Comparison of Entropy Weighted Grey Relational Analysis and TOPSIS Methods in Evaluation of Financial Factors of Automotive and Logistics Companies

Öz

The purpose of this study is to determine how the newly generated turnover-based rankings of the automotive and logistics companies within the scope of the study, related to Capital magazine’s ranking of Türkiye’s 500 largest companies by turnover, might change based on four financial factors—in other words, criteria—using the Technique for Preference Ranking Based on Similarity to Ideal Solution (TOPSIS) and Grey Relational Analysis (GRA) methods, and to compare the rankings obtained by applying these two methods. Data on four financial factors from mentioned companies constitute the source data set for the study. In order to achieve the aforesaid purpose, financial factors other than turnover were evaluated separately for the two methods mentioned together with the turnover factor, their ranking values were found and compared, and the results obtained were used in calculating the percental similarity values. The basic findings were that the two separate TOPSIS rankings obtained for both automotive companies and logistics companies showed less deviation compared to the rankings obtained according to the GRA method from the two different newly created turnover-based rankings, that for five logistics companies, Company-1 was in the first place both in the newly created turnover-based ranking and in the TOPSIS ranking, and that for sixteen automotive companies, the same companies were in the first five places in the same order in all three rankings. Consequently, when the number of companies increased from five to sixteen, when the similarity ratio increases listed from largest to smallest, the comparison of the turnover-based ranking and the GRA ranking ranked first with a 37.5% increase. The comparison of the TOPSIS ranking and the GRA ranking ranked second with a 30% increase. The comparison of the turnover-based ranking and the TOPSIS ranking ranked third with an 11.25% increase. Key Words: Multi Criteria Decision Making, Grey Relational Analysis, TOPSIS, Production Management, Logistics Management JEL Classification: M11, L91, D81

Anahtar Kelimeler

• Multi Criteria Decision Making
• Grey Relational Analysis
• TOPSIS
• Production Management
• Logistics Management

Otomotiv ve Lojistik Firmalarına Ait Finansal Faktörlerin Değerlendirilmesinde Entropi Ağırlıklı Gri İlişkisel Analiz ve TOPSIS Yöntemlerinin Karşılaştırılması

Öz

Çalışmanın amacı; Capital dergisinin Türkiye’nin en büyük 500 şirketini ciro bazında sıraladığı ilgili şirket sıralamasına ilişkin olarak, çalışma kapsamında bulunan otomotiv ve lojistik şirketlerine ait yeni oluşturulan ciro bazlı sıralamaların İdeal Çözüme Benzerliğe Göre Tercih Sıralaması Tekniği (TOPSIS) ve Gri İlişkisel Analiz (GİA) yöntemleri kullanılarak dört finansal faktöre -diğer bir ifadeyle kritere- bağlı olarak nasıl değişebileceğinin belirlenmesi ve bu iki yöntemin uygulanması ile elde edilecek sıralamalarının karşılaştırılmasıdır. Anılan şirketlerin dört finansal faktöre ilişkin verileri, çalışmanın kaynak veri setini oluşturmaktadır. Bahsedilen amacı gerçekleştirmek için ciro dışındaki finansal faktörler, ciro faktörü ile birlikte anılan iki yöntem için ayrı ayrı değerlendirilmiş, sıralama değerleri bulunarak karşılaştırılmış ve elde edilen sonuçlar yüzdesel benzerlik değerlerinin hesaplanmasında kullanılmıştır. Hem otomotiv firmaları hem de lojistik firmaları için elde edilen iki ayrı TOPSIS sıralamasının yeni oluşturulan iki farklı ciro bazlı sıralamadan GİA yöntemine göre elde edilen sıralamalara kıyasla daha az sapma gösterdiği, beş lojistik firması için Firma-1’in hem yeni oluşturulan ciro bazlı sıralamada hem de TOPSIS sıralamasında ilk sırada yer aldığı ve on altı otomotiv firması için ise her üç sıralamada da ilk beş sırada aynı firmaların aynı sırayla bulunduğu temel bulgularına ulaşılmıştır. Netice itibariyle; şirket sayısının beşten on altıya yükseldiği durumda, benzerlik oran artışları büyükten küçüğe doğru sıralandığı vakit, ciro bazlı sıralama ile GİA sıralamasına ait kıyaslamanın %37,5’lik artış değeri ile ilk sırada, TOPSIS sıralaması ile GİA sıralamasına ait kıyaslamanın %30’luk artış değeri ile ikinci sırada ve ciro bazlı sıralama ile TOPSIS sıralamasına ait kıyaslamanın %11,25’lik artışla üçüncü sırada yer aldığı temel sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Çok Kriterli Karar Verme, Gri İlişkisel Analiz, TOPSIS, Üretim Yönetimi, Lojistik Yönetimi JEL Sınıflandırması: M11, L91, D81

Anahtar Kelimeler

• Çok Kriterli Karar Verme
• Gri İlişkisel Analiz
• TOPSIS
• Üretim Yönetimi
• Lojistik Yönetimi

Kaynakça

1. Ağaç, G. ve Baki, B. (2016). Sağlık alanında çok kriterli karar verme teknikleri kullanımı: Literatür incelemesi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19(3), 343-363.
2. AlHashmi, M., Chhipi-Shrestha, G., Nahiduzzaman, K.M., Hewage, K. ve Sadiq, R. (2021). Framework for developing a low-carbon energy demand in residential buildings using community-government partnership: An application in Saudi Arabia. Energies, 14(16), 4954, 1-37. doi: 10.3390/en14164954
3. Ayaydın, H., Durmuş, S. ve Pala F. (2017). Gri İlişkisel Analiz yöntemiyle Türk lojistik firmalarında performans ölçümü. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 8(21), 76-94.
4. Apparao, K. C., Bannaravuri, P. K., Pulisheru, K. S., Francis, E. D., Alfred Sunny, K., Babu Rao, G., … Birru, A. K. (2022). Effect of novel grain refiner and Ni alloying additions on microstructure and mechanical properties of Al-Si9.8-Cu3.4 HPDC castings – optimization using Multi Criteria Decision making approach. Materials Science-Poland, 40(1), 9-24. doi: 10.2478/msp-2022-0005
5. Baghel, M. ve Krishna, C. M. (2023). Multi-objective optimization of mechanical and microstructural characteristics in a stir casting process of MWCNTs/Al6082 composites using neutrosophic TOPSIS and GRA. Journal of the Chinese Institute of Engineers, 46(4), 345-354. doi: 10.1080/02533839.2023.2194922
6. Baky, I. A. ve Abo-Sinna, M. A. (2013). TOPSIS for Bi-Level MODM Problems. Applied Mathematical Modelling, 37(3), 1004-1015. doi: 10.1016/j.apm.2012.03.002
7. Behzadian, M., Otaghsara, S. K., Yazdani, M. ve Ignatius, J. (2012). A state-of the-art survey of TOPSIS applications. Expert Systems with Applications, 39(17), 13051–13069. doi: 10.1016/j.eswa.2012.05.056
8. Brodny, J. ve Tutak, M. (2023). Assessing the energy security of European Union countries from two perspectives – A new integrated approach based on MCDM methods. Applied Energy, 347, 121443, 1-26. doi: 10.1016/j.apenergy.2023.121443

9. Capital, (2023a, Ağustos). TÜRKİYE’NİN EN BÜYÜK 500 ÖZEL ŞİRKETİ. Dergi içinde ss. 100-116.
10. Capital, (2023b). Capital 500 – TÜRKİYE’NİN EN BÜYÜK 500 ŞİRKETİ. 16 Aralık 2023 tarihinde https://www.capital.com.tr/pdf/2023_CAP500(ciro).pdf adresinden erişildi.
11. Chang, T. C. ve Lin, S. J. (1999). Grey relation analysis of carbon dioxide emissions from industrial production and energy uses in Taiwan. Journal of Environmental Management, 56(4), 247–257. doi: 10.1006/jema.1999.0288
12. Chen, C.-H. (2020). A novel multi-criteria decision-making model for building material supplier selection based on Entropy-AHP weighted TOPSIS. Entropy, 22(2), 259, 1-23. doi: 10.3390/e22020259
13. Chen, P. (2019). Effects of normalization on the Entropy-Based TOPSIS Method. Expert Systems With Applications, 136, 33-41. doi: 10.1016/j.eswa.2019.06.035
14. Çakır, S. (2015). Bir toptan gıda işletmesinde bütünleşik Shannon Entropi-Gri İlişkisel Analiz yöntemiyle nakliye firması seçimi. Uludağ Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, XXXIV(1), 199-216.
15. Dai, J., Qi, J., Chi, J., Chen, S., Yang, J., Ju, L. ve Chen, B. (2010). Integrated water resource security evaluation of Beijing based on GRA and TOPSIS. Frontiers of Earth Science in China, 4, 357–362. doi: 10.1007/s11707-010-0120-7
16. Dalbudak, E. ve Rençber, Ö. F. (2022). Çok kriterli karar verme yöntemleri üzerine literatür incelemesi. Gaziantep Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(1), 1-16. doi: 10.55769/gauniibf.1068692
17. Delgado, A. ve Romero, I. (2016). Environmental conflict analysis using an integrated grey clustering and Entropy-Weight method: A case study of a mining project in Peru. Environmental Modelling & Software, 77, 108-121. doi: 10.1016/j.envsoft.2015.12.011
18. Deng, J.-L. (1982). Control problems of grey systems. Systems & Control Letters, 1(5), 288–294.
19. Deng, J.-L. (1989). Introduction to Grey System Theory. The Journal of Grey System, 1, 1-24.
20. Gerus-Gościewska, M. ve Gościewski, D. (2022). Grey Relational Analysis (GRA) as an effective method of research into social preferences in urban space planning. Land, 11(1), 102, 1-14. doi: 10.3390/land11010102
21. Ghetiya, N. D., Patel, K. M. ve Kavar, A. J. (2016). Multi-objective optimization of FSW process parameters of aluminium alloy using Taguchi-Based Grey Relational Analysis. Transactions of the Indian Institute of Metals, 69(4), 917-923. doi: 10.1007/s12666-015-0581-1
22. Gopal, P. M. ve Soorya Prakash, K. (2018). Minimization of cutting force, temperature and surface roughness through GRA, TOPSIS and Taguchi techniques in end milling of Mg hybrid MMC. Measurement, 116, 178-192. doi: 10.1016/j.measurement.2017.11.011
23. Hasanzadeh, R., Mojaver, P., Azdast, T., Khalilarya, S., Chitsaz, A. ve Rosen, M. A. (2023). Decision analysis for plastic waste gasification considering energy, exergy, and environmental criteria using TOPSIS and Grey Relational Analysis. Process Safety and Environmental Protection, 174, 414–423. doi: 10.1016/j.psep.2023.04.028
24. Hou, A., Gruber, D. ve Jin, S. (2023). Multi-Response optimization of the thermal and thermomechanical behavior of a steel ladle lining using Grey Relational Analysis and Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution. Steel Research International, 94(1), 2200407, 1-10. doi: 10.1002/srin.202200407
25. Hui, G. ve Bifeng, S. (2009). Study on effectiveness evaluation of weapon systems based on Grey Relational Analysis and TOPSIS. Journal of Systems Engineering and Electronics, 20(1), 106-111.
26. Hwang, C.-L. ve Yoon, K., (1981). Multiple attribute decision making: Methods and applications a state-of-the-art survey. Berlin: Springer Berlin, Heidelberg. doi: 10.1007/978-3-642-48318-9
27. Kara, M. (2020). BIST sürdürülebilirlik endeksinde yer alan ve Endüstri 4.0’ı benimsemiş firmaların finansal performanslarının araştırılması: Bir Gri İlişki Analizi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Bartın Üniversitesi, Bartın.
28. Kocadüz, B. (2023), Otomotiv sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin Entropi temelli ağırlıklandırma yöntemi üzerinden finansal performanslarının TOPSİS, ARAS ve COPRAS ile analizi (Borsa İstanbul’da uygulama) (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, İstanbul.
29. Kula Ölmez, S. (2012). Türkiye’de yönetim modalarının yayılımında yazılı basının rolü: Capital dergisi örneği (Yayınlanmamış doktora tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyonkarahisar.
30. Kundu, J. ve Singh, H. (2016). Friction stir welding of AA5083 aluminium alloy: Multi-response optimization using Taguchi-Based Grey Relational Analysis. Advances in Mechanical Engineering, 8(11), 1–10. doi: 10.1177/1687814016679277
31. Li, Z., Luo, Z., Wang, Y., Fan, G. ve Zhang, J. (2022). Suitability evaluation system for the shallow geothermal energy implementation in region by Entropy Weight Method and TOPSIS method. Renewable Energy, 184, 564-576. doi: 10.1016/j.renene.2021.11.112
32. Lin, Y., Chen, M.-Y. ve Liu, S. (2004). Theory of grey systems: Capturing uncertainties of grey information. Kybernetes, 33(2), 196-218. doi: 10.1108/03684920410514139
33. Liu, H.-C., Chen, X.-Q., Duan, C.-Y. ve Wang, Y.-M. (2019). Failure Mode and Effect Analysis using multi-criteria decision making methods: A systematic literature review. Computers and Industrial Engineering, Volume 135, 881-897. doi: 10.1016/j.cie.2019.06.055
34. Lyu, F., Zhang, Y., Feng, Z. ve Su, J. (2021). Profit allocation of agricultural machinery service-oriented manufacturing alliance based on modified shapley value method. Mathematical Problems in Engineering, Volume 2021, Article ID 7632642, 1-9. doi: 10.1155/2021/7632642
35. Mahmood, A. ve Manzoor, S. (2021). Which service attributes sway internet service providers? Analysis through triangulation approach. SAGE Open, 11(4), 1-16. doi: 10.1177/21582440211067232
36. Morán, J., Granada, E., Míguez, J.L. ve Porteiro, J. (2006). Use of Grey Relational Analysis to assess and optimize small biomass boilers. Fuel Processing Technology, 87(2), 123–127. doi: 10.1016/j.fuproc.2005.08.008
37. Özcan, S. ve Çelik, A. K. (2021). A comparison of TOPSIS, Grey Relational Analysis and COPRAS methods for machine selection problem in the food industry of Turkey. International Journal of Production Management and Engineering, 9(2), 81-92. doi: 10.4995/ijpme.2021.14734
38. Özekenci, E. K. (2024). Lojistik alanında çok kriterli karar verme yöntemlerinin kullanıldığı çalışmaların bibliyometrik analizi: TR dizin veri tabanı örneği. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 57-69.
39. Özgüner, M. ve Ovalı, E. (2022). Karayolu taşımacılığı yapan bir lojistik firmasının araç seçimi probleminin Entropi tabanlı Topsis ve Aras yöntemleri ile çözümlenmesi. Alanya Akademik Bakış Dergisi, 6(3), 3287-3308. doi: 10.29023/alanyaakademik.1048672
40. Pan, X., Xu, M., Jia, J., Xia, Y. ve Chen, Q. (2022). Evaluation model of highway reconstruction and expansion scheme based on multiple attribute decision making. Advances in Civil Engineering, Volume 2022, Article ID 3764557, 1-10. doi: 10.1155/2022/3764557
41. Ramesh, S., Viswanathan, R. ve Ambika, S. (2016). Measurement and optimization of surface roughness and tool wear via Grey Relational Analysis, TOPSIS and RSA techniques. Measurement, Volume 78, 63-72. doi: 10.1016/j.measurement.2015.09.036
42. Rogers, E. M. (1994). Claude Shannon’s cryptography research during World War II and the mathematical theory of communication. Larry D. Sanson (Ed.), 1994 Proceedings of IEEE International Carnahan Conference on Security Technology (ss. 1-5) içinde. Albuquerque, NM, USA. doi: 10.1109/CCST.1994.363804
43. Sefene, E. M. ve Tsegaw, A. A. (2022). Temperature‑based optimization of friction stir welding of AA 6061 using GRA synchronous with Taguchi method. The International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 119, 1479–1490. doi: 10.1007/s00170-021-08260-3
44. SGM, (2025). T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Sanayi Genel Müdürlüğü, Sektörel Raporlar ve Analizler Serisi:
45. Otomotiv Sektörü Raporu (2020), 9 Şubat 2025 tarihinde https://www.sanayi.gov.tr/assets/pdf/plan-program/OtomotivSektorRaporu2020.pdf adresinden erişildi.
46. Shannon, C. E. (1948). A mathematical theory of communication, The Bell System Technical Journal, XXVII(3), 379-423. doi: 10.1002/j.1538-7305.1948.tb01338.x
47. Siyambaş, Y. ve Turgut, Y. (2020). Investigation of the effects of cutting parameters on diameter change and burr height in drilling of HSLA steel with Gray Relational Analysis method. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, 8(2), 320-334. doi: 10.29109/gujsc.683818
48. Srinivasan, V. P., Sandeep, Ch., Shanthi, C., Bovas Herbert Bejaxhin, A., Anandan, R. ve Abisha Meji, M. (2022). Comparative study on EDM parameter optimization for adsorbed Si3N4–TiN using TOPSIS and GRA coupled with TLBO algorithm. Adsorption Science & Technology, Volume 2022, Article ID 4112448, 1-19. doi: 10.1155/2022/4112448
49. Tripathy, S. ve Tripathy, D. K. (2016). Multi-attribute optimization of machining process parameters in powder mixed electro-discharge machining using TOPSIS and Grey Relational Analysis. Engineering Science and Technology, an International Journal, 19(1), 62-70. doi: 10.1016/j.jestch.2015.07.010
50. Tzeng, G.-H. ve Huang, C.-Y. (2012). Combined DEMATEL technique with hybrid MCDM methods for creating the aspired intelligent global manufacturing & logistics systems. Annals of Operations Research, 197, 159–190. doi: 10.1007/s10479-010-0829-4
51. Uçkun, N. ve Girginer, N. (2011). Türkiye’deki kamu ve özel bankaların performanslarının Gri İlişki Analizi ile incelenmesi. Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi, 11(21), 46-66.
52. Wang, Q., Wu, C. ve Sun, Y. (2015). Evaluating corporate social responsibility of airlines using Entropy weight and Grey Relation Analysis. Journal of Air Transport Management, 42, 55-62. doi: 10.1016/j.jairtraman.2014.08.003
53. Wei, Q. (2022). Product shape design scheme evaluation method based on spatial data mining. Mathematical Problems in Engineering, Volume 2022, Article ID 3231357, 1-8. doi: 10.1155/2022/3231357
54. Yıldırım, G. (2018). Halkla ilişkilerde geleneksel medyada haber üretiminden dijital medyada içerik üretimine: Capital dergisi -2015 en beğenilen 20 şirket üzerine Instagramda bir içerik analizi. Global Media Journal TR Edition, 8(16), 256-286.
55. Yıldız Kaya, P. ve Öztel, A. (2018). Kurumsal sürdürülebilirlik performansının Gri İlişkisel Analiz Yöntemi ile değerlendirilmesi: Otokar örneği. USOBED Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 2(2): 98-130.
56. Younas, M., Jaffery, S. H. I., Khan, M., Khan, M. A., Ahmad, R., Mubashar, A. ve Ali, L. (2019). Multi-objective optimization for sustainable turning Ti6Al4V alloy using Grey Relational Analysis (GRA) based on Analytic Hierarchy Process (AHP). The International Journal of Advanced Manufacturing Technology, 105, 1175–1188. doi: 10.1007/s00170-019-04299-5
57. Zhao, D., Li, C., Wang, Q. ve Yuan, J. (2020). Comprehensive evaluation of national electric power development based on Cloud Model and Entropy Method and TOPSIS: A case study in 11 countries. Journal of Cleaner Production, 277, 123190, 1-14. doi: 10.1016/j.jclepro.2020.123190