Diyarbakır İli Kulp İlçesi Koşullarında İpekböceği Yetiştiriciliği Yapan İşletmelerde Kimi Çevre Faktörlerinin Koza Kalite Özelliklerine Etkisi
Öz
Bu çalışmada Diyarbakır ili Kulp ilçesindeki işletmelerde ölçülen bazı çevresel özelliklerin koza verim ve kalite özelliklerine etkilerinin belirlenmesi ve işletme kapasitelerine göre koza kalite parametrelerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gruplandırılan işletmeler arasında, nem ve sıcaklık açısından istatistik olarak önemli farklılıklar bulunmuştur (P<0.05). Araştırmada koza verimi 31.6±1.5 kg olarak bulunmuştur. Koza kalite özelliklerinden yaş koza ağırlığı (g), yaş koza gömlek ağırlığı (g), kuru koza ağırlığı (g), kuru koza gömlek ağırlığı (g), koza uzunluğu (cm), koza genişliği (cm), ipek zenginliği (%), filament uzunluğu (m), filament denyesi (den), tek kozadan çekilebilen iplik ağırlığı (g), kozadan çekilemeyen kısım ağırlığı (g), reza (%), litredeki koza sayısı (adet), kilogramda koza sayısı (adet) ve hatalı koza oranı (%) sırasıyla 1.92±0.06, 0.41±0.02, 0.73±0.03, 0.37±0.02, 3.41±0.05, 1.89±0.03, 21.3±0.6, 1222±35, 2.76±0.08, 0.365±0.014, 0.03±0.005, 38.5±1.7, 67±3, 547.15±22, 18.7±1.6 olarak saptanmıştır. Çevresel özellikler ile koza kalite özellikleri arasındaki ilişki incelendiğinde; Karbondioksit oranı ile ipek zenginliği arasında negatif bir ilişki (r= -0.560) saptanmıştır (P<0.05).
Anahtar Kelimeler
Çevresel ölçümler, Diyarbakır, İpekböceği, Koza, Koza kalitesi
Kaynakça
- Akbay, R. (1995). Arı ve İpekböceği Yetiştirme Kitabı. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Yayınları No: 1428, Ders Kitabı: 415, ISBN: 975-482-276-X
- Baki, M. (1989). İpekböcekçiliğinde kullanılan askı tiplerinden plastik ondülin ve sap askılarının koza kalitesi üzerine etkileri. (Yüksek lisans tezi), Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, Türkiye.
- Barıtcı, İ., Adıgüzel, C., & Kanat, M. (2017). Diyarbakır ilinde ipek böceği yetiştiriciliğinin genel durumu. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(2), 77-82.
- Barıtcı, Ö. (2019). Batman ilinde ipek böceği yetiştiriciliği ve koza kalite parametrelerinin belirlenmesi. (Yüksek lisans tezi), Harran Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Şanlıurfa, Türkiye.
- Başkaya, Z. (2014). Gelişimi ve dağılışı bakımından Türkiye ipekböcekciliğinde Bilecik ilinin yeri, sorunları ve çözüm önerileri. Doğu Coğrafya Dergisi, 18(30), 257-286.
- Güler, D. (2021). Türkiye’de ipek böcekçiliğinin çok boyutlu ölçekleme ve kümeleme analizleri ile incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 24(1), 212-220. doi:10.18016/ksutarimdoga.vi.723998
- Gülümser, G. (1983). Türkiye’de ilkbahar ve güz üretimi yapılan bölgelerde elde edilen koza ve liflerinin bazı önemli teknolojik özellikleri üzerinde bir araştırma. (PhD), Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, İzmir, Türkiye.
- Gündüz, M. (2019). Genetik kaynak olarak muhafaza edilen ipek böceği saf hatlari ve hibritlerinin üretici koşullarinda yaşama gücü, koza, ipek verim ve kalitelerinin incelenmesi. (PhD), Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Bursa, Türkiye.
- Gürel, F. (1989). Farklı renkli yapay aydınlatma ile gün ışığının ipek böceği, Bombyx mori ve koza kalitesi üzerine etkileri. (Yüksek lisans tezi), Ankara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü. Ankara, Türkiye.
- Hussain, M., Ahmad Khan, S., Naeem, M., & Mohsin, A. U. (2010). Effect of relative humidity on factors of seed cocoon production in some inbred silk worm (bombyx mori) lines. International Journal of Agriculture and Biology, 13(1), 57-60.