Eleştirel Pedagoji Bağlamında Öğretmen-Yönetici Etkileşimi: Bir Kuramsal İnceleme

İsmail Eraslan

doi:10.51947/yonbil.1689810

TR EN

Eleştirel Pedagoji Bağlamında Öğretmen-Yönetici Etkileşimi: Bir Kuramsal İnceleme

Öz

Bu kuramsal çalışma, öğretmen-yönetici etkileşimini eleştirel pedagoji bağlamında değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Geleneksel eğitim yönetimi yaklaşımlarında öğretmenler çoğunlukla edilgen uygulayıcılar olarak konumlandırılırken, yöneticiler otoriter denetleyici figürler olarak tasvir edilmektedir. Paulo Freire’nin özgürleştirici eğitim anlayışından ilhamla şekillenen eleştirel pedagoji ise bu hiyerarşik yapıyı sorgulayarak öğretmeni özneleştiren, yöneticiyi ise dönüştürücü liderliğe yönlendiren bir paradigma sunar. Bu bağlamda çalışmada, öğretmen-yönetici ilişkisinin iktidar, özgürleşme, katılımcılık ve öznellik kavramları etrafında yeniden ele alınması hedeflenmektedir. Araştırma, nitel bir perspektifle doküman analizi yöntemiyle yapılandırılmış; Freire, Giroux, Apple ve Foucault gibi düşünürlerin görüşlerinden kuramsal çerçeve oluşturulmuştur. Çalışmanın sonucunda, eğitim kurumlarında demokratik yönetişim kültürünün gelişebilmesi için yöneticilerin sadece idari işlevleri değil, öğretmenin pedagojik gelişimini destekleyen eleştirel liderlik rollerini de benimsemeleri gerektiği vurgulanmaktadır. Bu yaklaşım, öğretmenlerin yalnızca meslekî değil, aynı zamanda etik ve toplumsal olarak da güçlenmelerini sağlayacak yeni bir yönetişim modeline işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eleştirel pedagoji , öğretmen-yönetici etkileşimi , eğitim yönetimi , iktidar ilişkisi , demokratik yönetişim

Teacher-Administrator Interaction in the Context of Critical Pedagogy: A Theoretical Review

Abstract

This theoretical study aims to examine the teacher-administrator interaction within the framework of critical pedagogy. In traditional educational administration approaches, teachers are frequently positioned as passive implementers, while administrators are portrayed as authoritative supervisory figures. Drawing inspiration from Paulo Freire’s concept of liberating education, critical pedagogy challenges this hierarchical structure by proposing a paradigm that empowers teachers as subjects and redefines administrators as transformative leaders. Accordingly, this study seeks to reconsider the teacher-administrator relationship through the concepts of power, emancipation, participation, and subjectivity. Methodologically, the study adopts a qualitative perspective and is structured through document analysis, constructing a theoretical framework based on the works of Freire, Giroux, Apple, and Foucault. The findings suggest that in order to foster a culture of democratic governance within educational institutions, administrators must not only fulfill administrative functions but also embrace critical leadership roles that support teachers’ pedagogical development. This approach points toward a new governance model that facilitates not only the professional but also the ethical and societal empowerment of teachers.

Keywords

critical pedagogy , teacher-administrator interaction , educational leadership , power relations , demogratic governance

Kaynakça

Adorno, T. W. (2000). Theodor W. Adorno: Critical evaluations in cultural theory. London: Routledge.
Apple, M. W. (2004). Ideology and curriculum (3rd ed.). New York: RoutledgeFalmer.
Arendt, H. (1958). The human condition. Chicago: University of Chicago Press.
Ball, S. J. (2012). Global education Inc.: New policy networks and the neo-liberal imaginary. London: Routledge.
Biesta, G. (2010). Good education in an age of measurement: Ethics, politics, democracy. London: Routledge.
Blackmore, J. (2013). A feminist critical perspective on educational leadership. International Journal of Leadership in Education, 16(2), 139–154.
Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27–40.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Bush, T. (2019). Leadership and management development in education. London: Sage.
Court, M., Merchan, M., & Moroney, M. (2007). Values and leadership in the 21st century. International Journal of Leadership in Education, 10(2), 127–138.

Derrida, J. (1978). Writing and difference. Chicago: University of Chicago Press.
Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison. New York: Vintage Books.
Foucault, M. (1980). Power/Knowledge: Selected interviews and other writings, 1972–1977. New York: Pantheon Books. Fraser, N. (2001). Recognition without ethics? Theory, Culture & Society, 18(2–3), 21–42.
Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. New York: Continuum.
Giroux, H. A. (1988). Teachers as intellectuals: Toward a critical pedagogy of learning. Westport, CT: Bergin & Garvey.
Goleman, D. (1995). Emotional intelligence. New York: Bantam Books.
Gronn, P. (2008). The future of distributed leadership. Journal of Educational Administration, 46(2), 141–158. Habermas, J. (1984). The theory of communicative action: Volume one. Boston: Beacon Press.
Hargreaves, A. (1994). Changing teachers, changing times: Teachers’ work and culture in the postmodern age. New York: Teachers College Press.
hooks, b. (1994). Teaching to transgress: Education as the practice of freedom. New York: Routledge.
Honneth, A. (1995). The struggle for recognition: The moral grammar of social conflicts. Cambridge, MA: MIT Press.
Kelchtermans, G. (2009). Who I am in how I teach is the message: Self‐understanding, vulnerability and reflection. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 15(2), 257–272.
Kincheloe, J. L., & McLaren, P. (2011). Rethinking critical theory and qualitative research. In K. Hayes et al. (Eds.), Key works in critical pedagogy (pp. 285–326). Rotterdam: Sense Publishers.
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980). Metaphors we live by. Chicago: University of Chicago Press. Leithwood, K., & Jantzi, D. (2005). A review of transformational school leadership research 1996–2005. Leadership and Policy in Schools, 4(3), 177–199.
Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (2000). Paradigmatic controversies, contradictions, and emerging confluences. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Handbook of qualitative research (2nd ed., pp. 163–188). Thousand Oaks, CA: Sage.
Lumby, J. (2012). Disengaged and disaffected: Young people, education and the future. Educational Futures, 4(3), 22–30.
Mason, J. (2002). Qualitative researching (2nd ed.). London: Sage.
McLaren, P. (1995). Critical pedagogy and predatory culture: Oppositional politics in a postmodern era. New York: Routledge.
Møller, J. (2009). Leadership for democratic schools: Reconceptualizing distributed leadership in Norwegian schools. Leadership and Policy in Schools, 8(2), 114–135.
Popkewitz, T. S. (1998). Struggling for the soul: The politics of schooling and the construction of the teacher. New York: Teachers College Press.
Prior, L. (2003). Using documents in social research. London: Sage.
Rincón-Gallardo, S. (2019). Liberating learning: Educational change as social movement. London: Routledge.
Robertson, J., & Timperley, H. (2011). Leadership and learning. London: Sage.
Rogers, C. R. (1951). Client-centered therapy. Boston: Houghton Mifflin.
Sachs, J. (2003). The activist teaching profession. Maidenhead: Open University Press.
Schwandt, T. A. (1994). Constructivist, interpretivist approaches to human inquiry. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Handbook of qualitative research (pp. 118–137). Thousand Oaks, CA: Sage.
Scott, J. C. (1990). Domination and the arts of resistance: Hidden transcripts. New Haven, CT: Yale University Press.
Scribner, J. P., Sawyer, R. K., Watson, S. T., & Myers, V. L. (2007). Teacher teams and distributed leadership: A study of group discourse and collaboration. Educational Administration Quarterly, 43(1), 67–100.
Sergiovanni, T. J. (1992). Moral leadership: Getting to the heart of school improvement. San Francisco: Jossey-Bass.
Spillane, J. P., & Diamond, J. B. (2007). Distributed leadership in practice. New York: Teachers College Press.
Swedberg, R. (2014). The art of social theory. Princeton, NJ: Princeton University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Psikolojide Davranış-Kişilik Değerlendirmesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

İsmail Eraslan ^*
0000-0002-6316-0189
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

19 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

2 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

3 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 11 Sayı: 18

DOI

https://doi.org/10.51947/yonbil.1689810

IZ

https://izlik.org/JA28CN72TS

APA

Eraslan, İ. (2025). Eleştirel Pedagoji Bağlamında Öğretmen-Yönetici Etkileşimi: Bir Kuramsal İnceleme. Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi, 11(18), 1-25. https://doi.org/10.51947/yonbil.1689810

Uluslararası Akademik Yönetim Bilimleri Dergisi

ISSN: 2149-1984

YÜKSEKBİLGİLİ EĞİTİM VE DANIŞMANLIK LTD. ŞTİ.

Eleştirel Pedagoji Bağlamında Öğretmen-Yönetici Etkileşimi: Bir Kuramsal İnceleme

Öz

Anahtar Kelimeler

Teacher-Administrator Interaction in the Context of Critical Pedagogy: A Theoretical Review

Abstract

Keywords

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster