Merkezi Otorite Ve Yerel Dinamikler Arasındaki Etkileşimler: Van’da Siyasi Alanın Ortaya Çıkışı Ve Dönüşümü

Yıl 2026, Sayı: VANGÖLÜ HAVZASI ÖZEL SAYISI (2), 213 - 223, 23.02.2026

Abdulsemet Aydeniz

https://doi.org/10.53568/yyusbed.1678650

https://izlik.org/JA56MW27YG

Öz

Bu makale, Van’da siyasal alanın ortaya çıkışı, gelişimi ve dönüşümünü tarihsel bir perspektifle ele almaktadır. Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundan sonra Van’daki siyasal yapının nasıl şekillendiği ve yerel dinamiklerin siyasal süreçlere nasıl yansıdığı analiz edilmektedir. Bu çalışma, nitel araştırma yaklaşımı temelinde yürütülmüştür. Çalışmada, geçmiş dönemlere ait belgelerin ve literatürün incelenmesine dayalı olarak tarihsel analiz ve belgesel tarama (documentary analysis) yöntemleri kullanılmıştır. Bu kapsamda, resmi arşiv kayıtları, basın arşivleri ve akademik çalışmalar sistematik biçimde değerlendirilmiş; Van’daki siyasal alanın tarihsel gelişimi sosyolojik bir perspektifle çözümlenmiştir. Osmanlı döneminde merkezi otoritenin yönetim anlayışı ile yerel unsurların etkileşimi, Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte değişmiş; tek parti döneminden çok partili hayata geçiş süreci, kentteki siyasal rekabeti artırmıştır. 1980 sonrası dönemde, Türkiye genelinde yaşanan siyasal dönüşümler Van’ı da doğrudan etkilemiş, özellikle 1990’lardan itibaren Kürt siyasi hareketinin yükselişi ve göç dalgaları, kentin siyasal tercihlerini değiştiren önemli faktörler olmuştur. Ekonomik yapının dönüşümü, demografik değişimler ve güvenlik politikaları, Van’daki siyasal alanın sürekli bir değişim içinde olmasına neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Van , siyasal alan , Cumhuriyet dönemi , siyasal temsil , yerel yönetim , toplumsal dinamikler.

The Interactions Between The Central Authority And Local Dynamics: The Emergence And Transformation Of Political Space In Van

https://izlik.org/JA56MW27YG

Öz

This article analyses the emergence, development, and transformation of the political sphere in Van from a historical perspective. It analyses how the political structure in Van was shaped after the foundation of the Turkish Republic and how local dynamics were reflected in political processes. his study was conducted within the framework of a qualitative research approach. It employs historical analysis and the documentary analysis method, based on the examination of archival records and existing literature. Official documents, press archives, and scholarly works were systematically reviewed to analyze the historical development of the political sphere in Van from a sociological perspective. During the Ottoman period, the interaction between the governance approach of the central authority and local elements changed with the proclamation of the Republic, and the transition from the single-party era to multi-party life increased political competition in the city. In the post-1980 period, political transformations across Turkey directly affected Van, and the rise of the Kurdish political movement and waves of migration, especially since the 1990s, have been important factors that have changed the political preferences of the city. The transformation of the economic structure, demographic changes, and security

Anahtar Kelimeler

Van , political sphere , Republican period , political representation , local government , social dynamics

Kaynakça

• Abdul-jabar, F. (2001). Shaykhs and Ideologues: Detribalization and Retribalization in Iraq, 1968-1998’. Middle East Report, 215, 28-31.
• Albayrak, M. (2004). Türk Siyasi Tarihinde Demokrat Parti (1946-1960). Ankara: Phoenix Yay.
• Aslan, S. (2015). Nation-Building in Turkey and Morocco. Cambridge, United Kingdom: Cambridge University Press
• Aydeniz, A. (2019). Van’da Aşiret ve Siyaset: Temsiliyet mi? Tutunma stratejisi mi?.Ercan Çağlayan (Ed.) Danya'da Van Nüfus, Etnisite, Tarih ve Toplum içinde (335-354). İstanbul:İletişim Yay.
• Bayrak, M. (2009). Bayrak, Kürtlere Vurulan Kelepçe Şark Islahat, 2009, Özge Yayınları.
• Beşikçi, İ. (2012). Doğu'da Değişim ve Yapısal Sorunlar Göçebe Alikan Aşireti. İstanbul: İsmail Beşikçi Vakfı Yay.
• Demiştaş, E. (2014). Ortadoğu’da Devlet ve İktidar. İstanbul: Metis Yayınları
• Ercan, F. (2001). Modern Kapitalizm ve Azgelişmişlik. İstanbul: Bağlam Yay.
• Ertem, B. (2017). 1950 Genel seçimleri Sürecinde Cumhuriyet Halk Partisi ve Demokrat Parti’nin Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde Teşkilatlanması Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, s.19 pp. 169-184.
• Jongerden, J. (2015). Türkiye’de Iskan Sorunu ve Kürtler, Vate Yay.
• Lefort, C. (1986). The Political Forms Of Modern Society: Bureaucracy, Democracy, Totalitarianism .MIT Press.
• Michels, R. (1999). Political Parties: A Sociological Study Of The Oligarchical Tendencies Of Modern Democracy. Dover Publications.
• Migdal, J. S. (2001). State İn Society: Studying How States And Societies Transform And Constitute One Another. Cambridge University Press.
• Özer, A. (2003). Doğu'da Aşiret Düzeni ve Brukanlar, Elips Kitap.
• Öztürk, S. (2007). İsmet Paşa'nın Kürt Raporu, Doğan kitap.
• Pınar, M. (2013). Van’da Demokrat Parti Teşkilatlanması. Atatürk Dergisi, 2(2), 31-55.
• Polat, S. (2019). 1950-1960 Yılları Arasında Van’da Siyasi Yaşam. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van. Politics 1990-1994’. International Journal of Middle East Studies, Vol. 31, No. 4, p.
• Tapper, R. (2004). İran’ın Sınır Boylarında Göçebeler Şahsevenlerin Toplumsal ve Politik Tarihi. Ankara: İmge Yay.
• Tekeli, İ. (1990). ‘Osmanlı İmparatorluğu’ndan Günümüze Nüfusun Zorunlu Yer Değiştirmesi ve İskan Sorunu’. Toplum ve Bilim, No. 50, pp. 64.
• Van Bruinessen, M. (2002). Kürdistan Üzerine Yazılar. İstanbul: İletişim Yayınları
• Van Bruinessen, M. (2003). Ağa Şeyh Devlet. İstanbul: İletişim Yayınları
• Watts, N. F. (1999). Allies and Enemies: Pro-Kurdish Parties in Turkish Politics 1990-1994. International Journal of Middle East Studies, 31 (4), 631-656.
• Yayman, H. (2011) Türkiye’nin Kürt Sorunu Hafızası, İstanbu, Doğan Yay.
• Yıldız, M. Z. (2019). Geç Osmanlı Döneminde Van Kentinde Nüfus, Etnisite ve Yerleşme. ?.Ercan Çağlayan (Ed.) Danya'da Van Nüfus, Etnisite, Tarih ve Toplum içinde, İstanbul, İletişim Yay.
• BCA.490.01.441.1825.1.15.
• BCA.490.01.441.1825.1.16.
• BCA.490.01.441.1825.1.21-22
• BCA.490.1.0.0.193.764.2, 1.
• BCA.490.1.0.0.193.764.2, 1-123.
• BCA.490.1.0.0.193.766.1-84.