Sürdürülebilirliğe Doğru Yavaş Şehir: Kapadokya Bölgesi Örneği

Öz

Yavaş şehir hareketi, küreselleşmenin yol açtığı standartlaşmış kent anlayışına karşı bir duruş olarak 1999 yılında İtalya’da ortaya çıkmıştır. Bu hareket, yerel kimliğin korunması, yaşam kalitesinin artırılması, çevresel sürdürülebilirlik ve toplumsal katılım gibi ilkelere dayanmaktadır. Zamanla uluslararası düzeyde yaygınlık kazanan yavaş şehir ağı, Türkiye’de de ilgi görmüş ve günümüzde ülke genelinde bu ağa dâhil olan 26 üye yerleşim birimi bulunmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Kapadokya bölgesinde yer alan Avanos, Derinkuyu, Gülşehir, Hacıbektaş, Ürgüp ve Kozaklı ilçelerinin yavaş şehir olma potansiyellerini yavaş şehir kriterleri doğrultusunda değerlendirmek ve ilçeleri birbirleriyle karşılaştırmaktır. Araştırmada karar verme süreçlerinde yaygın olarak kullanılan çok kriterli karar verme yöntemlerinden biri olan Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi uygulanmıştır. Yapılan analizler sonucunda, Ürgüp ilçesi yavaş şehir olmaya en uygun yerleşim birimi olarak belirlenmiştir. Bunu sırasıyla Avanos ve Derinkuyu, ardından Hacıbektaş ile Kozaklı ve son olarak Gülşehir takip etmiştir. Elde edilen bulgular, bölgedeki yerel yönetimlerin yavaş şehir ağına katılım stratejilerini planlamalarına katkı sunabilecek niteliktedir.

Anahtar Kelimeler

• Yavaş Şehir
• Sürdürülebilirlik
• Kapadokya Bölgesi
• AHP

Slow City Towards Sustainability: The Case of Cappadocia Region

Öz

The slow city (Cittaslow) movement emerged in Italy in 1999 as a reaction against the standardized urban model brought about by globalization. This movement is grounded in principles such as the preservation of local identity, improvement of quality of life, environmental sustainability, and social participation. Over time, the Cittaslow network has gained widespread international recognition and has attracted significant interest in Turkey as well. Currently, 26 settlements across the country are members of this network. The primary aim of this study is to evaluate the potential of the districts of Avanos, Derinkuyu, Gülşehir, Hacıbektaş, Ürgüp, and Kozaklı—located in the Cappadocia region—to become slow cities in accordance with Cittaslow criteria, and to conduct a comparative analysis of these districts. In the research, the Analytic Hierarchy Process (AHP), one of the most widely used multi-criteria decision-making methods, was employed. According to the results of the analysis, Ürgüp was identified as the most suitable district for becoming a slow city. It was followed by Avanos and Derinkuyu, then Hacıbektaş and Kozaklı, and finally Gülşehir. The findings provide valuable insights that may contribute to the planning of local governments’ strategies for joining the Cittaslow network.

Anahtar Kelimeler

• Slow City
• Sustainability
• Cappadocia Region
• AHP

Kaynakça

1. Acar, A. (2018). Yeni Daha İyi Bir Yaşam Stili Olarak Yavaş Şehir ve Turizm Üzerine Etkisi: Türkiye Örneği. Uluslararası Turizm İşletme Ekonomi Dergisi, 2(2), 130-136.
2. Akman, E. (2018). Türkiye’deki Yavaş Şehirlerin Politika Uygulamaları Üzerinden Bir Analiz, Ekev Akademi Dergisi, 22(76), 79-84.
3. Asiltürk Okutan, Y. (2023). Yavaş Turizm ve Yavaş Şehirlerin Türkiye’de Sürdürülebilir Turizm Coğrafyasına Katkısı, 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 4(3), 123-129.
4. Aydın Özgür, E.(2022). BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Çerçevesinde Edirne Belediyesi ve Edirne İl Özel İdaresi 2015-2019 ve 2020, 2024 Stratejik Planlarının Değerlendirilmesi, Trakya Üniversitesi Kalite ve Strateji Yönetimi Dergisi, 2(2), 127-156.
5. Aykaç, Ö. N. (2024). Yavaş Şehir, Kentleşme ve Turizm: Antalya/ Finike Örneği. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi,8(2), 368-394.
6. Baldemir, E., Şahin, T. K. ve Kaya, F. (2013). Yavaş Şehir Olma Durumunun Analitik Hiyerarşi Süreci ile Değerlendirilmesi, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(1), 29-47.
7. Belli, A. ve Çelik, Z. E. (2022).Sürdürülebilir Çevre Örneği: Türkiye’de Yavaş Şehirler (CITTASLOW), Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 63-86.
8. Coşgun, M. T. (2024).Yavaş Şehirlerin Peyzaj Göstergeleri: Değerlendirme Sistemi Önerisi(Tez No. 875647) [Doktora tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.

9. Çoban, Ö. ve Harman, S. (2016). Yavaş Şehir (Cittaslow) Türkiye Ağı’na Üye Olan Şehirlerin İnternet Sitelerinde Yavaş Şehir Temasının Görünürlüğü Üzerine Bir Araştırma, İşletme Fakültesi Dergisi, 17(2), 236-248.
10. Ersun, N. ve Arslan, K. (2015). Alternatif Turizm Çeşidi Olarak Kapadokya Bölgesi’nde Kongre Turizmini Geliştirme Olanakları, Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 34(139), 139-164.
11. Güner, H. (2005).AHP ve Bir İşletme İçin Tedarikçi Seçimi Problemine Uygulanması (Tez No. 196993) [Yüksek Lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
12. Güleç, M.ve Şahinalp, M. S. (2022). Yavaş Şehirlerde Yaşayan Halkın “Yavaş Şehir” Statüsüne Bakışı, Coğrafya Dergisi, 45(15), 15-30.
13. İlhan, Ö.A., Karakaş, E. Ve Özkaraman B. (2020). ‘Cittaslow’: An Alternative Model For Local Sustainable Development or Just A MYTH? Empirical Evidence İn The Case Of Taraklı (Turkey), Quaetiones Geographicae, 39(4), 23-37.
14. Jack-Kie, C., Norhana, A. ve Hassan, A. K. (2019). An Analytic Hierarchy Process Approach in Decision-Making for Material Selection in a Automotive Company: A Case Study, KnE Social Sciences, 2019, 472-482.
15. Kartal, G. (2018). Sürdürülebilir Kalkınma Anlayışına Farklı Bir Bakış: Cittaslow “Yavaş Şehir” Hareketi ve Sürdürülebilir Kalkınma, KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 21(36), 10-17.
16. Mazur-Belzyt, K. (2017). ‘Slow’ Revitalization on Regional Scale, the Example of an Integrated Investment Project, IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 245,1-8.
17. Oğuz, M. A. ve Köksal, M. (2018). AHP ve TOPSIS Yöntemi ile Tedarikçi Seçimi, Istanbul Commerce Unıversity Journal of Science, 17(34), 77-89.
18. Ömürbek, N. ve Şimşek, A.(2014). Analitik Hiyerarşi Süreci ve Analitik Ağ Süreci Yöntemleri ile Online Alışveriş Site Seçimi, Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 22, 306-322.
19. Özlü T. ve Kaleli, C.(2019). Boğazkale (Hattuşa) Şehrinin Yavaş Şehir (Cittaslow) Potansiyeli, Amisos, 4(7), 176-194.
20. Saaty, T.L. (2008). Decision Making With The Analytic Hierarchy Process, Internatıonal Journal of Sevices Sciences, 1, 83-98.
21. Samırkaş Komşu, M., Komşu, U.C. ve Özkan, M.E. (2019). Karaduvar’ın Sakin Şehir Modeline Göre Swot Analizi, Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 3(4), 672-686.
22. Sarıbaş, Ö., Kömürcü, S. ve Güler, M. E. (2016). Yavaş Şehirlerde Yaşayan Z kuşağının Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Algıları: Seferihisar Örneği, Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(2), 107-118.
23. Sebastian, A. veHospers, G. J. (2024). Cittaslow: Degrowth approach or place promotion? An analysis exemplified by the case of Artà, Mallorca, European Planning Studies, 2-18.
24. Stanowicka, A., Kobylinska, M. ve Wichowska, A. (2023). Awareness of the Cittaslow Brand among Poliah Urban Dwel and Its Impact on the Sustainable Development of Cities, Sustainability, 15(7799), 1-13.
25. Supçiller, A.A. ve Çapraz, O. (2011). AHP- TOPSİS Yönetimine Dayalı Tedarikçi seçimi uygulanması, İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Ekonometri ve İstatistik Dergisi, 1(22), 6-13.
26. Tamer, M. (2024). Yavaş Şehir Olgusunun Turizme Etkisi: Foça Örneği, Sinop-e Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(2), 148-164.
27. Ünal, M. ve Zavalsız, Y. S. (2016). Küreselleşme Karşıtı Bir Hareket: Yavaş Hareketi, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 5(4), 890-910.
28. Yapıcı, O.Ö. ve Ünüvar, Ş. (2020). Yavaş Şehirlerde Sosyal Değişme ve Yaşam Kalitesi İlişkisi Üzerine Bir Araştırma: Gerze Örneği, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi,23(2), 566-574.
29. Yılmaz, A., Tuncer, M. ve Zorlu, K. (2016). Yavaş Şehir (Sürdürülebilir Yerel Kalkınma) Potansiyelinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma: Güzelyurt, Aksaray, Studies Of The Ottoman Domain, 6(10), 1-16.