Yeni Medya Ekonomisi Bağlamında Gazetecilerin Ürün Reklamlarında Yer Alması: Etik İhlal mi, Maddi Zorunluluk mu?

Öz

Bu çalışma, gazetecilerin ürün reklamlarında görünür olmasını, bireysel etik ihlallerle açıklanabilecek istisnai bir durum değil; dijitalleşme süreciyle birlikte derinleşen ekonomik, kurumsal ve teknolojik dönüşümlerin ürettiği yapısal bir sorun alanı olarak ele almaktadır. Dijital platformların medya ekonomisindeki belirleyici rolü, reklam yatırımlarının giderek dijital mecralara kayması ve gazeteciliğin daha bireyselleşmiş ve güvencesiz emek biçimleriyle karşı karşıya kalması, gazetecileri sponsorluklara ve ticari işbirliklerine yönelten koşulları güçlendirmektedir. Bu bağlamda çalışmada, gazetecilerin çeşitli yayın formatlarında ürün reklamlarında yer alma pratikleri, etik ihlal ve maddi zorunluluk perspektifleri üzerinden karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Özellikle editoryal içerikle reklam arasındaki sınırın bulanıklaştığı durumlar, gazeteciliğin kamusal rolü, mesleki güvenilirliği ve Türkiye’deki güncel reklam düzenlemeleri açısından değerlendirilmiştir. Çalışma, etik sorunların yalnızca bireysel tercihlerle değil, medya ekonomisinin ve platformlaşmanın yapısal koşullarıyla birlikte ele alınması gerektiğini savunmakta; gazetecilik etiğinin dijital çağda yeniden düşünülmesi gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Gazetecilik Etiği
• Örtülü Reklam
• Dijital Medya
• Yeni Medya
• Ekonomik Zorunluluk
• Kamusal Güven

Journalists’ Involvement in Product Advertisements within the Context of the New Media Economy: Ethical Violation or Financial Necessity?

Öz

This study examines journalists’ appearance in product advertisements not as an exceptional case of individual ethical misconduct, but as a structural issue shaped by the economic, institutional, and technological transformations intensified by digitalization. The growing influence of digital platforms in the media economy, the redistribution of advertising investment toward digital channels, and the increasingly individualized and precarious conditions of journalistic work strengthen the pressures that push journalists toward sponsorships and commercial collaborations. Within this framework, the study comparatively analyzes journalists’ participation in product promotion across different media formats through the perspectives of ethical violation and financial necessity. Particular attention is paid to situations in which the boundary between editorial and commercial content becomes blurred, assessing them in relation to journalism’s public role, professional credibility, and the current regulatory framework on commercial communication in Türkiye. The study argues that ethical problems should be considered not only as matters of individual choice but also within the structural conditions of the media economy and platformization, thereby calling for a rethinking of journalism ethics in the digital age.

Anahtar Kelimeler

• Journalism Ethics
• Native Advertising
• Digital Media
• New Media
• Economic Necessity
• Public Trust

Kaynakça

1. Alanka, Ö., Çimen, Ü., & Akköprü, B. (2024). Yeni medya ile ortaya çıkan gazetecilik türlerinin yerel medya haber üretim süreçleri üzerine etkileri: Van ili örneği. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 8(2), 293–324. https://doi.org/10.17932/IAU.EJNM.25480200.2024/ejnm_v8i2005
2. Allcott, H., & Gentzkow, M. (2017). Social media and fake news in the 2016 election. Journal of Economic Perspectives, 31(2), 211–236. https://doi.org/10.1257/jep.31.2.211
3. Bardoel, J. (1996). Beyond journalism: A profession between information society and civil society. European Journal of Communication, 11(3), 283–302. https://doi.org/10.1177/0267323196011003001
4. Cao, Z., & Belo, R. (2024). Effects of explicit sponsorship disclosure on user engagement in social media influencer marketing. MIS Quarterly, 48(1), 375–392. https://doi.org/10.25300/MISQ/2023/17944
5. Cengiz, Ö. (2022, 9–10 Haziran). Yeni medyada gazetecilik, reklam ve etik sarmalında gazeteci Nevşin Mengü örneği [Tam metin bildiri]. Yeni Yüzyıl’da İletişim Kongresi, İstanbul Yeni Yüzyıl Üniversitesi, İstanbul, Türkiye.
6. Chandler, D., & Munday, R. (2018). A dictionary of media and communication (2nd ed.). Oxford University Press.
7. Chua, S. (2023). Platform configuration and digital materiality: How news publishers innovate their practices amid entanglements with the evolving technological infrastructure of platforms. Journalism Studies, 24(15), 1857–1876. https://doi.org/10.1080/1461670X.2023.2247494
8. Deuze, M. (2005). What is journalism? Professional identity and ideology of journalists reconsidered. Journalism, 6(4), 442–464. https://doi.org/10.1177/1464884905056815

9. Duffy, B. E. (2020). Algorithmic precarity in cultural work. Communication and the Public, 5(3–4), 103–107. https://doi.org/10.1177/2057047320959855
10. Duffy, B. E., & Meisner, C. (2023). Platform governance at the margins: Social media creators’ experiences with algorithmic (in)visibility. Media, Culture & Society, 45(2), 285–304. https://doi.org/10.1177/01634437221111923
11. Federal Trade Commission. (2023). Guides concerning the use of endorsements and testimonials in advertising (16 C.F.R. Part 255). https://www.ftc.gov/legal-library/browse/federal-register-notices/16-cfr-part-255-guides-concerning-use-endorsements-testimonials-advertising
12. Gollmitzer, M. (2023). Journalism ethics with Foucault: Casually employed journalists’ constructions of professional integrity. Journalism, 24(5), 1015–1033. https://doi.org/10.1177/14648849211036301
13. Gür Omay, E. G. (2023). Dijital platformlar ve gazetecilik mesleği: İnfluencer gazetecinin yükselişi. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi / Journal of Social Policy Conferences, 84, 99–110. https://doi.org/10.26650/jspc.2023.84.1274247
14. Habermas, J. (2021). Kamusallığın yapısal dönüşümü (T. Bora & M. Sancar, Çev.). İletişim Yayınları. (Orijinal eser 1962)
15. Helberger, N., Pierson, J., & Poell, T. (2018). Governing online platforms: From contested to cooperative responsibility. The Information Society, 34(1), 1–14. https://doi.org/10.1080/01972243.2017.1391913
16. International Federation of Journalists. (2019). Global charter of ethics for journalists. https://www.ifj.org/who/rules-and-policy/global-charter-of-ethics-for-journalists.html
17. İrvan, S. (2022). Gazetecilikte yeni bir özdenetim modeli: Bağımsız medya ombudsmanlığı uygulaması. Yeni Yüzyıl’da İletişim Çalışmaları, 1(5), 8–15. https://izlik.org/JA58XY45XH
18. Manovich, L. (2001). The language of new media. MIT Press.
19. McChesney, R. W. (2013). Digital disconnect: How capitalism is turning the internet against democracy. The New Press.
20. Nielsen, R. K., & Ganter, S. A. (2018). Dealing with digital intermediaries: A case study of the relations between publishers and platforms. New Media & Society, 20(4), 1600–1617. https://doi.org/10.1177/1461444817701318
21. Niestadt, M. (2025). Regulating influencer marketing in the European Union. European Parliamentary Research Service, European Parliament. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2025/779254/EPRS_BRI(2025)779254_EN.pdf
22. Özcan, E. (2019). Yeni medya ve internet haberciliğinde etik. AJIT-e: Academic Journal of Information Technology, 10(37), 97–116. https://doi.org/10.5824/1309-1581.2019.2.006.x
23. Pavlik, J. V. (2013). Innovation and the future of journalism. Digital Journalism, 1(2), 181–193. https://doi.org/10.1080/21670811.2012.756666
24. Picard, R. G. (2006). Journalism, value creation, and the future of news organizations (Research Paper R-27). Joan Shorenstein Center on the Press, Politics and Public Policy, Harvard University.
25. Reklamcılar Derneği. (2021). Türkiye’de tahmini medya ve reklam yatırımları 2020 yılı raporu. https://rd.org.tr/haber/turkiyede-tahmini-medya-ve-reklam-yatirimlari-2020-yili-raporu-aciklandi
26. Reklamcılar Derneği. (2022). Türkiye’de tahmini medya ve reklam yatırımları 2021 yılı raporu. https://rd.org.tr/Assets/uploads/6ac5fc0a-f3c9-4564-bb1f-102ddc579341.pdf
27. Reklamcılar Derneği. (2023). Türkiye’de tahmini medya ve reklam yatırımları 2022 yılı raporu. https://rd.org.tr/haber/2022-yilinda-medya-ve-reklam-yatirimlari-yuzde-90-artti
28. Reklamcılar Derneği. (2024). Türkiye’de tahmini medya ve reklam yatırımları 2023 yılı raporu. https://rd.org.tr/Assets/uploads/ff8df872-f133-4f12-9271-cf9733217c1a.pdf
29. Reklamcılar Derneği. (2025). Türkiye’de tahmini medya ve reklam yatırımları 2024 yılı raporu. https://rd.org.tr/Assets/uploads/537051d2-7648-492c-b3d2-967ec20ea917.pdf
30. Schauster, E. E., Ferrucci, P., & Neill, M. S. (2016). Native advertising is the new journalism: How deception affects social responsibility. American Behavioral Scientist, 60(12), 1408–1424. https://doi.org/10.1177/0002764216660135
31. Silverman, C. (2015). Lies, damn lies, and viral content: How news websites spread (and debunk) online rumors, unverified claims, and misinformation. Tow Center for Digital Journalism, Columbia Journalism School.
32. Singer, J. B. (2015). Out of bounds: Professional norms as boundary markers. In M. Carlson & S. C. Lewis (Eds.), Boundaries of journalism: Professionalism, practices and participation (pp. 21–36). Routledge.
33. Society of Professional Journalists. (2014). SPJ code of ethics. https://www.spj.org/ethicscode.asp
34. Soydan, B. (2023). Yeni medya ve sosyal medya: Etik sorunlar ve çözüm yaklaşımları. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 7(3), 198–215. https://doi.org/10.17932/IAU.EJNM.25480200.2023/ejnm_v7i3002
35. T24 Haber Merkezi. (2022, 28 Şubat). Gazeteci reklam yapabilir mi; Medya Ombudsmanı Faruk Bildirici uyardı, Nevşin Mengü ve Cüneyt Özdemir tepki gösterdi, kim ne dedi? T24. https://t24.com.tr/medya/gazetecilikte-reklam-tartismasi-tartisma-nasil-basladi-kim-ne-dedi,1017868
36. T.C. Ticaret Bakanlığı, Reklam Kurulu. (2021). Sosyal medya etkileyicileri tarafından yapılan ticari reklam ve haksız ticari uygulamalar hakkında kılavuz (İlke Kararı No. 2021/2). https://tuketici.ticaret.gov.tr/duyurular/sosyal-medya-etkileyicileri-tarafindan-yapilan-ticari-reklam-ve-haksiz-ticari-uyg
37. Tandoc, E. C., Jr. (2014). Journalism is twerking? How web analytics is changing the process of gatekeeping. New Media & Society, 16(4), 559–575. https://doi.org/10.1177/1461444814530541
38. Tezcan, M. (2018, 30 Kasım). Eski dünyanın yeni ‘influencer’ları: Gazeteci reklam yapmasın mı? Journo. https://www.journo.com.tr/gazeteci-reklam-yapmasin-mi
39. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği. (2015, 10 Ocak). Resmî Gazete (Sayı: 29232).
40. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. (2026, 1 Temmuz). Resmî Gazete (Sayı: 33297).
41. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (Kanun No. 6502). (2013, 28 Kasım). Resmî Gazete (Sayı: 28835).
42. Türkiye Gazeteciler Cemiyeti. (2019). Türkiye Gazetecileri Hak ve Sorumluluk Bildirgesi. https://www.tgc.org.tr/bildirgeler/t%C3%BCrkiye-gazetecilik-hak-ve-sorumluluk-bildirgesi/bildirge.html
43. Wojdynski, B. W., & Evans, N. J. (2016). Going native: Effects of disclosure position and language on the recognition and evaluation of online native advertising. Journal of Advertising, 45(2), 157–168. https://doi.org/10.1080/00913367.2015.1115380