Evaluation of Tribal Weddings from Gastro(ethno)musicological Perspective on the Example of Brukan Tribe

Yıl 2026, Sayı: VANGÖLÜ HAVZASI ÖZEL SAYISI (2), 183 - 203, 23.02.2026

Songül Çakmak

https://doi.org/10.53568/yyusbed.1677572

https://izlik.org/JA68JS62PU

Öz

This study examines the wedding traditions of the Brukan (Bruki) tribe from a gastro-(ethno)musicological perspective, focusing on the roles of food, music, and dance in the construction of cultural identity. The Bruki tribe, with its historical roots and social organization, has preserved its cultural continuity to the present day and, through wedding rituals, both sustains collective memory and ensures the transmission of communal values. The research employs participant observation, structured and semi-structured interviews, as well as oral and written narratives, thereby ensuring data diversity through both direct observations and local accounts. Findings reveal that gastronomic practices in weddings go beyond meeting nutritional needs, functioning instead as indicators of hospitality, social status, economic power, and cultural identity. In particular, meat-based dishes, kavurma, pilaf, desserts, and traditional beverages serve both to make material resources visible and to safeguard cultural continuity. The collective preparation of food reinforces solidarity among community members. Music and dance, on the other hand, highlight the social dimension of weddings, strengthening communal unity, joy, and identity awareness. The performance of traditional instruments and folk dances contributes to keeping the tribe’s historical memory alive while ensuring the continuity of cultural transmission. In conclusion, Bruki weddings, within a gastro-(ethno)musicological framework, play a central role in maintaining cultural continuity, supporting collective identity construction, and transmitting social values across generations. In this sense, the study demonstrates that weddings are not merely individual rites of passage but also vital arenas for the reproduction of social belonging, solidarity, and cultural identity.

Anahtar Kelimeler

Tribe , wedding , food and beverage , music , Tradition , cultural expression , gastro(ethno)musicology

Brukan Aşireti Örneği Üzerinden Aşiret Düğünlerinin Gastro(etno)müzikolojik Perspektiften Değerlendirilmesi

https://izlik.org/JA68JS62PU

Öz

Bu çalışma, Brukan (Bruki) aşiretinin düğün geleneklerini gastro(etno)müzikolojik bir perspektifle ele alarak, yiyecek, müzik ve dansın kültürel kimlik inşasındaki işlevlerini incelemektedir. Tarihsel kökenleri ve toplumsal örgütlenme biçimiyle kültürel sürekliliğini günümüze taşıyan Bruki aşireti, düğün ritüelleri aracılığıyla hem toplumsal hafızayı canlı tutmakta hem de kolektif değerlerin aktarımını sağlamaktadır. Araştırmada katılımlı gözlem, yapılandırılmış ve yarı yapılandırılmış görüşmeler ile sözlü ve yazılı anlatılar kullanılmış; böylece hem doğrudan gözlemler hem de yerel aktarımlar aracılığıyla veri çeşitliliği sağlanmıştır. Elde edilen bulgular, düğünlerdeki gastronomik pratiklerin yalnızca beslenme ihtiyacını karşılamadığını; aynı zamanda misafirperverlik, toplumsal statü, ekonomik güç ve kültürel kimlik göstergesi olarak işlev gördüğünü ortaya koymuştur. Özellikle etli yemekler, kavurma, pilav, tatlılar ve geleneksel içecekler hem maddi imkanların görünür kılınmasına hem de kültürel sürekliliğin korunmasına hizmet etmektedir. Yemek hazırlıklarının kolektif bir biçimde yürütülmesi, topluluk üyeleri arasındaki dayanışmayı pekiştirmektedir. Müzik ve dans unsurları ise düğünlerin sosyal boyutunu öne çıkararak topluluk içi birlikteliği, sevinci ve kimlik bilincini pekiştirmektedir. Geleneksel enstrümanların ve halk danslarının icrası, aşiretin tarihsel hafızasının canlı tutulmasına ve kültürel aktarımın sürekliliğine katkı sağlamaktadır. Sonuç olarak Bruki aşireti düğünleri, gastro(etno)müzikolojik bir bağlamda; kültürel devamlılığın sağlanması, kolektif kimlik inşasının desteklenmesi ve toplumsal değerlerin kuşaklar arası iletimi açısından merkezi bir rol üstlenmektedir. Bu yönüyle çalışma, düğünlerin sadece bireysel bir geçiş ritüeli değil; aynı zamanda toplumsal aidiyet, dayanışma ve kültürel kimliğin yeniden üretim alanı olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Aşiret , düğün, yiyecek-içecek , müzik , gelenek , kültürel ifade

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunmaktadır. Saha çalışması için Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Etik kurulundan karar: 2025/06-20 ve 20/03/2025 tarihinde izin alınmıştır.

Destekleyen Kurum

Yok

Teşekkür

Bruki aşiretine verdikleri bilgilerden ve paylaştıkları fotoğraflardan ötürü çok teşekkür ederim.

Kaynakça

• Altuntek, S. (1993). Van Yöresinde Akraba Evliliği. Ankara, Kültür Bakanlığı, Halk Kültürlerini Araştırma ve Geliştirme Genel Müdürlüğü.
• Arkonaç, S. Ayşen (2001). Sosyal psikoloji. İstanbul: Alfa Yayınları.
• Barth, F. (2001). Kürdistan’da toplumsal örgütlenmenin ilkeleri. İstanbul: Avesta Yayın.
• Bayrak, M. (1991). Kürt Halk Türküleri, İnceleme-Antoloji. Öz-Ge Yayınları-3.
• Berg, B., L., ve Lune, H. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (Çev. Aydın H.). Konya: Eğitim Yayınevi.
• Beşikçi, İ. (1992). Doğu’da değişim ve yapısal sorunlar (göçebe alikan aşireti). Ankara: Yurt Yayınları.
• Bruinessen, Martin V. (1995). Kürdistan üzerine yazılar. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Bruinessen, Martin V. (2003). Ağa, şeyh, devlet. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Çakmak, S. (2025). Şeb-i Yelda Ritüelinde Gastro(Etno)Müzikoloji, (Yiyecek, içecek, renkler ve müzikal anlatımlar), Gastroetnomüzikoloji Dergisi, Yıl 2, Sayı 1.
• Çeribaş, M., Ermeçli, S. (2021). İnanç-sağlık ilişkisi bağlamında Türk kültüründe ritüel yemekler. Halk Kültüründe Sağlık. (ed:, Prof. Dr. Ömür Ceylan), 353- 367, İstanbul: Motif Vakfı Yayınları.
• Demir, E. (2024). Van Geleneksel Danslarının Etnokoreolojik Açıdan İncelenmesi, Ege Üniversitesi, Türk Halk Oyunları Anabilim Dalı, İzmir.
• Doğan, İ. (2000). Sosyoloji. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
• Doğuş Varlı, Ö. (2022). Gastro(etno)müzikolojiye Doğru I, Etnomüzikoloji Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 1, 97.
• Dowel, M. (2000). Kürtler. İstanbul: Avesta Yayın.
• Ebiri, G. (2020). Tanıyanların Dilinden Kinyas Kartal'ın Hayatı ve Siyasi Faaliyetleri, Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, Sayı: 6, 189 – 206.
• Erdoğan, A. (2014). İslamiyet’ten Önce Türk Devletlerinde Meclis Anlayışı: Toy, Kengeş, Kurultay Kahramanmaraş Sütçü örneği. İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(2), 39-52.
• Erdoğan Türen, İ., & Yöre, S. (2021). Burgerin Müziği: Bir Gastromüzikoloji Çalışması, İstanbul: Bağlam Yayıncılık. Eröz, Mehmet (1973). Doğu Anadolu Hakkında Sosyo Kültürel Bir Araştırma. Ankara: Baylan Matbaası.
• Fontana, A. ve Frey, J. (1994). Interviewing: The art of science. In N. Denzin, ve Y. Lincoln (Eds.), Handbook of qualitative research (pp. 361-376). Thousand Oaks, CA: Sage Publication, Inc.
• Gellner, E. (1995). Anthroplogy and politics. Blackwell, Oxford. (Akt: Vergin, N. (2003). Siyasetin sosyolojisi. İstanbul: Bağlam Yayınları.
• Giddens, A. (1999). Toplumun kuruluşu (Çev. H.Özel), Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
• Gökalp, Z. (1999). Kürt aşiretleri hakkında sosyolojik tetkikler (Çev. Yalçın Toker), Ankara: Toker Yayınları.
• Haviland, W. (2002). Kültürel antropoloji. İstanbul: Kaknüs Yayınları.
• Hay, W. R. (2005). Kürdistan’da iki yıl 1918-1920. İstanbul: Avesta Yayıncılık.
• Jwaideh, W. (1999). Kürt milliyetçiliğinin tarihi. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Kartal, B. (2014). Sosyolojik Açıdan Bıruki Aşireti ve Kinyas Kartal (Göç ve Sürgünleri). Ankara: kurgu kültür merkezi yayınları.
• Koca, S. (2012). Toy. Türkiye Diyanet Vakfı (TDV) İslam Ansiklopedisi, cilt: 41,270272.
• Kutlay, N. (2002). 21.yüzyıla girerken Kürtler. İstanbul: Peri yayınları.
• Leach, E. R. (2001). Rewanduz Kürtleri (Çev. S. Birwan, H.Özsoy, S.R. Şengül). İstanbul: Aram Yayınları.
• Malinowski, B. (1989). İlkel toplumlarda cinsellik ve baskı (Çev. H. Portakal). İstanbul: Kabalcı Yayın.
• Malinowski, B. (1990). İnsan ve kültür. (Çev. M.F. Gümüş). Ankara: V Yayınları.
• McDowell, D. (2000). Kürtler. (Çev. Zeri İnanç), İstanbul: Avesta Yayınevi.
• Merriam, Alan P. (1964). The anthropology of music. Evanston, IL: Northwestern University Press.
• Mintz, Sidney W. (1985). Sweetness and power: The place of sugar in modern history. New York, NY: Penguin Books.
• Özer, A. (2000). Doğu Anadolu’da Aşiret Düzeni. Ankara: Ürün Yayınları.
• Özer, A. (2003). Doğuda Aşiret Düzeni ve Brukanlar. Ankara: Cantekin matbaası.
• Şeref H. (1971). Şerefname. İstanbul: Ant Yayınları.
• Türkmen, F. (2005), 2. Bursa Halk Kültürü Sempozyumu Bildirileri Kitabı. Cilt 2, Uludağ Üniversitesi Kültür Sanat Kurulu Yayınları, Bursa.
• Weber, M. (1995). Toplumsal ve ekonomik örgütlenme kuramı (Çev. Ö. Ozankaya). Ankara: İmge Yayınları.
• Weber, M. (2002). Sosyoloji yazıları (Çev. Taha Parla), İstanbul: İletişim Yayınları.
• Yalçın-Heckmann, L. (2002). Kürtler’de aşiret ve akrabalık ilişkileri. İstanbul: İletişim Yayınları.
• KK-1: Ersin Demir, 36 yaş, Van/Edremit, Halk oyunları eğitmeni, Yükseklisans (Görüşme: 22.03.2025)
• KK-2: Yekta Özgür Eryiğit, 31 yaş, Van, Müzik, Konservatuvar, Doktora (öğrenci) (Görüşme: 24.04.20259
• KK-3: Serdar Canan, 40 yaş, Hakkâri, Müzik, Konservatuvar, Lisans (Görüşme: 22.02.2025)
• KK-4: Aytaç Aytin, 30 yaş, Van, Derlemeci yazar (Görüşme: 10.05.2025)
• KK-5: Zozan Özgökçe, 48 yaş, Van/Kalecik, Serbest Muhasebeci, Lisans (Görüşme: 24.04.2025)
• URL-1. Van aşiret düğünü fotoğraf https://www.ntv.com.tr/galeri/turkiye/vanda-asiret-dugunu-4-ulkeden-yuzlerce- kisi-geldi-geline3-kilo-altin-damada-4-milyon-lira-takildi,YM_wWjZn-0SrtbpsV9loqw/deF-WL3ufkqj6HdVGYSosg Erişim tarihi (12.02.2025)
• URL-2. Bruki Aşiret düğün yemeği hazırlığı https://images.app.goo.gl/HXuwY9Rf6rLxwnir5 (Erişim tarihi: 22.02.2025)
• URL-3. Bruki Aşireti günümüz düğün yemeği ve sunumu https://images.app.goo.gl/Wfe7TrvqzvYgvWaf8 (Erişim tarihi: 22.02.2025)
• URL-4. https://www.youtube.com/watch?v=VW4YRxI4VpY (Erişim tarihi: 17.09.2025) Van (Başkale) Aşiret düğününde dengbej Yusuf Çalışır yer aldı.
• URL-5. Şerrani oyun performansı için bkz; https://www.youtube.com/watch?v=Lch2NDw2VLw (Erişim tarihi: 22.02.2025)