Araştırma Makalesi

BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER

Sayı: 68 27 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER

Öz

Sarhoş edici ve keyif verici madde kullanımının Milattan Önceye kadar dayandığı bilinmektedir. Ancak günümüzdeki anlamıyla madde kullanımı ve buna bağlı olarak gelişen bağımlılık tanımı önemli ölçüde modern bir olgudur. Kimya, farmakoloji ve çeşitli alanlardaki bilimsel gelişmelerle birlikte bağımlılık yapıcı maddelerin de niteliği ve etkileri değişmiştir. Bu değişimle birlikte bağımlılık tanımı yapılmış ve fenomen başta psikoloji olmak üzere birçok disiplin tarafından anlaşılmaya çalışılmıştır. Bağımlılığın sadece bireysel ve maddeyle ilişkili olmadığını aynı zamanda toplumsal yönünün de olduğunu iddia eden sosyolojinin müstakil bir çalışmayla bağımlılık alanına girmesi 20. Yüzyılın ilk çeyreğinden sonra olmuştur. Bu çalışmada klasik ve modern sosyoloji teorileri bağlamında bağımlılık fenomeni anlaşılmaya çalışılmıştır. Karl Marx ve Emile Durkheim gibi kurucu babaların madde kullanımına ilişkin görüşlerinin yanı sıra Yapısal- İşlevselcilik, Sembolik Etkileşimcilik, Fenomenoloji ve Çatışma Teorisi gibi modern sosyoloji teorilerinin bağımlılığa ilişkin yaklaşımlarına yer verilmiştir. Bunun yanında söz konusu sosyolojik teorileri temel alan araştırmalar da bu çalışmaya dahil edilmiştir. Türkçe literatürde bağımlılık sosyolojisi başlığı altında yer alan çalışmaların sınırlı olduğu görülmüştür. Çalışma bağımlılık sosyolojisi alanına mütevazi bir katkıyı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adrian, M. (2002). A Critical Perspective on Cross-Cultural Contexts for Addiction and Multiculturalism: Their Meanings and Implications in the Substance Use Field*. Substance Use & Misuse, 37(8-10), 853-900. https://doi.org/10.1081/JA-120004157
  2. Adrian, M. (2003). How Can Sociological Theory Help Our Understanding of Addictions?#. Substance use & misuse, 38, 1385-1423. https://doi.org/10.1081/JA-120023391
  3. American Psychiatric Association. (2013). DSM-5: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (5th ed.). American Psychiatric Publishing.
  4. Battjes, R. J. (1984). Symbolic interaction theory: A perspective on drug abuse and its treatment. The International Journal of the Addictions, 19(6), 675-688. https://doi.org/10.3109/10826088409057214
  5. Becker, G. S., & Murphy, K. M. (1988). A Theory of Rational Addiction. Journal of Political Economy, 96(4), 675-700. https://doi.org/10.1086/261558
  6. Becker, H. S. (1953). Becoming a marihuana user. American journal of Sociology, 59(3), 235-242.
  7. Bergeron, H. (2001). Drug Addiction: Sociological Aspects. İçinde N. J. Smelser & P. B. Baltes (Ed.), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (ss. 3852-3856). Pergamon. https://doi.org/10.1016/B0-08-043076-7/01871-4
  8. Booth, B. M., Curran, G., Han, X., Wright, P., Frith, S., Leukefeld, C., Falck, R., & Carlson, R. G. (2010). Longitudinal Relationship Between Psychological Distress and Multiple Substance Use: Results From a Three-Year Multisite Natural-History Study of Rural Stimulant Users. Journal of Studies on Alcohol and Drugs, 71(2), 258-267. https://doi.org/10.15288/jsad.2010.71.258

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyoloji (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

27 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

28 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

14 Nisan 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: 68

Kaynak Göster

APA
Çakmak, M. N. (2025). BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 68, 18-33. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1540018
AMA
1.Çakmak MN. BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;(68):18-33. doi:10.53568/yyusbed.1540018
Chicago
Çakmak, Muhammet N. 2025. “BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 68: 18-33. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1540018.
EndNote
Çakmak MN (01 Haziran 2025) BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 68 18–33.
IEEE
[1]M. N. Çakmak, “BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 68, ss. 18–33, Haz. 2025, doi: 10.53568/yyusbed.1540018.
ISNAD
Çakmak, Muhammet N. “BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 68 (01 Haziran 2025): 18-33. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1540018.
JAMA
1.Çakmak MN. BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2025;:18–33.
MLA
Çakmak, Muhammet N. “BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 68, Haziran 2025, ss. 18-33, doi:10.53568/yyusbed.1540018.
Vancouver
1.Muhammet N. Çakmak. BAĞIMLILIK SOSYOLOJİSİ: KAVRAMLAR, SÜREÇLER, TEORİLER. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Haziran 2025;(68):18-33. doi:10.53568/yyusbed.1540018

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.