Araştırma Makalesi

İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler

Cilt: 21 Sayı: 1 27 Mart 2024
PDF İndir
EN TR

İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler

Öz

Garantör banka, teminat mektubu muhatabının haksız tazmin talepleriyle karşılaşabilir. Teminat mektubu ilişkisinin hukukî niteliği, böyle bir “haksızlığın” yerli yerinde tavsifini gerektirir. Ne var ki; ilk talepte ödeme kayıtlı banka teminat mektupları bakımından dahi bankanın, haksız veya dürüstlük kuralına aykırı tazmin taleplerine karşı çeşitli gerekçelerle ve bilhassa “likit” delillere dayanarak ödemeden imtina edebileceği kabul edilir. Bu imkânı bulamamış bankanın ise ödemeden başka bir yolunun kalmayacağı, aşikârdır. Şu hâlde bankanın ödemekten kaçamadığı teminat mektubu bedeli yönünden kontrgaranti yanında ve hatta ondan da evvel bu kez muhataba müracaat edip edemeyeceği; bunun sebebi ve kapsamı; bu durumda lehtar ile muhatap arasında bir sıra olup olmadığı konuları, çalışmanın ana temasını teşkil etmektedir. Müşterisine gayri nakdi kredi sağlayarak ticari faaliyetine destek olan ve alacaklıya da şahsi teminat sağlayarak onu ticaret yapmaya teşvik eden bankanın, bu kez kendi faaliyetine devam edebilmesi için yapmak zorunda kaldığı ve fakat sonradan “haksız” olduğu da anlaşılan kaybını gidermesi gerekir. Bankanın, bilhassa muhataba yönelteceği söz konusu talebin hukukî sebebinin tespiti önem arz eder. Söz gelimi; sebepsiz zenginleşmeye dayanılarak ödenen bedelin iadesi, kimi şartların tahakkukuna bağlıdır. Bu hâlde, muhataba müracaat etmeden evvel garantörün, örneğin elindeki kontrgarantiyi öncelikle tüketmesinin gerekip gerekmediği, yanıtı özellikle aranan sorulardan olmuştur. İlk talepte ödeme kayıtlı teminat mektupları, uygulamada sıklıkla tercih edildiğinden; bu mektup türü temel alınarak hukuki sorunlara çözüm aranmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acar, F./Kul, E.: Mücbir Sebeplerin Banka Teminat Mektuplarının Paraya Çevrilmesine Etkisi, İÜHFM; 2020/3, s. 1351-1386.
  2. Acar, Ö.: Türk Borçlar Hukukunda Müteselsil Kefalet Sözleşmesi, İstanbul 2015.
  3. Akıntürk, T.: Şart ve Mükellefiyet Kavramları Üzerinde Bir İnceleme, AÜHFD; 1971/3-4, s. 219-247.
  4. Akyazan, S.: Banka Teminat Mektupları, BATİDER, 1969/1, s. 16-33. (Anılış: Teminat).
  5. Akyazan, S.: Tatbikatta Banka Teminat Mektuplarının Ortaya Çıkardığı Çeşitli Sorunlar, BATİDER, 1974/3, s. 567-579. (Anılış: Sorunlar).
  6. Akyazan, S.: Teminat Mektuplarında Zamanaşımı, BATİDER, 1975, Cilt 8, Sayı 1, s. 1-13. (Anılış: Zamanaşımı).
  7. Aral, F.: Banka Teminat Mektuplarının Hukuki Niteliği ve Kefaletten Farkları, Prof. Dr. Fikret Eren’e Armağan (Ed. Ünal, M.), Ankara 2006, s. 131-145. (Anılış: Mektuplar).
  8. Aral, F.: Doğrudan Doğruya Garantilerde Banka ile Muhatap Arasındaki Hukuki İlişki, Prof. Dr. Ali Naim İnan’a Armağan (Ed. Ünal, M.), Ankara 2009, s. 185-199. (Anılış: Garanti).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk Teorisi, İçtihat ve Hukuki Yorum, Hukuk (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Mart 2024

Gönderilme Tarihi

30 Ekim 2023

Kabul Tarihi

18 Ocak 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 21 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yeşilova, B., & Kalkancı, Y. (2024). İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 21(1), 399-475. https://izlik.org/JA78HG49MF
AMA
1.Yeşilova B, Kalkancı Y. İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler. YÜHFD. 2024;21(1):399-475. https://izlik.org/JA78HG49MF
Chicago
Yeşilova, Bilgehan, ve Yasemin Kalkancı. 2024. “İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 21 (1): 399-475. https://izlik.org/JA78HG49MF.
EndNote
Yeşilova B, Kalkancı Y (01 Mart 2024) İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 21 1 399–475.
IEEE
[1]B. Yeşilova ve Y. Kalkancı, “İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler”, YÜHFD, c. 21, sy 1, ss. 399–475, Mar. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78HG49MF
ISNAD
Yeşilova, Bilgehan - Kalkancı, Yasemin. “İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 21/1 (01 Mart 2024): 399-475. https://izlik.org/JA78HG49MF.
JAMA
1.Yeşilova B, Kalkancı Y. İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler. YÜHFD. 2024;21:399–475.
MLA
Yeşilova, Bilgehan, ve Yasemin Kalkancı. “İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 21, sy 1, Mart 2024, ss. 399-75, https://izlik.org/JA78HG49MF.
Vancouver
1.Bilgehan Yeşilova, Yasemin Kalkancı. İLK TALEPTE ÖDEME KAYITLI BANKA TEMİNAT MEKTUBU BEDELİNİ ÖDEYEN BANKANIN MUHATABA YÖNELİK İADE TALEBİ VE HUKUKÎ DAYANAĞI İlk Talepte Ödeme Kaydının Mahiyeti Hakkında Düşünceler. YÜHFD [Internet]. 01 Mart 2024;21(1):399-475. Erişim adresi: https://izlik.org/JA78HG49MF