The Contribution of the Story-Enriched Cognitive Enhancement Training (SE-COGENT) to Early Literacy Skills

Yıl 2026, Cilt: 23 Sayı: 1 , 117 - 146 , 24.04.2026

Fatma Koç , Belma Tuğrul

https://doi.org/10.33711/yyuefd.1815180

https://izlik.org/JA55PF82GC

Öz

Although early literacy interventions have been widely implemented in preschool education, many existing programs primarily focus on isolated language skills or cognitive processes and are often designed for atypically developing children or older age groups. Consequently, few comprehensive interventions integrate cognitive enhancement with story-based, dialogic practices for typically developing preschool children. The present study aimed to examine the effects of the Story-Enriched Cognitive Enhancement Training (SE-COGENT), a program that integrates PASS theory–based cognitive modules with Dialogic Reading applications, on preschool children’s early literacy skills. A quasi-experimental research design was employed with 44 children attending a kindergarten in Mardin, Türkiye. The intervention lasted 12 weeks. Data were collected using the Test of Early Literacy, the Print Awareness Test, the Pre-Writing Skills Assessment Test, and parent and teacher information forms. Non-parametric statistical analyses were conducted using SPSS 26. The findings indicated that children who participated in the SE-COGENT program demonstrated statistically significant improvements in vocabulary, phonological awareness, letter knowledge, listening comprehension, writing awareness, and pre-writing skills compared to the control group. Taken together, the results suggest that SE-COGENT addresses an important gap in the literature by offering a holistic, story-enriched cognitive intervention and provides empirical evidence for its effectiveness among typically developing preschool children.

Anahtar Kelimeler

SE-COGENT , PASS , dialogic reading , early literacy skills , preschool

Etik Beyan

No ethical violations were committed in the conduct of this study, and all necessary permissions were obtained.

Destekleyen Kurum

None

Proje Numarası

Yok

Teşekkür

We would like to express our sincere gratitude to the Academic Dyslexia Center, Prof. Dr. Cevriye ERGÜL, Assoc. Prof. Dr. Gökçe KARAMAN BENLİ, and the staff of Sadık Gurbet YAY Kindergarten for their valuable support in the conduct of this study.

Erken Okuryazarlık Becerilerine Hikâye ile Zenginleştirilmiş Bilişsel Müdahale Programının (HZ-COGENT) Katkısı

https://izlik.org/JA55PF82GC

Öz

Okul öncesi eğitimde erken okuryazarlık müdahaleleri yaygın olarak uygulanmakla birlikte, mevcut programların önemli bir bölümü dil becerilerini ya da bilişsel süreçleri birbirinden bağımsız biçimde ele almakta ve çoğunlukla atipik gelişim gösteren çocuklar veya daha ileri yaş grupları için tasarlanmaktadır. Bu durum, tipik gelişim gösteren okul öncesi çocuklara yönelik olarak bilişsel gelişimi hikâye temelli ve etkileşimli uygulamalarla bütünleştiren kapsamlı müdahale programlarının sınırlı sayıda kalmasına yol açmaktadır. Bu çalışmanın amacı, PASS kuramına dayalı bilişsel modüller ile etkileşimli okuma uygulamalarını bütünleştiren Hikâye Temelli Bilişsel Gelişim Destek Programı’nın (HZ-COGENT), okul öncesi çocukların erken okuryazarlık becerileri üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma, Mardin ilinde bir anaokuluna devam eden 44 çocukla yürütülmüş ve yarı deneysel araştırma deseni kullanılmıştır. Müdahale programı 12 hafta süreyle uygulanmıştır. Veriler; Erken Okuryazarlık Testi, Yazı Farkındalığı Testi, Yazı Öncesi Beceriler Değerlendirme Aracı ile veli ve öğretmen bilgi formları aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 26 programı kullanılarak parametrik olmayan istatistiksel yöntemlerden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular, HZ-COGENT programına katılan deney grubu çocuklarının kelime dağarcığı, fonolojik farkındalık, harf bilgisi, dinlediğini anlama, yazı farkındalığı ve yazı öncesi beceriler açısından kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde gelişim gösterdiğini ortaya koymuştur. Sonuçlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, HZ-COGENT’in tipik gelişim gösteren okul öncesi çocuklara yönelik bütüncül ve hikâye temelli bilişsel bir müdahale sunarak alanyazındaki önemli bir boşluğu doldurduğu ve etkililiğine ilişkin ampirik kanıtlar sağladığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

HZ-COGENT , PASS , diyalojik okuma , erken okuryazarlık , okul öncesi

Etik Beyan

Bu çalışmanın yürütülmesinde etik ihlali yapılmamıştır. Gerekli izinler alınmıştır.

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok

Teşekkür

Bu çalışmanın yürütülmesinde destek veren Akademik Disleksi Merkezi'ne, Prof. Dr. Cevriye ERGÜL'e, Doç. Dr. Gökçe KARAMAN BENLİ'ye ve Sadık GURBET YAY Anaokulu personellerine çok teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Akça, A. (2021). Etkileşimli kitap okuma programının 48-66 aylık suriyeli çocukların alıcı dil gelişimine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hasan Kalyoncu Üniversitesi.
• Akça, A., & Aslışen, E. H. T. (2022). Etkileşimli kitap okuma programı ve suriyeli çocuklar: gaziantep ili nizip ilçesinde pilot bir çalışma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(84), 1529-1545. https://doi.org/10.17755/esosder.1101340
• Akyol, G., (2024). Etkileşimli kitap okumanın 48-72 aylık normal gelişim gösteren çocukların dil gelişimlerine ve zihin kuramı becerilerine etkisi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Medipol Üniversitesi.
• Altinkaynak, S. Ö. (2019). The effect of interactive book reading activities on children's print and phonemic awareness skills. International Journal of Progressive Education, 15(1), 88-99. Bowles & Grimm, 2005;https://doi.org10.29329/ijpe.2019.184.6
• Altun, D., Erden, F., & Snow, C. E. (2016, Nisan 21-24). Filizlenen okuryazarlık okul öncesi dönem ses ve yazı farkındalığı becerilerini besleyen ev içi kaynakların incelenmesi. 5. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi (UEBK 2016) https://open.metu.edu.tr/handle/11511/82871
• Armbruster, B. B. & Fran-Lehr, M. A. (2003). A child becomes a reader: Kindergarten through grade 3. National ınstitute for literacy.
• Aslan, D. (2021). Erkenokuryazarlık becerileri ve desteklenmesi. F. Erbay (Eds.), Erken Okuryazarlık Becerilerinin Desteklenmesi. (ss. 361-372). Eğiten Kitap Yayıncılık.
• Aslan, D. (2024). Türkiye’deki etkileşimli kitap okuma müdahaleleri: sistematik bir gözden geçirme. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 1165-1200. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024..-1341931
• Atmaca, F. (2020). Bilişsel gelişim programının (cogent) özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin okuma ve yazma becerilerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
• Atmaca, F., & Yıldız-Demirtaş, V. (2023). Does cognitive training affect reading and writing skills of students with specific learning disabilities? Learning Disability Quarterly, 46(2), 106-119. https://doi.org/10.1177/07319487221085994
• Ayaş-Köksal, S. A. (2017). Okuma ve okuyamamanın nörolojik hikâyesi. Studies in Psychology, 37(1), 73-81. https://izlik.org/JA68ER39NG
• Bircan, E. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin okuma-yazma becerisinin gelişimine yönelik rolleri ve uygulamalarının incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Başkent Üniversitesi.
• Blatchford, P., & Plewis, I. (1990). Pre‐school reading‐related skills and later reading achievement: further evidence. British Educational Research Journal, 16(4), 425-428. https://doi.org/10.1080/0141192900160409
• Bowey, J. A. (1995). Socioeconomic status differences in preschool phonological sensitivity and first-grade reading achievement. Journal of Educational Psychology, 87(3), 476–487. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-0663.87.3.476
• Bowles, R. P., Grimm, K. J., & McArdle, J. J. (2005). A structural factor analysis of vocabulary knowledge and relations to age. The Journals of Gerontology Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 60(5), 234-241. https://doi.org/10.1093/geronb/60.5.P234
• Briggs, C., & Elkind, D. (1973). Cognitive development in early readers. Developmental Psychology, 9(2), 279-280. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/h0035060
• Burgess, S. R. (2006). The development of phonological sensitivity. S. B. Neuman & D. K. Dickinson (Eds.), Handbook of Early Literacy Research (pp. 90-112). New York: Guilford Press.
• Bülbül, N. E., & Çuhadar, S. (2023). Etkileşimli kitap okuma yönteminin anasınıfına devam çocukların sesbilgisel farkındalıkları üzerindeki etkililiğinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 13(3), 1992-2005. https: // Doi: 10.24315/tred.1311398
• Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (19. Baskı). Pegem Akademi.
• Chaimay, B., Thinkhamrop, B., & Thinkhamrop, J. (2006). Risk factors associated with language development problems in childhood-a literature review. Journal-Medical Association of Thailand, 89(7), 1080-1086.
• Clay, M. M. (1990). Research currents: What is and what might be in evaluation. Language Arts, 67(3), 288-298. https://doi.org/10.58680/la199025376
• Creswell, J. W. (2020). Eğitim araştırmaları nicel ve nitel araştırmanın planlanması, yürütülmesi ve değerlendirilmesi (3. baskı). EDAM.
• Çetinkaya, F. Ç., Öksüz, H. İ., & Öztürk, M. (2018). Etkileşimli okuma ve kelime hazinesi. Journal of International Social Research, 11(60), 705-715. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2018.2825
• Çelik, E. S. (2021). Aile katılımlı etkileşimli kitap okuma programının 5-6 yaş çocukların erken okuryazarlık becerilerine ve ev erken okuryazarlık ortamına etkisinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Selçuk Üniversitesi.
• Çelik, M. & Yiğit, N. B. (2024). Erken çocukluk eğitiminde erken okuryazarlık üzerinde küresel araştırma eğilimleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (72), 96-130. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1364331
• Çetin, İ. N. (2022). Okul öncesi dönemde etkileşimli ve geleneksel kitap okuma yöntemlerinin etkisinin karşılaştırılması [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Universitesi.
• Çiçek, E. N. (2024). Etkileşimli kitap okumanın 48-72 aylık çocukların erken okuryazarlık becerileri ve yürütücü işlevleri üzerindeki etkisi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bartın Üniversitesi.
• Çümlek, A. B. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin erken okuryazarlık ile ilgili görüşlerinin ve uygulamalarının incelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ondokuz Mayıs Üniversitesi.
• Das, J. P., Cummins, J., Kirby, J. R., & Jarman, R. F. (1979). Simultaneous and successive processes, language and mental abilities. Canadian Psychological Review/Psychologie Canadienne, 20(1), 1-11. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/h0081488
• Das, J. P., & Denise, H. (2004). The Cognitive Enhancement Training Program (COGENT). Edmonton, Canada: Developmental Disabilities Centre, University of Alberta.
• Das, J. P., Hayward, D., Samantaray, S., & Panda, J. J. (2005). Cognitive enhancement training (COGENT©): What is it? How does it work with a group of disadvantaged children?. Journal of Cognitive Education & Psychology, 5(3), 328-335. https://doi.org/10.1891/194589506787382440
• Das, J. P., Hayward, V., Georgiou, G. K., Janzen, T., & Boora, N. (2006). Comparing the Effectiveness of Two Reading Intervention Programs for Children With Reading Disabilities. Journal of Cognitive Education & Psychology, 7(1), https://doi.org/10.1891/194589508787381836
• Das, J. P., Janzen, T., & Georgiou, G. K. (2007). Correlates of Canadian native children's reading performance: From cognitive styles to cognitive processes. Journal of School Psychology, 45(6), 589-602. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2007.06.004
• Demirel, Ö. (2012). Öğretim ilke ve yöntemleri öğretme sanatı (19. baskı). Pegem Akademi Yayınları.
• Deniz, S. (2023). Okul öncesi dönemde çocuğun evdeki dil ortamının ve ebeveynlerin etkileşimli kitap okuma uygulamalarına ilişkin farkındalıklarının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
• Doğan, H., & Enerem, D. (2022). 60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerileri ile bilişsel değerlendirme sistemi arasındaki ilişkinin incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 6(2), 337-363. https://doi.org/10.24130/eccdjecs.1967202262350
• Doyle, M. A. (2018). Theoretical models and processes of literacy. M. Sailors & D. E. Alvermann (Eds.), Marie M. Clay's Theoretical Perspective: A literacy Processing Theory. In Theoretical Models and Processes af Literacy (pp. 4-17). Routledge.
• Dunn, K., Georgiou, G. K., & Das, J. P. (2018). The PASS to superior reading performance. High Ability Studies. 29(2), 135-148. https://doi.org/10.1080/13598139.2018.1507900
• Durkin, D. (1966). The achievement of pre-school readers: Two longitudinal studies. Reading Research Quarterly, 1(4), 5-36. https://doi.org/10.2307/747220
• Efe, M. (2018). Düşük sosyo-kültürel özellikteki okulöncesi dönem 48-66 ay çocuklarına etkileşimli kitap okuma programının yazı farkındalığına etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Efe, M., & Temel, Z. F. (2018). Okul öncesi dönem 48-66 ay çocuklarına etkileşimli kitap okuma programı’nın yazı farkındalığına etkisinin incelenmesi. Erken Çocukluk Çalışmaları Dergisi, 2(2), 257-283. https://doi.org/10.24130/eccd-jecs.196720182257
• Ekiz, N., & Tuncer, N. (2024). Geleneksel ve etkileşimli kitap okuma yöntemlerinin 60-72 aylk çocukların hikâyeyi hatırlama becerilerine etkisi. International Journal of Education & Well-Being, 2(2), 136-160. https://doi.org/10.62416/ijwb-52
• Enerem, D. (2018). 60-72 ay arası çocuklarda erken okuryazarlık becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Maltepe Üniversitesi.
• Erduran, E. (1999). Okul öncesi eğitimde okuma-yazmaya hazırlık programları ve bilişsel yetenek özelliklerinin okuma sürecine etkileri [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Erginer, E., & Erginer, A. (2023). Cumhuriyet’in 100. yılında dünya ölçeğinde Türk çocuklarının okuma becerileri: PISA ve üzerinde düşünmemiz gerekenler. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26(49-1), 49-62. https://doi.org/10.31795/baunsobed.1351412
• Ergin, T. (2022). YBT-PASS bilişsel müdahale programı’nın özgül öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin bilişsel işlem alanları düzeylerine etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 356-376. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2022..-928265
• Ergül, C., Karaman, G., Akoğlu, G., Tufan, M., Dolunay Sarıca, A., & Bahap Kudret, Z. (2014). Okul öncesi öğretmenlerinin erken okuryazarlık kavramına ilişkin bilgi düzeyleri ve sınıf uygulamaları. Ilkogretim Online, 13(4), 1449-1472. https://doi.org/10.17051/io.2014.71858
• Ergül, C., Akoğlu, G., Sarıca, A., Tufan, M., & Karaman, G. (2015). Ana sınıflarında gerçekleştirilen birlikte kitap okuma etkinliklerinin “etkileşimli kitap okuma” bağlamında incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 603-619. https://doi.org/10.17860/efd.88429
• Ergül, C., Sarıca, A. D., & Akoğlu, G. (2016). Etkileşimli kitap okuma: dil ve erken okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesinde etkili bir yöntem. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 17(02), 193-206. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.246307
• Ergül, C., Akoğlu, G., Karaman, G., & Sarıca, A. D. (2017). Effects of dialogic reading program on later reading skills: Follow-up study. Journal of Theoretical Educational Science, 10(2), 191-219. http://dx.doi.org/10.5578/keg.27611
• Ergül, C., Akoğlu, G., Demir, E., Akçamuş -Ökçün, M. Ç., & Kudret, Z. B. (2019). 5 yaş grupu çocukların dil, erken okuryazarlık ve bilişsel becerilerinin gelişimsel profili ve okuma becerilerini yordama gücü: 3 yıllık boylamsal bir çalışma. TÜBİTAK 1001 projesi. (Erişim tarihi: 4.08.2025, https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/618599/5-yas-grubu-cocuklarin-dil-erken-okuryazarlik-ve-bilissel-becerilerinin-gelisimsel-profili-ve-okuma-becerilerini-yordama-gucu-3-yillik-boylamsal-bir-calisma)
• Ergül, C., Kudret, Z. B., Akoğlu, G., Akçamuş, M. Ç. Ö., Tülü, B. K., & Demir, E. (2022). Birinci ve ikinci sınıfta okuma becerilerinin gelişimi ve matthew etkisi: boylamsal bir çalışmanın sonuçları. Milli Eğitim Dergisi, 51(234), 939-966. https://doi.org/10.37669/milliegitim.875859
• Erten-Yaşa, M. (2024). Etkileşimli kitap okuma süreçlerinin çocukların dil gelişimine olan etkisi: bir meta-analiz çalışması [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Üsküdar Üniversitesi.
• Eser, D. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin erken okuryazarlık uygulamalarına yönelik görüşlerinin incelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi.
• Ezell, H. K., & Justice, L. M. (2000). Increasing the print focus of adult-child shared book reading through observational learning. American Journal of Speech-Language Pathology, 9(1), 36-47. https://doi.org/10.1044/1058-0360.0901.36
• Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A. G. (2009). Statistical power analyses using GPower 3.1: Tests for correlation and regression analyses*. Behavior Research Methods, 41(4), 1149–1160. https://doi.org/10.3758/BRM.41.4.1149
• Feyman-Gök, N. (2013). Anaokullarında erken okuryazarlık çevresinin değerlendirilmesi ve sınıf ortamının çocukların erken okuryazarlık davranışlarına etkisi [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Florit, E., Roch, M., Altoè, G., & Levorato, M. C. (2009). Listening comprehension in preschoolers: The role of memory. British Journal of Developmental Psychology, 27(4), 935-951. https://doi.org/10.1348/026151008X397189
• Gengeç, H. (2021). Risk grupunda olan ve olmayan 60-72 aylık çocukların erken okuryazarlık becerilerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi [Yayınlanmamış doctoral dissertation]. Ankara Universitesi.
• Gengeç, H., Güldenoğlu, B., & Kargın, T. (2023). Erken okuryazarlık becerileri üzerinde etkili olan değişkenler: SED ve ev okuryazarlığı. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (57), 252-280. https://doi.org/10.9779/pauefd.1064101
• Gerde, H. K., Bingham, G. E., & Wasik, B. A. (2012). Writing in early childhood classrooms: Guidance for best practices. Early Childhood Education Journal, 40(6), 351-359. https://doi.org/10.1007/s10643-012-0531-z
• Gettinger, M., & Stoiber, K. C. (2018). Effects of shared book reading focusing on letters and sounds versus vocabulary for low–income prekindergarten children. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 62(3), 149-160. https://doi.org/10.1080/1045988X.2017.1408053
• Göger, E. (2022). PASS teorisi - bilişsel işlem temelli etkinliklerin ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin okuduğunu anlama başarı düzeylerine etkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Bahçeşehir Üniversitesi.
• Gökkuş, İ. (2016). Erken okuryazarlık becerilerinin gelişiminde ses bilgisi farkındalık programının etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Gözüoğlu, S. G. (2023). Okul öncesi dönemde öykü temelli etkinliklerin erken okuryazarlık becerilerine etkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi.
• Gürbüz, G. (2018). PASS teorisine dayalı bilişsel müdahale programının öğrenme performansına etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Hart, B., & Risley, T. R. (2003). The early catastrophe: The 30 million word gap by age 3. American Educator, 27(1), 4-9.
• Hayward, D., Das, J. P., & Janzen, T. (2007). Innovative Programs for Improvement in Reading Through Cognitive Enhancement: A remediation study of canadian first nations children: A remediation study of canadian first nations children. Journal of Learning Disabilities, 40(5), 443-457. https://doi.org/10.1177/00222194070400050801
• Haywood, H. C. (1998). On the transactional relation of cognitive and affective development. In J. M. Martinez, J. Lebeer, & R. Garbo (Eds.), Is Intelligence Modifiable? Madrid: Bruño.
• Huebner, C. E., & Payne, K. (2010). Home support for emergent literacy: Follow-up of a community-based implementation of dialogic reading. Journal of Applied Developmental Psychology, 31(3), 195-201. https://doi.org/10.1016/j.appdev.2010.02.002
• İlhan, E. (2019). Etkileşimli kitap okuma programının ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin temel dil becerilerine etkisi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Justice, L. M., Meier, J., & Walpole, S. (2005). Learning new words from storybooks: An efficacy study with at-risk kindergartners. Language, Speech, and Hearing Services in Schools. 36(1), (17-32). https://doi.org/10.1044/0161-1461(2005/003)
• Karadoğan, Z. (2020). Etkileşimli kitap okuma uygulamalarının okuduğunu anlama becerisi ve tutuma etkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
• Karaman, G. (2013). Erken okuryazarlık becerilerini değerlendirme aracı’nın geliştirilmesi, geçerlik ve güvenirlik çalışması [Yayınlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi,
• Kargın, T., Ergül, C., Büyüköztürk, Ş., & Güldenoğlu, B. (2015). Anasınıfı çocuklarına yönelik erken okuryazarlık testi (EROT) geliştirme çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 16(03), 237-270. https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000231
• Kargın, T., Güldenoğlu, B., & Ergül, C. (2017). Dinlediğini anlama becerisinin okuduğunu anlama üzerindeki yordayıcılığının incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(6), 2369-2384.
• Keat, O. B., & Ismail, K. B. H. (2010). The PASS cognitive functions of children with reading difficulties: A Malaysian study. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 5, 2182-2193. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2010.07.434
• Koçyiğit, S. (2021). Erkenokuryazarlık becerileri ve desteklenmesi. F. Erbay (Eds.), Okuryazarlık, Erken Okuryazarlık ve Okula Hazıroluş İçinde (ss.1-8). Eğiten Kitap Yayıncılık.
• Koçyiğit, S. (2023). Ebeveyn destekli etkileşimli kitap okuma programının okul öncesi çocuklarının erken okuryazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 12(5), 2537-2558. https://doi.org/10.15869/itobiad.1278375
• Lever, R., & Sénéchal, M. (2011). Discussing stories: On how a dialogic reading intervention improves kindergartners’ oral narrative construction. Journal of Experimental Child Psychology, 108(1), 1-24. https://doi.org/10.1016/j.jecp.2010.07.002
• Lonigan, C. J., Anthony, J. L., Bloomfield, B. G., Dyer, S. M., & Samwel, C. S. (1999). Effects of two shared-reading interventions on emergent literacy skills of at-risk preschoolers. Journal of Early Intervention, 22(4), 306-322. https://doi.org/10.1177/105381519902200406
• Mahapatra, S. (2015). Cognitive training and reading remediation. Journal of Education and Practice, 6(19), 57-63.
• Mayoral-Rodríguez, S., Timoneda-Gallart, C., Pérez-Álvarez, F., & Das, J. P. (2015). Improving cognitive processes in preschool children: The COGEST programme. European Early Childhood Education Research Journal, 23(2), 150-163. https://doi.org/10.1080/1350293X.2015.1016802
• Miller, J. F., Heilmann, J., Nockerts, A., Iglesias, A., & Francis, D. (2006). Oral language and reading in bilingual children. Learning Disabilities Research & Practice, 21(1), 30–43. https://doi.org/10.1111/j.1540-5826.2006.00205.x
• Ministry of National Education (MoNE) (2024). Okul öncesi eğitim programı. (Erişim tarihi: 02.07.2025, https://tegm.meb.gov.tr /dosya/okuloncesi/guncellenenokuloncesiegitimprogrami.pdf)
• Mol, S. E., Bus, A. G., & De Jong, M. T. (2009). Interactive book reading in early education: A tool to stimulate print knowledge as well as oral language. Review of Educational Research, 79(2), 979-1007. https://doi.org/10.3102/0034654309332561
• Naglieri, J. A., & Otero, T. M. (2018). Redefining intelligence with the planning, attention, simultaneous, and successive theory of neurocognitive processes. Contemporary intellectual assessment: Theories, tests, and, (4th), 195-218.
• Oruç, E. (2024). Sosyoekonomik açıdan dezavantajlı bölgede yaşayan çocukların matematiksel akıl yürütme ve erken okuryazarlık becerilerinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
• Özbek-Ayaz, C. (2015). Ailelerin, okul öncesi dönemdeki çocuklarının okuryazarlık becerilerini desteklemek için kullandıkları okuryazarlık uygulamalarının incelenmesi Tekirdağ ili örneği [Yayınlanmamış yükek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi.
• Özcan, A. (2024). Sınıf öğretmenlerinin ilk okuma yazma öğretiminde karşılaştığı sorunları belirlemeye yönelik yüksek lisans tezlerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, 24, 14-33. https://ror.org/00jga9g46
• Papadopoulos, T. C., Charalambous, A., Kanari, A., & Loizou, M. (2004). Kindergarten cognitive intervention for reading difficulties: The PREP remediation in Greek. European Journal of Psychology of Education, 19(1), 79-105.
• Parpucu, N. (2020). Sesbilgisel farkındalık mesleki gelişim programı’nın okul öncesi öğretmenleri ve çocukları üzerindeki etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Phillips, B. M., & Lonigan, C. J. (2009). Variations in the home literacy environment of preschool children: a cluster analytic approach. Scientific Studies of Reading, 13(2), 146–174. https://doi.org/10.1080/10888430902769533
• Piasta, S. B., Groom, L. J., Khan, K. S., Skibbe, L. E., & Bowles, R. P. (2018). Young children’s narrative skill: Concurrent and predictive associations with emergent literacy and early word reading skills. Reading and Writing, 31(7), 1479-1498. https://doi.org/10.1007/s11145-018-9844-7
• Piasta, S. B. (2016). Current understandings of what works to support the development of emergent literacy in early childhood classrooms. Child Development Perspectives, 10(4), 234-239. https://doi.org/10.1111/cdep.12188
• Robbins, C., & Ehri, L. C. (1994). Reading storybooks to kindergartners helps them learn new vocabulary words. Journal of Educational Psychology, 86(1), 54-64. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-0663.86.1.54
• Schickedanz, J. A., & McGee, L. M. (2010). The NELP report on shared story reading interventions (Chapter 4) extending the story. Educational Researcher, 39(4), 323-329. https://doi.org/10.3102/0013189X10370206
• Sénéchal, M., Le Fevre, J. A., Hudson, E., & Lawson, E. P. (1996). Knowledge of storybooks as a predictor of young children's vocabulary. Journal of Educational Psychology, 88(3), 520. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-0663.88.3.520
• Snow, C. E., Burns, M. S., & Griffin, P. (1998). Preventing reading difficulties in young children. Washington, DC: National Academy Press.
• Stanovich, K. E., Cunningham, A. E., & Feeman, D. J. (1984). Relation between early reading acquisition and word decoding with and without context: A longitudinal study of first-grade children. Journal of Educational Psychology, 76(4), 668-677. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0022-0663.76.4.668
• Stanovich, K. E. (2009). Matthew effects in reading: Some consequences of individual differences in the acquisition of literacy. Journal of Education, 189, 23-55. https://doi.org/10.1177/0022057409189001-204
• Stanley, C. T., Petscher, Y., & Catts, H. (2018). A longitudinal investigation of direct and indirect links between reading skills in kindergarten and reading comprehension in tenth grade. Reading and Writing, 31(1), 133-153. https://doi.org/10.1007/s11145-017-9777-6
• Strang, T. M., & Piasta, S. B. (2016). Socioeconomic differences in code-focused emergent literacy skills. Reading and Writing, 29(7), 1337-1362. https://doi.org/10.1007/s11145-016-9639-7
• Şimşek, R. G. (2021). Sınıf dışı okuma yazmaya hazırlık programının okul öncesi dönem çocuklarının erken okuryazarlık becerilerine etkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.). MA: Pearson.
• Taş, E. A., & Koçyiğit, S. (2023). Examining the effect of parent-supported ınteractive book reading program on early literacy skills of pre-school children. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(5), 2537-2558. https://doi.org/10.15869/itobiad.1278375
• Temur, M. & Dayan, G. (2025). Okul öncesi eğitim programlarının erken okuryazarlık becerileri açısından karşılaştırılması. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2), 510-526. https://doi.org/10.31592/aeusbed.1657668
• Türkyılmaz, T. H. (2023). Okul öncesi dönemde etkileşimli kitap okuma etkinliklerine katılan öğrencilerle okul öncesi eğitime katılamayan öğrencilerin okumayı öğrenme süreci [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Ordu Üniversitesi.
• Uz-Hasırcı, S. (2021). Erken okuryazarlık becerileri ve desteklenmesi. F. Erbay (Eds.), Erken Okuryazarlık Becerilerini Destekleyici Müdahale Programları (ss. 383-388). Eğiten Kitap Yayıncılık.
• Ün, Ş. I. (2023). Okul öncesi dönemde ebeveyn-çocuk etkileşimi kitap okuma etkinlikleri ile çocukların erken okuryazarlık becerileri arasındaki ilişki [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Valdez-Menchaca, M. C., & Whitehurst, G. J. (1992). Accelerating language development through picture book reading: A systematic extension to Mexican day care. Developmental Psychology, 28(6), 1106-1114. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0012-1649.28.6.1106
• Wang, X., Georgiou, G. K., & Das, J. P. (2012). Examining the effects of PASS cognitive processes on Chinese reading accuracy and fluency. Learning and individual Differences, 22(1), 139-143. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2011.11.006
• Whitehurst, G. J., Arnold, D. S., Epstein, J. N., Angell, A. L., Smith, M., & Fischel, J. E. (1994a). A picture book reading intervention in day care and home for children from low-income families. Developmental Psychology, 30(5), 679-689.
• Whitehurst, G. J., Epstein, J. N., Angell, A. L., Payne, A. C., Crone, D. A., & Fischel, J. E. (1994b). Outcomes of an emergent literacy intervention in Head Start. Journal of educational psychology, 86(4), 542–555. https://doi.org/10.1037/0022-0663.86.4.542
• Whitehurst, G. J., & Lonigan, C. J. (1998). Child development and emergent literacy. Child Development. 69(3), 848-872. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.1998.tb06247.x
• Whitehurst, G. J., & Lonigan, C. J. (2003). Handbook of early literacy research. S. B. Neuman. & D. K. Dickinson (Eds.), Emergent Literacy Development from Prereaders to Readers (pp. 11-24). The Guilford Press.
• Yalavaç, N. (2020). Etkileşimli kitap okumanın erken okuryazarlık becerilerine etkisi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. İnönü Üniversitesi.
• Yalman, F. (2020). Kütüphanede verilen ‘kitapların eğlenceli dünyası’eğitim programının çocukların erken okuryazarlık becerilerine etkisinin incelenmesi [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Karabük Üniversitesi.
• Yalçıntaş-Sezgin, E. Y., Ulus, L., & Aksoy, A. B. (2019). Okul öncesi eğitim öğretmenlerinin erken okuryazarlıkla ilgili sınıf içi uygulamalarının incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(3), 1128-1146. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019.19.47159-470780
• Yumuş, M. (2018). Paylaşımlı kitap okuma müdahale programının ebeveynlerin deneyimlerine bebeklerin dil gelişimine ve erken okuryazarlık becerilerine etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Yurdabakan, İ., & Demirtaş-Yıldız V. (2024). Özel öğrenme güçlüğü riskine sahip okul öncesi öğrencilerine uygulanan bilişsel müdahale programının (cogent) dikkat ve hızlı isimlendirme becerilerine etkisi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (72), 553-570. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1492854
• Yurdabakan, İ. (2025). Bilişsel gelişim programının (cogent) özel öğrenme güçlüğü riski taşıyan okul öncesi çocukların erken okuryazarlık becerilerine etkisi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Ziolkowski, R. A., & Goldstein, H. (2008). Effects of an embedded phonological awareness intervention during repeated book reading on preschool children with language delays. Journal of Early Intervention, 31(1), 67-90. https://doi.org/10.1177/1053815108324808