Derleme

Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi

Cilt: 30 Sayı: 2 31 Ağustos 2025
PDF İndir
TR EN

Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi

Öz

Son yıllarda uzaktan algılama tekniklerinin geliştirilmesi, bitki koruma uzmanlarına ürünlerin bitki sağlığı durumunu değerlendirmek için yeni mekanizmalar sunmuştur. Görülebilir ve yakın kızılötesi yansıma spektroskopisi (Vis-NIR) gibi hiperspektral sensörlerden elde edilen anlamca zengin veriler, bitki koruma önlemlerinin zamanında ve rasyonel bir şekilde uygulanmasına olanak tanır. Bu spektral veriler, kimyasal parametreler hakkında spektral absorpsiyon ve karakteristikleri aracılığıyla bilgi sağlayarak, hastalık enfeksiyonu veya strese bağlı anormal durumların erken tespitine yardımcı olur. Özellikle belirtiler ortaya çıkmadan önce bitki hastalıklarının tespiti, etkili stratejilerin uygulanması ve tarımda büyük kayıpların önlenmesi açısından büyük önem taşır. Bu derleme çalışması, görünür ve yakın kızılötesi (Vis-NIR) spektroskopi tekniğinin erken bitki hastalığı tespitindeki potansiyelini değerlendirmektedir. Vis-NIR spektroskopisi, tarımsal ürünlerin geniş bir yelpazesindeki çeşitli parametrelerin invazif olmayan analizi ve tanımlanması için kanıtlanmış bir ölçüm teknolojisidir. Bu yöntemin, bitkilerde sağlıklı ve hastalıklı olma durumlarını ayırt edebilme yeteneği kanıtlanmıştır. Bu nedenle bilim insanları, belirtiler gözle görülmeden önce hastalıkların veya stresin erken tespiti için bu yaklaşımı uygulamaya çalışmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bitki hastalıkları, Erken tanı, Hassas tarım, Spektroskopi, Vis-NIR, Yeni teşhis methodu

Teşekkür

Bu çalışmanın hazırlanmasında teknik destek ve şekil tasarımına katkı sağlayan Hakan BİLGİLİ’ye teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Abdulridha, J., Ehsani, R., & De Castro, A. (2016). Detection and differentiation between laurel wilt disease, Phytophthora Disease, and salinity damage using a hyperspectral sensing technique. Agriculture, 6(4), 56. https://doi.org/10.3390/agriculture6040056
  2. Abdulridha, J., Ampatzidis, Y., Roberts, P., & Kakarla, S.C. (2020). Detecting powdery mildew disease in squash at different stages using UAV-based hyperspectral imaging and artificial intelligence, Biosystems Engineering, 197, 135-148. https://doi.org/10.1016/j.biosystemseng.2020.07.001
  3. Başayiğit, L., & Dedeoğlu, M. (2012). Elma ağaçlarında çinko noksanlığının görünür yakın kızılötesi (VNIR) spektroskopik yöntemle belirlenmesi. Tarım Bilimleri Araştırma Dergisi, 2, 64-67.
  4. Bilgili, A.V., Karadağ, K., Tenekeci, M. E., & Bilgili, A. (2018). Determination of plant diseases with combined use of spectral reflectance and machine learning techniques; a case study for Fusarium spp. on pepper. In: Baspinar H (Eds.) International VII. Plant Protection Congress Full Text Book. Turkey, (pp 115-121). MOTTO Press. https://motto.tc/siteler/www.bitkikoruma2018.com/gorseller/files/Tam-metin-bildiri-kitabi-03.12.18.pdf
  5. Bilgili, A., Bilgili, A. V., Tenekeci, M. E., & Karadağ, K. (2023). Spectral characterization and classification of two different crown root rot and vascular wilt diseases (fusarium oxysporum f.sp. radicis lycopersici and fusarium solani) in tomato plants using different machine learning algorithms. European Journal of Plant Pathology, 165, 271-286. https://doi.org/10.1007/s10658-022-02605-8
  6. Dedeoğlu, M., & Başayiğit, L. (2013). Kiraz ağaçlarında çinko noksanlığının spektral türev eğrileri ile belirlenebilirliği. International Journal of Agricultural and Natural Sciences, 6(1), 26–29.
  7. Farber, C., Mahnke, M., Sanchez, L., & Kurouski, D. (2019). Advanced spectroscopic techniques for plant disease diagnostics. A review, TrAC Trends in Analytical Chemistry, 118, 43-49, https://doi.org/10.1016/j.trac.2019.05.022
  8. Giraldo-Betancourt, Velandia-Sanchez, E. A., Fischer, G., Gomez-Caro, S., & Martinez, L. J. (2020). Hyperspectral response of capre gooseberry (Physalis peruviana L.) plants inoculated with Fusarium oxysporum f.sp. physali for vascular wilt detection. Revista Colombiana De Ciencias Horticolas, 14, 301-313. Doi: https://doi.org/10.17584/rcch.2020v14i3.10938
  9. Heim, R. H. J., Wright, I. J., Chang, H. C., Camegie, A. J., Pegg, G. S., Lancaster, E. K., Falster, D. S., & Oldeland, J. (2018). Detecting myrtle rust (Austropuccinia psidii) on lemon myrtle trees using spectral signatures and machine learning. Plant Pathology, 67, 5, 1114-1121. https://doi.org/10.1111/ppa.12830
  10. Herrmann, I., Vosberg, S. K., Radindran, P., Singh, A., Chang, H. X., Chilvers, M. I., Conley, S. P., & Townsend, P. A. (2018). Leaf and canopy level detection of Fusarium virguliforme (sudden death syndrome) in soybean. Remote Sensing, 10(3), 426. https://doi.org/10.3390/rs10030426

Kaynak Göster

APA
Bilgili, A., & Bilgili, A. V. (2025). Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 30(2), 848-859. https://izlik.org/JA92JC59TA
AMA
1.Bilgili A, Bilgili AV. Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi. YYUFBED. 2025;30(2):848-859. https://izlik.org/JA92JC59TA
Chicago
Bilgili, Ayşin, ve Ali Volkan Bilgili. 2025. “Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30 (2): 848-59. https://izlik.org/JA92JC59TA.
EndNote
Bilgili A, Bilgili AV (01 Ağustos 2025) Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30 2 848–859.
IEEE
[1]A. Bilgili ve A. V. Bilgili, “Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi”, YYUFBED, c. 30, sy 2, ss. 848–859, Ağu. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92JC59TA
ISNAD
Bilgili, Ayşin - Bilgili, Ali Volkan. “Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30/2 (01 Ağustos 2025): 848-859. https://izlik.org/JA92JC59TA.
JAMA
1.Bilgili A, Bilgili AV. Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi. YYUFBED. 2025;30:848–859.
MLA
Bilgili, Ayşin, ve Ali Volkan Bilgili. “Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 30, sy 2, Ağustos 2025, ss. 848-59, https://izlik.org/JA92JC59TA.
Vancouver
1.Ayşin Bilgili, Ali Volkan Bilgili. Bitki Hastalıklarının Erken Teşhisinde Vis-NIR Spektroskopi Yöntemi. YYUFBED [Internet]. 01 Ağustos 2025;30(2):848-59. Erişim adresi: https://izlik.org/JA92JC59TA