Panorama 25 Aralık Müzesi’nde Antep Savunması’nın İzleri

Öz

19. Yüzyıl’da Osmanlı İmparatorluğu’nda yaşanan siyasi ve ekonomik gelişmeler, Anadolu kentleri üzerinde dengeleri sarsarak imparatorluğun gerilemesine sebep olmuştur. Bu değişimler özellikle Birinci Dünya Savaşı ile belirginleşmiştir. Osmanlı’nın içinde yer aldığı İttifak Devletleri, savaş mağlubu olarak ağır bir fatura ödemek zorunda kalmıştır. Savaş sonrası imzalanan Mondros Mütarekesi ile İtilaf Devletleri’nin işgalleri, Türk toplumunu derinden sarsmış ve Anadolu’da yer yer isyan ve ayaklanmalara sebep olmuştur. İşgal edilen şehirlerden biri de Gaziantep’tir. Bu işgallere karşı Anadolu’nun birçok şehrinde olduğu gibi Gaziantep’te de milli mücadele hareketleri başlatılmıştır. Mustafa Kemal Atatürk’ün “Ya Ölüm Ya İstiklâl” sözü Gaziantep’te olağanüstü bir mücadeleye dönüşmüştür. Şehirde, 20. yüzyılın başlarında gerçekleşen bağımsızlık hareketleri içinde dikkat çeken Gaziantep Savunması’ nı konu alan Panorama 25 Aralık Müzesi öne çıkmaktadır. Postmodern mimari tasarım ile dizayn edilen müzede kullanılan etkili sergileme yöntemleri ile Antep Savunması ziyaretçilere aktarılmaktadır. Müzenin kronolojik sergi düzeni, milli mücadelenin özgün hikâyesi ile ziyaretçiler üzerinde büyük bir etki oluşturarak, ziyaretçilerin milli mücadele tarihi ile derin bağlar kurmalarına imkân sağlamaktadır. Bu çalışmada, müzenin sanat galerisinde Antep Savunması’nı konu alan 14 yağlı boya tablosu ele alınmıştır. Çalışmaya dâhil edilen bu tablolar da bölgede yaşanan ortak acıların, zaferin ve ulusal kimlik vurgulanmaktadır. Bu açıdan tabloların incelenmeye değer, belgesel nitelik taşıyan eserler olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Gaziantep
• 25 Aralık Panorama Müzesi
• Antep Savunması
• Resim

Traces of Antep Defense at 25 December Panorama Museum

Öz

The political and economic developments experienced in the Ottoman Empire in the 19th century shook the balances in Anatolian cities and caused the decline of the empire. These changes mostly erupted with the First World War. The Central Powers, which the Ottoman Empire was a part of, had to pay a heavy price as the war losers. The Armistice of Mudros signed between the Allied Powers after the war and the occupations carried out by the Allied Powers in order to maintain public order deeply shook the Turkish society and caused occupations in Anatolia. Gaziantep was among the occupied cities. National struggle movements were initiated in Gaziantep as in many cities of Anatolia against these occupations. Mustafa Kemal Atatürk's words "Either Death or Independence" turned into an extraordinary struggle in Gaziantep. The Panorama 25 December Museum, which is about the Gaziantep Defense, which attracted attention among the independence movements that took place in the early 20th century, stands out in the city. Designed with a postmodern architectural design, the museum conveys the Antep Defense to visitors with effective exhibition methods. The exhibition layout in the museum, which presents the Antep Defense chronologically with its unique story, creates a great impact on visitors and allows them to establish deep connections with the history of the national struggle. There are 14 oil paintings on the Antep Defense in the museum's Art Gallery. The stories conveyed in the paintings that are the subject of this study are evidence of the common pain experienced in the region, victory and the protection of national identity.

Anahtar Kelimeler

• Gaziantep
• Antep Defense
• 25 DecemberPanorama Museum
• Painting

Kaynakça

1. Bozgeyik. B.( 1995). İstiklâl Harbinde Gaziantep, Gaziantep Şehit Kamil Belediyesi Kültür Müdürlüğü Yayınları:1, İstanbul.
2. Büyük Larouse Sözlük ve Ansiklopedisi, 1986,c.VII.
3. Can, M.(2024). “Antep’in İşgali ve Kurtuluşu”, Millî Mücadele’nin Yerel Tarihi 1918-1923, Cilt:4, s.139-184.
4. Çabuk ve Ayata (2024). “Antep Savunması ve Açlık”, Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl/Year: 2024, Cilt/Volume: 21, Sayı/Issue: 53 s. 110-125
5. Can ve Erge (2020). “Hatıratlarda Antep Harbi ve Antep’e Gazi Ünvanının Verilmesi”, Uluslararası Gaziantep Tarihi Sempozyumu (Millî Mücadele Döneminde Gaziantep). s.32-33.
6. Dağ, Murat (2021). Antep Savunması Harp Günlüğü. Gaziantep: Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları.
7. Efe,A.( 2015). “Antep Savunması: Bir Albayın Hatıratı”, A. Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi [Taed] 53, Erzurum, 221-253.
8. Güner, Z. (2007). “Antep Savunması ve Ali Şefik Özdemir Bey’in Faaliyetleri”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 3(6), 49-66.

9. Karadaş, Y. (2011). “Antep Şehir Savunması ve Cumhuriyet Dönemi Gaziantep Şehir Kimliğinin İnşası”. Ta Ezelden Taşkındır, Antep. Der. Mehmet Nuri Gültekin. İstanbul Yayınları, s. 293-335.
10. Işıkhan E. T. (2010). Hikâyesi ve Efsaneleriyle Gaziantep Semtleri. IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
11. İnalcık H. (2020). Atatürk ve Demokratik Türkiye. Kronik Yayınları.
12. Gaziantep, Gaziantep Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, 2015.
13. Göğüş A. Z.(2016). Şehirlerin Gelini Arus-u Buldan (Gaziantep), Gng, Gaziantep.
14. Özlü, Z.(2018). “Gaziantep'te Sosyal ve Kültürel Yaşam Cumhuriyetin İlk Yıllarında Gaziantep’te Sosyo-Ekonomik Durum”, Tarihten Günümüze Ayıntab – Gaziantep. Uluslararası Gaziantep Tarihi Sempozyumu Milli Mücadele Döneminde Gaziantep, Bildiri Metinleri Kitabı, Gaziantep Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları – 23.
15. Üstündağ Ü.(2022). “Millî Kültür İnşasında Müzelerin Önemi 25 Aralık Gaziantep Savunması Kahramanlık Panoraması Ve Müzesinin Millî Kültürümüze Katkısı”. Uluslararası Gaziantep’in Kurtuluşu’nun 100. Yılında Mîsâk-I Millî Ve Güney Hattı Sempozyumu Bildiri Kitabı. s.1293- 1326.
16. Üzüm, H.İ (2022). “Antep Savunmasında İşgallere Yönelik Tepkiler Çerçevesinde Savaş Karşıtı Protestolar ve Mitingler Üzerine Bir Değerlendirme”, Uluslararası Gaziantep’in Kurtuluşu’nun 100. Yılında Mîsâk-I Millî Ve Güney Hattı Sempozyumu Bildiri Kitabı, s.832-52.
17. “Panorama 25 Aralık (Gaziantep Savunması Kahramanlık Panorama) Müzesi” Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, 2022.
18. Pamuk, B.(2024). “Millî Mücadele Döneminde Güney Cephesinde Kadınlar ve Çocuklar”, Millî Mücadele’nin Yerel Tarihi 1918-1923, Cilt:4, s. 351- 368.
19. Polat ve Gezginci( 2020). “Millî Mücadele Döneminde Antep’te İmalat-ı Harbiye Fabrikasının Kuruluşu ve Faaliyetleri”, Millî Mücadelede Cephe Gerisi ve İstiklâl Yolu Gençlik Sempozyumu Bildirileri, s.319-346.
20. Sarısır, S. (2006). Demografik Oyun: Sürgün, 1919-1923. Kültür Sanat Yayıncılık.
21. Tok, F.(2017). “Antep Savunması’nda Sağlık Hizmetleri”, GÜSBD, 6(3): 138-146.