Z Kuşağının Çalışma Değerleri: Van’da Ampirik Bir Çalışma

Öz

İşletmeler, faaliyetlerini sürdürebilmek için her zaman nitelikli iş gücüne ihtiyaç duymaktadır. Günümüz iş dünyasında, işletmeler farklı kuşaklardan çalışanları bünyelerinde barındırmaktadır. Geçmişte Y kuşağının iş gücüne katılımıyla başlayan değişimler, günümüzde Z kuşağının istihdam edilmeye başlanmasıyla devam etmektedir. Her kuşak, kendine özgü özellikler ve değerlerle iş hayatına giriş yapmıştır; Z kuşağı da iş dünyasında farklılıklarıyla kendine yer edinmiştir. İşletmeler, gelecekte Z kuşağı çalışanlarıyla daha da şekillenecek ve bu kuşağa olan ihtiyaç giderek artacaktır. Bu nedenle, Z kuşağının iş hayatındaki rolü ve değerleri daha iyi anlaşılmalı ve analiz edilmelidir. Bu bağlamda, bu çalışmanın amacı, Z kuşağı çalışanlarının iş değerlerinin belirlenmesidir. Araştırma kapsamında, Van ilinde 542 Z kuşağı çalışanına anket uygulanarak, söz konusu kuşağın iş değerleri ve çalışma alışkanlıkları hakkında veriler toplanmış ve SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada elde edilen bulgular Z kuşağı çalışanlarının çalışma tecrübesi dışsal çalışma değerlerinde önemli farklılık olduğunu, Z kuşağı çalışan yaş gruplarının harici çalışma değerlerine daha fazla önem verdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, anket sonuçlarına göre Z kuşağı çalışanlarının, gelişime açık, motivasyona önem veren, çalışma ortamında gücü elinde toplamak isteyen, yüksek statü algısı bulunan, yüksek kariyer hedefleri olan, çalışma ortamında boş vakitlerini sanal ortamlarda ve kariyer gelişimlerine yönelik faaliyetler ile geçiren, iş yaşam dengesi kurma arzusunda olan kişiler olduğu belirlenmiştir. Bu çalışma, işletmelerin gelecekteki iş gücü planlamalarında önemli bir yol haritası sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Z Kuşağı
• Değer
• Kuşaklar
• Çalışma Değerleri.

Generation Z’s Work Values: An Empirical Study in Van

Öz

Businesses always need a qualified workforce to sustain their operations. In today's business world, businesses encompass employees from different generations. Changes that began with the entry of Generation Y into the workforce in the past continue today with the employment of Generation Z. Each generation has entered the workforce with its own unique characteristics and values; Generation Z has also established itself in the business world with its uniqueness. Businesses will be further shaped by Generation Z employees in the future, and the need for this generation will gradually increase. Therefore, the role and values of Generation Z in business life should be better understood and analyzed. In this context, the aim of this study is to determine the work values of Generation Z employees. As part of the research, a survey was administered to 542 Generation Z employees in the province of Van, and data was collected on this generation's work values and work habits and analyzed using SPSS. The findings of the study indicate that there is a significant difference in the work experience and extrinsic work values of Generation Z employees, with Generation Z employees placing greater emphasis on extrinsic work values in their age groups. However, the survey results indicated that Generation Z employees are open to development, prioritize motivation, desire to hold power in the workplace, have a high sense of status, have ambitious career goals, spend their free time in virtual environments and engaging in career development activities, and desire to establish a work-life balance. This study aims to provide an important roadmap for businesses in planning their future workforces.

Anahtar Kelimeler

• Generation Z
• Value
• Generations
• Work Values

Kaynakça

1. Acılıoğlu, İ. (2015). İşte Y kuşağı. Ankara: Elma Yayınevi.
2. Adıbelli, H. (2018). Kuşakların motivasyonel öncelikleri: Bilişim sektöründe bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). Bahçeşehir Üniversitesi.
3. Adıgüzel, O., Batur, H. Z., & Ekşili, N. (2014). Kuşaklarin Değişen Yüzü Vey Kuşaği Ile Ortaya Çikan Yeni Çalişma Tarzi: Mobil Yakalilar. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (19), 165-182.
4. Akdemir, A., Konakay, G., & Demirkaya, H. (2013). Y kuşağının kariyer algısı, kariyer değişimi ve liderlik tarzı beklentilerinin araştırılması. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 11-42.
5. Aksu, B. Ç., & Doğan, A. (2020). Kuşaklar açısından motivasyon araçlarının ve kariyer çapalarının karşılaştırılması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(2), 2040-2060.
6. Altuntuğ, N. (2012). Kuşaktan Kuşağa Tüketim Olgusu ve Geleceğin Tüketici Profili. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(1), 203-212.
7. Arar, T. 2016. Z Kuşağında Kariyer Geliştirmede Yetenek Yönetimi, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Kırıkkale Üniversitesi, S.B.E. Kırıkkale.
8. Ayhün, S. E. (2013). Kuşaklar Arasındaki Farklılıklar ve Örgütsel Yansımaları. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 93–11.

9. Bako, M. (2016). Farklı kuşak akademisyenlerin liderlik biçimi tercihleri: Bebek patlaması kuşağı, X kuşağı, Y kuşağı ve Z kuşağı. (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Kemerburgaz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
10. Bayhan, V. (2014). Milenyum veya Y kuşağı gençliğinin sosyolojik bağlamı. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 2(3), 8-25.
11. Bencsik, A., Gabriella, H.C., & Tímea, J. (2016). Y and Z generations at workplaces. Journal of Competitiveness, 8(3), 90–106. https://doi.org/10.7441/joc.2016.03.06
12. Benlisoy, S. (2008). Mit ile gerçeklik arasında 68’i hatırlamak. Mesele Kitap Dergisi, 24(1), 30-33.
13. Büyükuslu, F. (2017). Z kuşağının iş yaşamından beklentileri konusunda bir araştırma. (Yüksek Lisans Tezi). Bahçeşehir Üniversitesi.
14. Chen, H. (2010). Advertising and generational identity: A theoretical model. In American Academy of Advertising. Conference. Proceedings (Online) (p. 132). American Academy of Advertising.
15. Çetin, C. & Karalar, S. (2016). X, Y ve Z kuşağı öğrencilerin çok yönlü ve sınırsız kariyer algıları üzerine bir araştırma. Yönetim Bilimleri Dergisi, 14(28), 157- 197.
16. Çetin Aydın, G., & Başol, O. (2014). X VE Y KUŞAĞI: ÇALIŞMANIN ANLAMINDA BİR DEĞİŞME VAR MI?. Ejovoc (Electronic Journal of Vocational Colleges), 4(4), 1-15.
17. Çınkır, A. (2018). Z kuşağının gelecekteki çalışma yaşamında ödüllendirme açısından ortaya çıkan beklentileri. (Yüksek Lisans Tezi). Anadolu Üniversitesi.
18. Çiftçioğlu, B. A., Katırcıoğlu, S. ve Mutlu, M. (2019). Z kuşağının iş hayatından beklentileri: Üniversite öğrencileri üzerinde bir araştırma. TURAN-SAM Uluslararası Bilimsel Hakemli Dergisi, 11/SPRİNG(42), 271-281.
19. Daloğlu, E. S. (2013). Çalışma algısı üzerine kuşaklararası bir analiz. (Yüksek Lisans Tezi), Yaşar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, İzmir.
20. Delahoyde, T. M. (2009). Generational differences of baccalaureate nursing students’ preferred teaching methods and faculty use of teaching methods. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Saint Mary Üniversitesi, ABD.
21. Deloitte. (2022). Welcome to generation Z. Retrieved from https://www2. deloitte.com/us/en/pages/consumer-business/articles/understandinggeneration-z-in-the-workplace.html
22. Deloitte Insights. (2017). Generation Z enters the workforce generational and technological challenges in entry-level jobs. Deloitte Insights. Retrieved from https://www.deloitte.com/insights
23. Demirkaya, H., Akdemir, A., Karaman, E. ve Atan, Ö. (2015). Kuşakların yönetim politikası beklentilerinin araştırılması. İşletme Araştırmaları Dergisi, 7.
24. Dose, J. (1997). Work values: An integrative framework and illustrative application to organisational socialization. Journal of Occupational and Organisational Psychology, 70, 219-241.
25. Dwivedula, R. (2025). Why is generation Z motivated at work? A qualitative exploration. Global Business and Organizational Excellence, 44(3), 38-49.
26. Eisner, S. (2005). Managing generation Y. Advanced Management Journal, 70(4), 4-15.
27. Elizur, D. (1994). Gender and work values: A comparative analysis. The Journal of Social Psychology, 134(2), 201-212.
28. Erden Ayhün, S. (2013). Kuşaklar arasındaki farklılıklar ve örgütsel yansımaları. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 93-112.
29. Feiertag, J., & Berge, Z. L. (2008). Training generation N: How educators should approach the Net Generation. Education Training, 50(6), 457-464.
30. Frieze, I. H., Olson, J. E., Murrell, A. J., & Selvan, M. S. (2006). Work values and their effect on work behavior and work outcomes in female and male managers. Sex Roles, 54(1-2), 83-93.
31. Güler, N., & Acar, P. (2019). Yenilikçi insan kaynakları uygulamalarının z kuşağının mutluluğuna ve işten ayrılma niyetine etkisi: bankacılık sektöründe karma yöntem araştırması. OPUS International Journal of Society Researches, 12, 563-585.
32. Howe, N., & Strauss, W. (2007). The next 20 years: how customer and workforce attitudes will evolve. Harvard business review, 85(7-8), 41-52.
33. IDN Research Institute. (2023). Indonesia Gen Z report 2024. IDN Research Institute
34. İzmirlioğlu, K. (2008). Konumlandırmada kuşak analizi yardımıyla tüketici algılarının tespiti: Türk otomotiv sektöründe bir uygulama. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Muğla.
35. Johns Hopkins University. (2023). Gen Z in the workplace: How should companies adapt?. Retrieved from https://imagine.jhu.edu/blog/2023/04/18/gen-z-in-theworkplace-how-should-companies-adapt/
36. Kaasa, A. (2011). Work values in European countries: Empirical evidence and explanations. Review of International Comparative Management, 12(5).
37. Karaçetin, M. & Akbaş, L. (2019). Yönetimin yeni yüzü: Z kuşağı yönetim tarzı algısı üzerine bir araştırma. AVRASYA Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 7(16), 239–255.
38. Keleş, H. N. (2011). Y kuşağı çalışanların motivasyon profillerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 129-139.
39. Kolnhofer-Derecskei, A., Reicher, R. Z. ve Szeghegyi, A. (2017). The X and Y generations characteristics comparison. Acta Polytechnica Hungarica, 14(8), 107-125.
40. Kupperschmidt, B. R. (2000). Multi-generation employees: Strategies for effective management. The Health Care Manager, 19, 65-76.
41. Kurtoğlu, R., Sönmez, A. T. & Temiz, S. (2016). Tüketicilerin yaş kuşaklarına göre WOM hakkındaki değerlendirmeleri. Eurasian Academy of Sciences Eurasian Business ve Economics Journal, 2(2), 416-430.
42. Kyles, D. (2005). Managing your multigenerational workforce. Strategic Finance, 87(6), 52.
43. Latif, H., & Serbest, S. (2014). Türkiye’de 2000 kuşağı ve 2000 kuşağının iş ve çalışma anlayışı. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 2(4), 134–163.
44. Levickaité, R., (2010). Generations X, Y, Z: How Social Networks Form the Concept of the World Without Borders (The Case of Lithuania), LIMES, 3(2), 170-183.
45. Malka, A., & Chatman, J. A. (2003). Intrinsic and extrinsic work orientations as moderators of the effect of annual income on subjective well-being: A longitudinal analysis. Personality and Social Psychology Bulletin, 29.
46. Mishra, A., & Awasthi, S. (2025). The Impact of Generation Z at Workplace. Management Dynamics, 25(2), 4.
47. Mücevher, M. H. (2015). X ve Y kuşağının birbirlerine karşı özellik ve etkileşim algıları: SDÜ örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tez)i, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
48. Nichols, A., & Smith, S. M. (2025). What do Gen Z really want from a workplace?. Strategic HR Review, 24(2), 75-79.
49. Novel, N. J. A., & Tresna, P. W. (2025). The Perspectives of Generation Z on the Future Work and Workplace. Review of Integrative Business and Economics Research, 14(2), 539-554.
50. Oblinger, D., & Oblinger, J. (2005). Educating the net generation. Washington DC: EDUCAUSE. Özer, P. S., Eriş, E. D., & Özmen, Ö. N. T. (2013). Kuşakların farklılaşan iş değerlerine ilişkin emik bir araştırma. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 38, 123- 142.
51. Poláková, P., & Klímová, B. (2019). Mobile technology and Generation Z in the English language classroom—A preliminary study. Education Sciences, 9(3), 203.
52. Pózner, B. M., & Kozák, A. (2025). From acquisition to retention: Expectations, motivation and commitment of Generation Z workers based on a systematic literature review. Human Systems Management, 44(6), 903-916.
53. Roy, M., Das, S., Majumder, T., & Ray, N. (2025). Evolving Workplace Priorities: A Study on Gen Z's Core Values. International Journal of Advances in Business and Management Research (IJABMR), 3(1), 1-11.
54. Schein, E. H. (1990). Career anchors and job/role planning: The links between career pathing and career development. https://dspace.mit.edu/bitstream/handle/1721.1/2315/SWP-3192-22603401.pdf
55. Schwartz, S. H., & Rubel, T. (2005). Sex differences in value priorities: Cross-cultural and multimethod studies. Journal of Personality and Social Psychology, 89(6), 1010–1028.
56. Senbir, H. Z. (2004). “Son İnsan” mı? .1. baskı. İstanbul: Okyanus Yayınevi.
57. Shokeen, M. (2025). Impact of Gen Z Workforce on Organizational Culture. Available at SSRN 5357969. https://papers.ssrn.com/sol3/Delivery.cfm?abstractid=5357969
58. Sihite, M., & Damanik, L. G. S. (2025). Exploring the Influence of Purpose-Driven Culture, Work-Life Integration, and Digital Competency on Gen Z Employee Retention. International Journal of Business, Law, and Education, 6(1), 823-833.
59. Smola, K., & Sutton, C. (2002). Generational differences: Revisiting generational work values for the new millennium. Journal of Organizational Behavior, 23(4), 363-382.
60. Stillman, D., & Stillman, J. (2018). İşte Z kuşağı: Genç kuşak işyerini nasıl dönüştürüyor? (D.P. F., Kayıhan Erduran, Çev.). İstanbul: İkü Yayınevi.
61. Strauss, W. & Howe, N. (1991). Generations: the History of America’s Future, 1584 to 2069. New York: William Morrow and Company Inc.
62. Surugiu, C., Surugiu, M. R., Grădinaru, C., & Grigore, A. M. (2025). Factors motivating generation Z in the workplace: managerial challenges and insights. Administrative Sciences, 15(1), 29.
63. Syafani, R. S., Hasya, N. N., & Chaniago, H. (2025). Mapping Generation Z work priorities: Comprehensive study and strategic implications for office management in the age of AI. International Journal Administration, Business & Organization, 6(2), 123-135.
64. Şimşek, G. (2019). Z Kuşağının Kişilik Özellikleri ve Kariyer Değerlerinin İncelenmesi (Beykent Üniversitesi Öğrencileri Örneği). (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
65. Taş, H.Y., Demirdöğmez, M. & Küçükoğlu, M. (2017). Geleceğin Mimarları Z Kuşağının İş Hayatına Muhtemel Etkileri. OPUS-Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 7(13): 10311048.
66. Tezcan, M. Gençlik Sosyolojisi ve Antropolojisi Araştırmaları. Ankara: Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları. (1977).
67. Twenge, J. M., Campbell, S. M., Hoffman, B. J., & Lance, C. E. (2010). Generational differences in work values: Leisure and extrinsic values increasing, social and intrinsic values decreasing. Journal of management, 36(5), 1117-1142. T ürk Dil Kurumu (2019). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
68. Xueyun, Z., Al Mamun, A., Masukujjaman, M., Rahman, M.K., Gao, J., & Yang, Q. (2023). Modelling the significance of organizational conditions on quiet quitting intention among gen Z workforce in an emerging economy. Scientific Reports, 13(1), 1–18. https://doi.org/10.1038/s41598-023-42591-3
69. Wuthnow, R. (2008). The sociological study of values. Sociological Forum, 23(2), 333-343.
70. Yazıcı, S. (2019). Z Kuşağının İş Yaşamına İlişkin Beklentileri, İş Ve Meslek Tercihlerine İlişkin Algılamaları İle X Ve Y Kuşağına Mensup İnsan Kaynakları Yöneticilerinin Z Kuşağına İlişkin Beklenti Ve Algılamaları Üzerine Sağlık Sektöründe Görgül Bir Araştırma. Yüksek Lisans Tezi. Marmara Üniversitesi.
71. Yüksekbiligili, Z. (2013). Türk tipi Y kuşağı. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 12(45).
72. Zemke, R., Raines, C., & Filipczak, B. (2013). Generations at work: Managing the clash of Boomers, Gen Xers, and Gen Yers in the workplace. Amacom. USA.