İnsan Kaynakları Yönetimi Olumlu Bir Çalışan Deneyimini Nasıl Yaratır? Çalışan Deneyimi Üzerine Bir Doküman Analizi

Öz

Bu çalışmanın amacı son yıllarda insan kaynakları yönetimi (İKY) alanında güncel bir kavram olan ve içeriği hakkında Türkçe yazında yetersiz çalışmalar nedeniyle bir belirsizlik olan çalışan deneyimi kavramı üzerine doküman analiz yapmaktır. Sistematik yazın taraması yoluyla Dergipark, Web of Science, Scopus, Google akademik veri tabanları ve Google arama motorundan çalışan deneyimi ile ilgili makalelere ulaşılmıştır. Kapsayıcı nitel bir araştırma yöntemi olan ve makaleleri derinlemesine okumayı gerektiren doküman analizi yapılarak ulusal ve uluslararası yazındaki 24 çalışma yazar, yıl, amaç, yöntem, sonuç ve teorik temel bakımından incelenmiş, sayısal veriler çıkarılmış ve yorumlanmıştır. Bulgulara göre çalışmaların 21 tanesinin (%88’inin) 2020 ve sonrası yapıldığı; 18 tanesinin (%75’inin) nitel veya karma araştırma olduğu; 13 tanesinin (%54’ünün) çalışan deneyiminin kapsamını anlamaya yönelik çalışmalar olduğu; 11 tanesinin (%46’sının) teorik temele dayandığı gözlenmiştir. Dolayısıyla çalışmaların son dönemlerde yapılması çalışan deneyimine son yıllarda verilen önemi göstermekle birlikte, nitel çalışmaların çoğunluğu çalışan deneyiminin içeriğini neyin oluşturduğunu derinlemesine anlamaya özgüdür. Çalışan deneyiminin kapsamı ve ölçeği oluşturulduktan sonra ilerleyen dönemlerde nicel çalışmaların artacağı ve ampirik olarak daha fazla model testlerinin yapılacağı söylenebilir. Nihayetinde çalışan deneyiminin kapsamını, nasıl yaratılacağını ve yapılan çalışmaları anlamak için yöneticilere ve araştırmacılara özgün bir içerik ve öneriler sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: İnsan Kaynakları Yönetimi, Çalışan Deneyimi, Adanmışlık, Doküman Analizi JEL Sınıflaması: M10, M12, M19

Anahtar Kelimeler

• İnsan Kaynakları Yönetimi
• Çalışan Deneyimi
• Adanmışlık
• Doküman Analizi

Etik Beyan

“Bu çalışma, kapsamı gereği etik kurul onayı gerektirmemektedir”

How Does Human Resource Management Create a Positive Employee Experience: A Document Anaysis on Employee Experience

Öz

The aim of this study is to examine documents related to the concept of employee experience, a contemporary topic in the field of human resources management (HRM) that has become ambiguous in the Turkish literature due to a lack of research. A systematic literature review was conducted using Dergipark, Web of Science, Scopus, Google Scholar databases, and Google Search Engine to access articles on employee experience. Through document analysis, a comprehensive qualitative research method requiring in-depth reading of articles, 24 studies from the national and international literature were analyzed in terms of author, year, purpose, method, results, and theoretical foundations, and numerical data were extracted and interpreted. According to the findings, 21 (88%) of the studies were conducted in 2020 or later; 18 (75%) of them employed qualitative or mixed research methods; 13 (54%) aimed to understand the scope of employee experience; and 11 (46%) were based on theoretical foundations. Although recent studies highlight the importance of employee experience, the majority of qualitative studies aim to deeply understand what constitutes the content of employee experience. It can be suggested that once the scope and scale of employee experience are determined, quantitative studies will increase in the future, and more empirical model testing will be conducted. Finally, the study offers unique content and recommendations for managers and researchers to understand the scope, formation, and work related to employee experience. Key Words: Human Resource Management, Employee Experience, Engagement, Document Analysis JEL Classification: M10, M12, M19

Anahtar Kelimeler

• Human Resource Management
• Employee Experience
• Engagement
• Document Analysis

Kaynakça

1. Atsan, M. (2024). İşveren Markası Yönetiminin Çalışan Deneyimi Bağlamında Değerlendirilmesi: İK Yöneticileri Üzerine Bir Araştırma Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 27 (1), 294-307.
2. Baltaş, Z. (2021). Çalışan deneyimi. Erişim adresi: https://kaynakbaltas.com/dergiler/calisan- deneyimi/
3. Baltaş, (2024). Çalışan deneyimi anketi (2024). Baltaş Bilgi Evi. Erişim adresi: https://kaynakbaltas.com/baltas-anketler/calisan-deneyimi-anketi/
4. Başaran, R. (2021). Employee experience management. Mehmet Naci Efe (Ed). Connect with your management on-the-go içinde (s. 1-11). New York: Peter Lang Publishing. Erişim adresi: https://acikerisim.kent.edu.tr/xmlui/handle/20.500.12780/345
5. Başaran, E.Y. ve Ünal H.T. (2021). Covid-19 pandemi döneminde özel bankaların çalışan deneyimi tasarımı. International Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(39), 654-672. http://dx.doi.org/10.31589/JOSHAS.589
6. Bingöl, D. (2016). İnsan kaynakları yönetimi. İstanbul: Beta.
7. Elmin, A. ve Ulaştıran, T. (2023). İnsan kaynakları yönetiminde güncel bir yaklaşım olarak çalışan deneyimi: Keşfedici bir içerik analizi. SDÜ İKY Dergisi, 2(2), 54-68. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3526988.
8. Elmin, A. (2023). Çalışan yönetiminin yeni stratejik yaklaşımı: Çalışan deneyimi fenomeni. Feride Bal ve Ozan E. Ufacık (Ed.). Yönetim ve organizasyon alanında seçme yazılar içinde (s.1-46). Gaziantep: Özgür Yayınları.

9. Farndale, E. ve Kelliher, C. (2013). Implementing performance appraisal: Exploring the employee experience. Human Resource Management, 52(6), 879–897. https://doi.org/10.1002/hrm.21575
10. Gautier, K., Bova, T., Chen, K. ve Munasinghe, L. (2022). Araştırma: Çalışan deneyimi iş sonuçlarınızı nasıl etkiliyor? Erişim adresi: https://hbrturkiye.com/blog/arastirma-calisan-deneyimi-is-sonuclarinizi-nasil-etkiliyor
11. Gerçek, Ö. (2022). İKY’de güncel bir yaklaşım: Çalışan deneyimi kavramının bibliyometrik analizi. Optimum Ekonomi ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 9(2), 206-228. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/optimum/issue/70270/1054142
12. Gheidar, Y., ve Shami Zanjani, M. (2021). Designing a conceptual framework for digital employee experience. Iranian Journal of Management Studies, 14(4), 669-680. Erişim adresi: https://ijms.ut.ac.ir/article_78077_d913e1252bdaee1640e0388fff52755e.pdf
13. Harlianto, J. ve Rudi, R. (2023). Promote employe experience for higher employee performance. JPB Review, 8 (3): 1-16. https://doi.org/10.26668/businessreview/2023.v8i3.827
14. Ho, N. T. T., Hoang, H. T., Seet, P., Jones, J., Pham, N. T. (2022). Career satisfaction antecedents of professional accounting returnees in international workplaces: an employee experience perspective. Employee Relations: The International Journal. 44 ( 5): 1014-1029. https://doi.org/10.1108/ER-06-2021-0258
15. Horvat, V ve Kneese, Z. (2023). Employee Experience Journey Mapping: A New Approach to Attracting Talent in the Tourism Sector in the Shadows of Covid-19. Tourism and Hospitality Management 29(2): 209-219, https://doi.org/10.20867/thm.29.2.5
16. İrfan, O. (2023). Çalışan deneyimi: Mutlu çalışanlar, mutlu müşteriler, mutlu şirketler. İstanbul: Ceres Yayınları.
17. Joshi, A., Sekar, S. ve Das, S. (2024). Decoding employee experiences during pandemic through online employee reviews: insights to organizations. Personnel Review, 53 (1), 299-313. https://doi.org/10.1108/PR-07-2022-0478
18. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analiz yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/susbid/issue/54983/727462
19. Köse, M. ve Nalbantoğlu S.Y. (2021). Sürdürülebilir insan kaynakları yönetimi için çalışan deneyimi uygulamaları. Business, Economics and Management Research Journal, 4(2), 70-80. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1702689
20. Laiho, M., Saru, E. ve Seeck, H. (2022). It's the work climate that keeps me here: The interplay between the HRM process and emergent factors in the construction of employee experiences. Personnel Review, 51(2), 444-463. https://doi.org/10.1108/PR-09-2020-0663.
21. Malik, A., Budhwar, P., Mohan H. ve N.R., S. (2023). Employee experience –the missing link for engaging employees: Insights from an MNE's AI-based HR ecosystem, Human Resource Management, 62 (1), 97-115. https://doi.org/10.1002/hrm.22133
22. Malik, A., Budhwar, P., Patel, C. Ve Srikanth, N. R. (2022) May the bots be with you! Delivering HR cost-effectiveness and individualised employee experiences in an MNE, The International Journal of Human Resource Management, 33 (6): 1148-1178, https://doi.org/10.1080/09585192.2020.1859582
23. Maylett, T. ve Wride, M. (2017). The employee experience: How to attract talent, retain top performers, and drive results. US: Wiley.
24. Merriam, B. S. (1998). Qualitative research and cases study applications in education (2nd edition). San Francisco: Jossey-Bass Publishers.
25. Morgan, J. (2017). The employee experience advantage. US: John Wiley & Sons.
26. Nightingale, A. (2009). A guide to systematic literature reviews. Surgery (Oxford), 27(9), 381-384. https://doi.org/10.1016/j.mpsur.2009.07.005.
27. Odaman Uşaklıgil, H. (2021). Çalışan deneyimi, çalışanın algısıdır. Kaynak Dergisi, 88, 8. Erişim adresi: https://kaynakbaltas.com/yonetici-lider/calisan-deneyimi-calisanin-algisidir/
28. Panneerselvam, S. ve Balaraman, K. (2022). Employee experience: The new employee value proposition. Strategic HR Review, 21(6), 201-207. https://doi.org/10.1108/SHR-08-2022-0047
29. Plaskoff, J. (2017). Employee experience: The new human resource management approach. Strategic HR Review, 16(3), 136-141. https://doi.org/10.1108/SHR-12-2016-0108
30. Porkodi, S., Al Balushi, S. S. K., Al Balushi, M. K. M., Al Hadi, K. O. R. Ve Al Balushi, Z. I. M. (2023). Digital employee experience and organizational performance: a study of the telecommunications sector in Oman. Business, Management and Economics Engineering, 21(2): 248–268. https://doi.org/10.3846/bmee.2023.19498
31. Prouska, R. McKearney, A., Opute, J., Tungtakanpoung, M. ve Brewster, C. (2022). Voice in context: An international comparative study of employee experience with voice in small and medium enterprises, The International Journal of Human Resource Management, 33:15, 3149-3174, https://doi.org/10.1080/09585192.2021.1925323
32. Soni, K., Chawla R., ve Sengar, R. (2017). Relationship between job satisfaction and employee experience. Journal of General Management Research, 4(2), 41-48. Erişim adresi: https://www.scmsnoida.ac.in/assets/pdf/journal/vol4Issue2/Article%204-%20Kanika%20Soni,%20Raghav%20Chawla%20and%20Ruby%20Sengar.pdf
33. Sonta, M. (2022). Designing playful employee experience through serious play–reflections from pre-pandemic corporate learning events in Poland. Journal of Work-Applied Management. 14 (1): 126-144. https://doi.org/10.1108/JWAM-01-2021-0011
34. S., Ismail ve Subbarayudu, Y. (2023). Designing a positive employee experience – factors to consider. Journal of Research in Business and Management, 11(2), 157-160. Erişim adresi: https://www.questjournals.org/jrbm/papers/vol11-issue2/1102157160.pdf
35. Tucker, E., (2020). Driving engagement with the employee experience. Strategıc Hr Revıew, 19(4), 183-187. https://doi.org/10.1108/SHR-03-2020-0023
36. Veena, S. (2022). Impact of employee experience on organizational commitment and organizational effectiveness (Yayımlanmamış doktora tezi). Karnataka Ulusal Teknoloji Enstitüsü, India.
37. Yadav, M. ve Vihari, N. S. (2021). Employee Experience: Constract clarification, conceptualization and validation of a new scale. FIIB Business Review, 12 (3), 328-342. https://doi.org/10.1177/23197145211012501.
38. Yasun, S. (2021). Çalışanın kariyer yolculuğu, Kaynak Dergisi, 88, 6-7. Erişim adresi: https://kaynakbaltas.com/calisan-bagliligi/calisanin-kariyer-yolculugu/
39. Yıldız, A. (2022). Bir araştırma metodolojisi olarak sistematik literatür taramasına genel bakış. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 367-386.