĞİ: FRANZ JOSEPH HAYDN’IN HOB. XVI NO.1 DO MAJÖR SONATI’NIN ALLEGRO BÖLÜMÜ’NÜN ARMONİ VE FORM ANALİZİ

Öz

Müzik tarihinde önemli bir yere sahip olan Klasik Dönem’de müzikal anlamda pek çok değişim ve gelişme yaşanmıştır. Barok Dönem’deki süslü ve abartılı anlatımın aksine basit, sade ve anlaşılır bir dilin benimsendiği bu dönemde, müzik formlarında da gelişmeler meydana gelmiştir. Bu dönemde senfoni, kuartet gibi gelişim gösteren ve sıklıkla kullanılan formlardan biri de sonat allegrosu olmuştur. Viyana Klasikleri olarak bilinen Haydn, Mozart ve Beethoven tarafından ustalıkla kullanılan bu form, birçok eserin formal yapısını oluşturmaktadır. Çalışmada; dönemin önemli bestecilerinden biri olan Haydn’ın erken dönem eserlerinden Hob. XVI No.1 Do Majör Sonat’ın Allegro bölümü, Klasik Dönem’in ön klasik evresindeki sonat allegrosu formu hakkında bilgilere ulaşılması maksadıyla James Hepokosy, Warren Darcy ve William Caplin’in sonat teorisi desteklenerek ancak armoni ve form ilişkisinin birlikte değerlendirilmesi ile içerik analizi yöntemi kullanılarak armoni ve form bakımından incelenmiştir. İnceleme neticesinde erken klasik evrede; dönemin denge ve düzen unsurlarına aykırı asimetrik cümle yapıları, çeken-eksen fonksiyonu odaklı dikey armoni ve Barok Dönem’e ait süslü anlatımın görüldüğü tespit edilmiştir. Sonat allegrosuna ait formal unsurlar, eserde kullanılan tonaliteler ve dereceler tespit edilerek yüzdelik bulgulara dönüştürülmüştür. Elde edilen veriler Klasik Dönem’in müzikal özellikleri bağlamında yorumlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Analiz
• armoni
• form
• Joseph Haydn
• Klasik Dönem
• sonat allegrosu.

Kaynakça

1. Birson, A. M. (2020). What Haydn teaches us about sonata form: The da capo aria and the early keyboard sonatas, Hob. XVI:1 & 3. Eighteenth-Century Music, 17(2), 245–264. https://doi.org/10.1017/S147857062000010X
2. Boran, İ., & Acar, K. Y. (2022). Kültürel tarih ışığında çoksesli Batı müziği (5. bs.). Yapı Kredi Yayınları.
3. Bulur, E. (2019). Müzik analizinde Schenker yaklaşımı. Konservatoryum, 6(1), 21–46. https://dx.doi.org/10.26650/CONS2019-0004
4. Caplin, W. E. (1998). Classical form: A theory of formal functions for the instrumental music of Haydn, Mozart, and Beethoven. Oxford University Press.
5. Doğanay, A., Ataizi, M., Şimşek, A., Salı, J. B., & Akbulut, Y. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
6. Harutunian, V. L. (1989). Haydn, Mozart, and the tonic. Journal of Music Theory, 33(2), 229–247.
7. Hepokoski, J., & Darcy, W. (2006). Elements of sonata theory: Norms, types, and deformations in the late-eighteenth-century sonata. Oxford University Press.
8. İlerici, K. (1974). İş halinde üçlü sistem: Armoni. Millî Eğitim Basımevi.

9. İlyasoğlu, E. (2009). Zaman içinde müzik. Remzi Kitabevi.
10. Kutluk, F. (1997). Müziğin tarihsel evrimi. Çiviyazıları Yayınları.
11. Küçükarslan, M. (2013). Cazda akor yürüyüşleri tarihi (Yayımlanmış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi). Erişim adresi YÖK Ulusal Tez Merkezi. (Tez No. 354722)
12. MacKay, J. S. (2004). Musical proportion and formal function in classical sonata form: Three case studies from late Haydn and early Beethoven. Music Theory Spectrum, 26(2), 211–248. https://doi.org/10.1525/mts.2004.26.2.211
13. Michels, U., & Vogel, G. (2021). Müzik atlası. (Çev. S. Uçar). Alfa Basım Yayım Dağıtım.
14. Mimaroğlu, İ. (1995). Müzik tarihi. Varlık Yayınları.
15. Oort, B. van. (2000). Haydn and the English classical piano. Early Music, 28(1), 73–89.
16. Parrish, C. (1948). Haydn and the piano. Journal of the American Musicological Society, 1(3), 27–34.
17. Say, A. (1997). Müzik tarihi. Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
18. Tolley, T. (2001). Haydn, the engraver Thomas and the London piano. Early Music, 29(2), 191–205.
19. Usmanbaş, İ. (1974). Müzikte biçimler. Millî Eğitim Basımevi.
20. Yurga, C. (2005). Dünya coğrafyasında uluslararası sanat müziği türleri. Pegem A Yayıncılık.