THE LULLABY IN THE FRAMEWORK OF RICHARD BAUMAN’S CONTEXT-CENTERED PERFORMANCE ANALYSIS

Öz

ABSTRACT Lullabies are predominantly verbal-musical communication performances established between a mother and her baby, occurring within specific contexts. However, a large body of scholarship has defined the genre through text-centered compilations, analytically relegating both the process of performance and its surrounding contexts to the background. This tendency has led to the insufficient visibility of the lullaby’s performative nature and the layers of meaning constructed contextually. Performance theory approaches folkloric products not as fixed texts, but as communicative events that take place within a particular context and are realized through interaction among participants. This study conceptualizes lullabies as communication performances and applies the context-centered performance analysis model developed by one of the leading figures of performance theory, Richard Bauman. The data obtained from semi-structured interviews conducted with participants who actively practice lullaby singing and listening today have been thematically analyzed in accordance with Bauman’s layers of meaning, institutional context, communication system, social base, individual context, and situational context. Through this analysis, the cultural and social layers within which lullaby singing and listening practices are constructed have been systematically revealed

Anahtar Kelimeler

• Lullaby
• Lullaby performance
• Lullaby singing and listening
• Contextual analysis
• Richard Bauman.

RİCHARD BAUMAN’IN BAĞLAM MERKEZLİ İCRA TAHLİLİ EKSENİNDE NİNNİ

Öz

ÖZ Ninni, çoğunlukla anne ile bebek arasında kurulan, belirli bağlamlar içinde gerçekleşen sözlü müzikal bir iletişim performansıdır. Buna karşın, ninniye ilişkin çalışmaların büyük bölümü türü metin merkezli derlemeler üzerinden tanımlamış, icra sürecini ve içinde bulunduğu bağlamları analitik olarak arka planda bırakmıştır. Bu durum, ninninin performatif niteliğinin ve bağlamsal olarak kurulan anlam katmanlarının yeterince görünür kılınamamasına yol açmıştır. Performans teorisi, folklor ürünlerini sabit metinler olarak değil, belirli bir bağlam içinde, katılımcılar arasında gerçekleşen iletişimsel olaylar olarak ele alır. Bu çalışma, ninnileri bir iletişim performansı olarak ele alarak performans teorinin önemli isimlerinden biri olan Richard Bauman’ın bağlam merkezli icra tahlili modelini uygulamaktadır. Günümüzde ninni söyleme ve dinletme pratiklerini aktif biçimde sürdüren katılımcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler, Bauman’ın anlam, kurumsal, iletişim sistemi, toplumsal temel, bireysel ve durumsal bağlam katmanları doğrultusunda tematik olarak çözümlenmiştir. Bu analiz aracılığıyla ninni söyleme ve dinletme pratiklerinin hangi kültürel ve sosyal katmanlar içinde kurulduğu sistematik biçimde ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Ninni
• Ninni performansı
• Ninni söyleme ve dinletme
• Bağlam analizi
• Richard Bauman.

Kaynakça

1. Ağrı, Ö. (2023). Manisa yöresindeki Tahtacı semahlarının edebî ve müzikal açıdan incelenmesi. Haliç Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
2. Akfırat, E. (2021, 28 Şubat). Süleyman Şenel Aydınlık’a konuştu: “Kadınlar en duru taşıyıcılar”. Aydınlık. https://www.aydinlik.com.tr/haber/suleyman-senel-aydinlika-konustu-kadinlar-en-duru-tasiyicilar-235179
3. Akter, E. (2022). Ritüeller ve dinsel müzikler. U. Özdemir, M. Demir ve E. H. Öğüt (Haz.), Etnomüzikoloji: Kültürler ve müzikler içinde (111-136. ss.). İstanbul: İthaki Yayınları.
4. Arman Kalkandeler, A., & Tekman, H. G. (2024). Makam ve temponun duygusal etkileri. Social Sciences Studies Journal, 10(8), 4426–4436.
5. Bauman, R. (1971a). Introduction. The Journal of American Folklore, 84(331), v–ix.
6. Bauman, R. (1971b). Differential identity and the social base of folklore. The Journal of American Folklore, 84(331), 31-41.
7. Bauman, R. (1977). Verbal Art as Performance. Rowley, MA: Newbury House.
8. Bauman, R. (1983). The field study of folklore in context. R. M. Dorson (Ed.), Handbook of American Folklore içinde (362-368. ss.). Bloomington: Indiana University Press.

9. Bauman, R., & Briggs, C. L. (1992). Genre, intertextuality, and social power. Journal of Linguistic Anthropology, 2(2), 131–172.
10. Bauman, R., & Ritch, P. (1994). Informing performance: Producing the coloquio in Tierra Blanca. Oral Tradition, 9(2), 255–280.
11. Bauman, R. (2022). Performans olarak sözlü sanat (Çev. I. Altun). Millî Folklor, 34(135), 271-284.
12. Bauman, R. (2023). “I don’t see no mans”: Bridging the schizophonic gap. In R. Bauman & P. Feaster, A most valuable medium: The remediation of oral performance on early commercial recordings (pp. 160–168). Indiana University Press.
13. Becker, J. (2004). Deep listeners: Music, emotion and trancing. Bloomington: Indiana University Press.
14. Ben-Amos, D. (1971). Toward a definition of folklore in context. The Journal of American Folklore, 84(331), 3-15.
15. Çelebioğlu, A. (1995). Türk ninniler hazinesi. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
16. Doğan, G. ve Kocaman, A. (1999). Sözcede kişisel tutum ve belirteçler. Dilbilim Araştırmaları, 10, 59-78
17. During, J., & Levin, T. (2001). Itsuki no Komoriuta (Lullaby from Itsuki). Smithsonian Folkways Recordings.
18. Dundes, A. (1980). Texture, text and context. A. Dundes, Interpreting Folklore içinde (20-32. ss.). Bloomington: Indiana University Press.
19. Ekici, M. (1998). Doku, metin ve konteks. Millî Folklor, 5(38), 106-119.
20. Eroğlu, S. (2011). Arguvan yöresinde icra edilen semahların müzikal analizi. İstanbul Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
21. Ersen, M. (2026, 21 Mart). Kişisel görüşme, İstanbul.
22. Hawes, B. L. (1974). Folksongs and function: Some thoughts on the American lullaby. The Journal of American Folklore, 87(344), 140-148.
23. Gözükızıl, Ö. (2006). Çanakkale halk kültürü (I): Halk anlatıları. İstanbul: Heyamola Yayınları.
24. Kaptan, M. N. (2024). Kültürel bellek aktarıcısı olarak semah. Folklor Akademi Dergisi, 7(2), 766-781.
25. Kunos, I. (2013). Türkçe ninniler. (Yay. Haz. N. Çıblak Coşkun). Ankara: Otorite Yayınları.
26. Malinowski, B. (1923). The problem of meaning in primitive languages. C. K. Ogden ve I. A. Richards (Ed.), The meaning of meaning: A study of the influence of language upon thought and of the science of symbolism içinde (296-336. ss.). New York: Harcourt, Brace & World.
27. Masuyama, E. E. (1989). Desire and discontent in Japanese lullabies. Western Folklore, 48(2), 144-148.
28. Mustan Dönmez, B. (2012). Türk inançsal halk danslarının figürlerine göstergebilimsel bir bakış: Alevi semah figürlerinin anlamları. 1. Uluslararası Halk Oyunları Kongresi’nde sunulan yayınlanmamış genişletilmiş bildiri, İnönü Üniversitesi.
29. Ruud, E. (2010). Music therapy: A perspective from the humanities. Gilsum, NH: Barcelona Publishers.
30. Sarv, M. (2013). Traditional Estonian lullabies: A tentative overview. L. Laineste, D. Brzozowska ve W. Chłopicki (Ed.), Estonia and Poland: Creativity and tradition in cultural communication içinde (Cilt 2, 161-176. ss.). Tartu: ELM Scholarly Press.
31. Sami, Ş. (2012). Ninni. R. Gündoğdu, N. Adıgüzel ve E. F. Önal (Haz.), Kâmûs-ı Türkî içinde. İstanbul: İdeal Kültür Yayıncılık.
32. Sanal, H. (1957). İstanbul’da derlenen ninniler. İstanbul Enstitüsü Dergisi, 3, 141-165.
33. Schramm, W. (1954). The process and effects of mass communication. Urbana: University of Illinois Press.
34. Şenel, S. (2019). Kayıp bir türkünün izinde: Ah Beyoğlu Vah Beyoğlu Yandı Gitti Kül Oldu. N. S. Turan ve Ş. Ersoy Çak (Ed.), Şehvar Beşiroğlu’ya Armağan içinde (137-193. ss.). İstanbul: Pan Yayıncılık.
35. Şenel, S., (2026, Mart 17). Kişisel görüşme, İstanbul.
36. Spencer, J. A., Moran, D. J., Lee, A., & Talbert, D. (1990). White noise and sleep induction. Archives of Disease in Childhood, 65(1), 1359–1360.
37. Şirin, M. R. (1990). Ninni bebeğim ninni: Ninni şiirleri antolojisi. Ankara: Başbakanlık Aile Araştırma Kurumu Başkanlığı Yayınları.
38. tabby2003. (2003). 五木の子守唄 熊本県民謡 / The Lullaby of Itsuki [Video]. YouTube. Erişim tarihi: 2 Mayıs 2026, https://www.youtube.com/watch?v=r16_GLtalZM
39. Ünlü. C. (2004). Git Zaman Gel Zaman / Fonograf-Gramafon-Taş Plak. İstanbul: Pan Yayıncılık.
40. Yaltırık, H. (2012). Türkülerde “ninni” ve Sümer izleri. EÜ Devlet Türk Mûsikîsi Konservatuvarı Dergisi, 2, 37-62.