Amerikan Çokkültürlülüğü Kapsamında Ralph Ellison’ın Görülmeyen Adam’ı

Öz

Çokkültürlülük, farklı etnik, kültürel ve toplumsal grupların bir arada var olduğu ve birbirlerinin kimliklerini tanıyarak birlikte uyum içerisinde yaşadığı bir toplumsal yapı olarak tanımlanabilir. Bu kavram, özellikle etnik ve kültürel çeşitliliğin yoğun olduğu ülkelerde sosyal, politik ve edebi tartışmaların merkezinde yer almıştır. Amerikan çokkültürlülüğü ise, göçmenlerin ve yerli halkların oluşturduğu etnik mozaik içinde, farklı kimliklerin kabul edilmesi, kültürel etkileşimler ve ırksal dinamikler çerçevesinde ele alınır. Ancak bu çokkültürlü yapı, tarih boyunca çeşitli ihmaller ve ayrımcılıklara sahne olmuştur. Yerli halkların soykırıma uğraması, köleleştirilen siyahların yüzyıllarca süren hak mücadeleleri, Katolik oldukları veya Doğu Avrupa kökenli oldukları için ayrımcılığa maruz kalan İrlandalılar, Almanlar, İskoçlar ve Ruslar gibi beyaz etnik grupların yaşadığı zorluklar ve son yüzyılda Amerika’ya göç eden Hispaniklerin karşılaştığı problemler, bu tarihsel sürecin örnekleridir. Günümüzde çokkültürlülük, küresel ve yerel sorunlara yanıt arayan bir yaklaşım olarak, etnik merkezcilikten kaynaklanan problemlere çözüm üretmeyi hedeflemektedir. Bu bağlamda, Ralph Ellison’ın Görülmeyen Adam (1952) adlı romanı, Amerika’daki siyah bireylerin toplum içindeki görünmezliği ve kimlik mücadelesini ele alarak çokkültürlülük tartışmalarına katkıda bulunur. Roman, ırkçılığın birey üzerindeki psikolojik ve toplumsal etkilerini merkeze alarak, Amerika’daki kültürel çeşitliliğin yüzeyde kabul edilmesine rağmen siyah bireylerin maruz kaldığı dışlanmayı gözler önüne serer. Ana karakterin kimlik arayışı, Amerikan çokkültürlülüğünün sınırlarını ve çelişkilerini açığa çıkarırken, bireyin toplum tarafından nasıl şekillendirildiğini gösterir. Görülmeyen Adam, günümüz dünyasının nasıl bu hale geldiğini sorgulayan herkes için önemli bir eser olmasının yanı sıra, Amerika’nın çokkültürlü yapısındaki çatışmaları ve dönüşümleri anlamak açısından da kritik bir metin olarak değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Amerikan çokkültürlülüğü
• çokkültürlülük
• Görülmeyen Adam
• Ralph Ellison

Ralph Ellison’s Invisible Man in The Context of American Multiculturalism

Öz

Multiculturalism can be defined as a social structure in which different ethnic, cultural, and social groups coexist and live together in harmony by recognising each other's identities. This phenomenon has been central to social, political, and literary debates, especially in countries with high ethnic and cultural diversity. American multiculturalism, on the other hand, is considered within the framework of the acceptance of different identities, cultural interactions, and racial dynamics within the ethnic mosaic formed by immigrants and indigenous peoples. However, this multicultural structure has been the scene of various neglect and discrimination throughout history. The genocide of indigenous peoples, the centuries-long struggle for the rights of enslaved blacks, the difficulties faced by white ethnic groups such as the Irish, Germans, Scots and Russians who were discriminated against because they were Catholic or of Eastern European origin, and the problems faced by Hispanics who immigrated to America in the last century are examples of this historical process. Today, multiculturalism, as an approach seeking answers to global and local problems, aims to produce solutions to the difficulties arising from ethnocentrism. In this context, Ralph Ellison’s Invisible Man (1952) adds to the discussions on multiculturalism by exploring the invisibility and identity struggle faced by black individuals in America. By centering on the psychological and social effects of racism on the individual the novel reveals the exclusion of black individuals, despite the superficial acceptance of cultural diversity in America. The main character’s search for identity reveals the limits and contradictions of American multiculturalism and shows how the individual is shaped by society. Invisible Man is an essential work for anyone questioning how today's world became what it is, and it serves as a crucial text for understanding the conflicts and transformations within America's multicultural framework.

Anahtar Kelimeler

• American Multiculturalism
• Invisible Man
• multiculturalism
• Ralph Ellison

Kaynakça

1. Barın, T. (2016). Farklılıkların Bir Arada Yaşamasında Liberal Bir Yaklaşım: Çokkültürlülük Teorisi. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, (2), 57-87.
2. Berray, M. (2019). A Critical Literary Review of the Melting Pot and Salad Bowl Assimilation and Integration Theories. Journal of Ethnic and Cultural Studies, 6(1), 142–151.
3. Bloom, H. (2007). Arthur Miller’s Death of a Salesman (Bloom's Modern Critical Interpretations) (Update ed.). Chelsea House Publications.
4. Buehler, H. (2005). The invisible German immigrants of the 21st century: assimilation, acculturation, americanization (Publication No. 3166364). [Doctoral dissertation, University of San Francisco]. ProQuest Dissertations & Theses Global.
5. Callahan, J. F. (Ed.) (2004). Ralph Ellison’s Invısıble Man: A Casebook. Oxford University Press.
6. Chen, L. (2021). An analysis of American multiculturalism. Journal of Contemporary Educational Research, 5(3), 43-47. https://doi.org/10.26689/jcer.v5i3.1940
7. Edis, Z., & Bilem, M. (2019). Harlem Renaissance. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, (3), 35-53.
8. Ellison, R. (2013). Görülmeyen Adam (Çev. M. H. Doğan, 1. Baskı). İletişim Yayıncılık. (Orijinal çalışma 1952 yılında yayımlandı.)

9. Ergüç, V. (2023). Liberalizm Merkezli Çokkültürlülük Kavramına Eleştirel Bir Bakış: Bhikhu Parekh Örneği. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (26), 276-292. https://doi.org/10.29029/busbed.1298407
10. Fenton, S. (2001). Etnisite-Irkçılık, Sınıf ve Kültür (Çev. S. N. Şad, 1. Baskı). Phoenix Yayınevi. (Orijinal çalışma 2010 yılında yayımlandı.)
11. Glazer, N. (2003). We Are All Multiculturalists Now (4th ed.). Harvard University Press.
12. Goff, K. (2014, July 7). The American Dream is Dead, and Good Riddance. The Daily Beast. https://www.thedailybeast.com/the-american-dream-is-dead-and-good-riddance
13. Gordon, M. (1964). Assimilation in American life. Oxford University Press.
14. Hazır, M. (2010). Amerikan Çokkültürlülüğü ve Meluncan Kimliği (Tez No. 285794) [Doktora Tezi, Sakarya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
15. Hollinger, D. A. (2005). Postethnic America: Beyond Multiculturalism (3rd ed.). Basic Books.
16. Horton, P. B. & Hunt C. L. (1984). Sociology (6th ed.). Mc Graw-Hill International Edition.
17. Huntington, S. P. (2004). Who are we?: The Challenges to America’s National Identity (1st ed.). Simon and Schuster.
18. Jacoby, T. (ed.) (2004). Reinventing The Melting Pot - The New Immigrants and What It Means to be American. Basic Books.
19. Johansson, T. R. (2024). In defence of multiculturalism–theoretical challenges. International Review of Sociology, 34(1), 75-89. https://doi.org/10.1080/03906701.2022.2045141
20. Kymlicka, W. (1995). Multicultural citizenship: A liberal theory of minority rights. Oxford University Press.
21. Longley, Robert. (2024, July 23). What Is Multiculturalism? Definition, Theories, and Examples. Retrieved from https://www.thoughtco.com/what-is-multiculturalism-4689285
22. Martinov, C. P. (2019). The Importance of Multicultural Theories. Multiculturalism Through the Lenses of Literary Discourse, 626. Multiculturalism Through the Lenses of Literary Discourse. Iulian Boldea, Cornel Sigmirean, Dumitru-Mircea Buda (Editors). Arhipelag XXI Press: România
23. Miller, J. J. (1998). The Unmaking of Americans: How Multiculturalism Has Undermined America's Assimilation Ethic (1st ed.). The Free Pres.
24. Modood, T. (2007). Multiculturalism: A civic idea. Polity Press.
25. Neidert, L., & Farley, R. (1985). Assimilation in the United States: An analysis of ethnic and generation differences in status and achievement. American Sociological Review, 50(6), 840-850. https://doi.org/10.2307/2095507
26. Parekh, B. (2000). Rethinking Multiculturalism: Cultural Diversity and Political Theory. Harvard University Press.
27. Parekh, B. (2002). Çokkültürlülüğü Yeniden Düşünmek, Kültürel Çeşitlilik ve Siyasi Teori (Çev. B. Tanrıseven, 1. baskı). Phoenix Yayınları. (Orijinal çalışma 2000 yılında yayımlandı.)
28. Ping, T. S. (1993). Ralph Ellison and KS Maniam: Ethnicity in America and Malaysia, two kinds of invisibility. Melus, 18(4), 81-97. https://doi.org/10.2307/468121
29. Sarı Ertem, H. (2010). Geleneksel Amerikan Kimlik ve Güvenlik Algısının 11 Eylül Sonrası ABD Dış Politikasına Etkileri (Tez No. 258433) [Doktora tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
30. Schaefer, R. T. (2012). Sociology (13th ed.). McGraw-Hill Education.
31. Schmidt, A. J. (1997). The Menace of Multiculturalism: Trojan Horse in America (1st ed.). Praeger Publishers.
32. Smith, A. D., (2003). Ulusların Etnik Kökeni (Çev. S. Bayramoğlu, H. Kendir, 1. baskı) Dost Kitabevi Yayınları. (Orijinal çalışma 1986 yılında yayımlandı.)
33. Stéphane, B. Z. (2020). Perception, visibility and invisibility in Ralph Ellison’s Invisible Man. International Journal of Linguistics, Literature and Culture, 6(3): 18–35. https://doi.org/10.21744/ijllc.v6n3.892
34. Şan, M. K., & Tzampaz, S. (2021). Asimilasyonculuk Sonrası Dönemde Asimilasyon. Akademik İncelemeler Dergisi, 16(2), 63-81. https://doi.org/%2010.17550/akademikincelemeler.870070
35. Tanrıtanır B. C. & Çiftçi S. (2024). Çok Kültürlü Amerika (Chimamanda Ngozi Adichie'nin Americanah ve Junot Diaz'in Oscar Wao’nun Tuhaf Kısa Yaşamı). İksad Publishing.
36. Vatandaş, C. (2001). Çok Kültürlü Yapıda Ulusal/Etnik Kimlikler (Kanada Örneği). Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 101-116.