Hamur (Ağrı) Yöresinde Yetişen Alıç (Crataeugus spp.) Türlerinin Tespiti ve Ümitvar Genotiplerin Seçimi
Öz
Bu çalışma 2020 ve 2021 yılları arasında Ağrı ilinin Hamur ilçesinde yürütülmüştür. Bu çalışmada yörede doğal olarak yetişen alıç (Crataegus spp.) popülasyonu içerisinden bitki ve meyve özellikleri bakımından üstün özelliklere sahip alıç genotiplerinin seçilmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında 54 genotipten meyve örneği alınmış, genotiplerin tür teşhisi yapılarak morfolojik ve pomolojik özellikleri incelenmiştir. Çalışma bölgesinde Crataegus monogyna var. lasiocarpa (Lange) K.I.Chr. (2 genotip) Crataegus pentagyna Waldst. & Kit. ex Willd., (22 genotip) Crataegus azarolus (13 genotip) ,Crataegus azarolus var. azarolus (4 genotip) ve Crataegus orientalis subsp. szovitsii (Pojark.) K.I.Chr (13 genotip) olmak üzere toplam 5 alıç türü tespit edilmiştir. İki yıl süreyle incelenen genotipler içerisinde yapılan tartılı derecelendirme sonucunda 11 genotip ümitvar olarak seçilmiştir. Seçilen genotiplerde meyve ağırlığı 2.03-2.59 g, meyve eni 12.19 - 17.15 mm, meyve boyu 11.45 - 15.12 mm, meyve eti kalınlığı 3.53-4.98 mm, meyve eti oranı % 68.26 - 79.64, çekirdek ağırlığı 0.46 - 0.67 g, çekirdek sayısı 3 - 4 adet/meyve, suda çözünebilir kuru madde (SÇKM) %11.00 - 17.25, pH 3.70 - 4.02 ve titre edilebilir asitlik %1.01 - 2.39 arasında tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları, bölgede farklı türlere ait üstün nitelikli zengin bir alıç popülasyonunun bulunduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ağaoğlu, Y. S., Çelik, H., Çelik, M., Fidan, Y., Gülşen, Y., Günay, A., …, & Yanmaz, R. (2001). Genel Bahçe Bitkileri. Ankara: Ankara Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Eğitim, Araştırma ve Gelir Vakfı Yayınları.
- Ağlar, E., Sümbül, A., Karakaya, O., & Ozturk, B. (2020). Determination of the quality characteristics of naturally growing hawthorn in Suşehri. Acta Scientiarum Polonorum Hortorum Cultus, 19(1), 61-70. doi:10.24326/asphc.2020.1.6
- Akca, N., & Bostan, S. Z. (2022). Niksar’da (Tokat) doğal olarak yetişen alıç (Crataegus spp.) genotiplerinin seleksiyonu. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 9(3), 598-607. doi:10.30910/turkjans.1102463
- Aydemir, M. (2016). Kahramanmaraş’taki doğal alıç (Crataegus spp.) populasyonlarında seleksiyon çalışması. (Doktora Tezi), Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Kahramanmaraş.
- Balta, M., Karakaya, O., & Ekici, G. K. (2016). Çorum’da yetişen alıçların (Crataegus spp.) fiziksel özellikleri. Ordu Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5(2), 35-41.
- Batu, A., Çağlar, A., Emrem, Ö., & Çeliker, B. (2007). Alıç pekmezi üretimi. Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi, 2, 45-51.
- Bektaş, M., Bükücü, Ş. B., Özcan, A., & Sütyemez, M. (2017). Akçadağ ve Hekimhan ilçelerinde yetişen alıç (Crataeugus spp.) genotiplerinin bitki ve pomolojik özellikleri. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi, 4(4), 484-490.
- Browicz, K. (1972). Crataegus L. In P. H. Davis (Ed.), Flora of Turkey and the East Aegean Islands (pp. 133-147). Edinburgh: Edinburgh University Press.
- Demirayak, F. (2003). Biyolojik çeşitlilik-koruma ve sürdürülebilir kalkınma, TUBİTAK Vizyon, 30.
- Dönmez, A. A., & Dönmez, E. O. (2005). Crataegus turcicus (Rosaceae), a new species from NE Turkey. Annales Botanici Fennici, 42(1), 61-65.