Araştırma Makalesi

Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme

Cilt: 23 Sayı: 2 26 Ağustos 2026
PDF İndir
TR EN

Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme

Öz

Üstün zekâlılar eğitimi alanı son yıllarda kavramsal açıdan önemli bir dönüşüm sürecinden geçmektedir. Bu araştırmada, uluslararası literatürde önemli bir yere sahip olmasına rağmen Türkçe literatürde henüz yaygınlaşmamış kavramların belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji deseniyle yürütülmüştür. Üstün zekâlılar eğitimi alanında çalışan 11 akademisyenden açık uçlu sorulardan oluşan çevrimiçi form aracılığıyla veri toplanmış; elde edilen yanıtlar tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular doğrultusunda toplam 12 kavram belirlenmiş ve bu kavramlar arasındaki ilişkiler dikkate alınarak üç ana tema oluşturulmuştur. Bu temalar: Temsil ve Eşitlik, Tanılama ve Değerlendirme Yaklaşımları ile Yetenek Gelişimi ve Saygınlık olarak adlandırılmıştır. Bulgular, Türkçe literatürde en belirgin kavramsal boşluğun temsil ve eşitlik alanında olduğunu ortaya koymaktadır; yetersiz temsil, orantısız temsil ve üst düzey başarı farkı gibi kavramların ulusal literatürde yeterince yer bulmadığı görülmektedir. Buna ek olarak tanılamanın teknik boyutları ile yetenek gelişimi ve saygınlık konularında da önemli kavramsal eksiklikler tespit edilmiştir. Araştırma bulgularının bu kavramların anlaşılmasına katkı sağlayacağı ve alanda kavramsal bir çerçevenin geliştirilmesine destek olacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Yok

Proje Numarası

Yok.

Kaynakça

  1. Akar, İ. (2019). Öğretmen adaylarının özel yetenekli öğrenciyi aday gösterme tercihlerini etkileyen faktörler. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 1729-1758. http://dx.doi.org/10.23891/efdyyu.2019.178
  2. Anadolu Üniversitesi Üstün Yetenekliler Eğitim Programları Uygulama ve Araştırma Merkezi [ÜYEP]. (t.y.). Anasayfa. https://uyep.anadolu.edu.tr/
  3. Arkan, S., & Köksal, M. S. (2025). Second nomination after identification: Selection of gifted students for national or international advanced educational activities. Gifted Education International, 0(0). https://doi.org/10.1177/02614294251401091
  4. Atmaca, F., & Tan, S. (2022). IQ: Nedir? Ne değildir? Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 46, 99-105. https://doi.org/10.5152/AUJKKEF.2022.997454
  5. Avcı-Doğan, G. A., & Tamul, Ö. F. (2024). Türkiye’de üstün yetenekli öğrencilerin tanılanması ve eğitimi. Ordu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 12-34.
  6. Bıçakçı, M. (2023). Exploring the relationship between socioeconomic status and identification of gifted in Turkey through critical systems thinking. Hacettepe University Journal of Education, 38(2), 186-200. https://doi.org/10.16986/HUJE.2023.480
  7. Bildiren, A., Kirişçi, N., Kavruk, S. Z., Yıldırım, Y., Bıkmaz Bilgen, Ö., & Dildeğmez, B. (2024). Developing a teacher nomination scale for gifted children in primary schools. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 25(3), 297-311. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.1359061
  8. Boring, E. G. (1961). Intelligence as the Tests Test it. In J. J. Jenkins & D. G. Paterson (Eds.), Studies in individual differences: The search for intelligence (pp. 210–214). Appleton-Century-Crofts. https://doi.org/10.1037/11491-017

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Özel Yetenekli Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Ağustos 2026

Gönderilme Tarihi

6 Mart 2026

Kabul Tarihi

28 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 23 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Şakar, S. (2026). Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 529-551. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1904549
AMA
1.Şakar S. Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;23(2):529-551. doi:10.33711/yyuefd.1904549
Chicago
Şakar, Seda. 2026. “Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme”. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 23 (2): 529-51. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1904549.
EndNote
Şakar S (01 Ağustos 2026) Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 23 2 529–551.
IEEE
[1]S. Şakar, “Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme”, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 23, sy 2, ss. 529–551, Ağu. 2026, doi: 10.33711/yyuefd.1904549.
ISNAD
Şakar, Seda. “Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme”. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 23/2 (01 Ağustos 2026): 529-551. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1904549.
JAMA
1.Şakar S. Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026;23:529–551.
MLA
Şakar, Seda. “Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme”. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 23, sy 2, Ağustos 2026, ss. 529-51, doi:10.33711/yyuefd.1904549.
Vancouver
1.Seda Şakar. Üstün Zekâlılar Eğitiminde Yeni Yönelimler: Değişen Kavramlar Üzerine Bir İnceleme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 01 Ağustos 2026;23(2):529-51. doi:10.33711/yyuefd.1904549