Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları

Esra Kaçmaz Levent; Hanifi Biber

Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları

Öz

İnsanoğlunun taşıt kullanımına dair ilk veriler Güney Mezopotamya’da MÖ 4. bin yılın sonlarında (MÖ 3200-3100) Uruk yerleşiminin IVa evresinde ele geçen kil tablet üzerinde karşımıza çıkmaktadır. MÖ 3. bin yılın ilk yarısına gelindiğinde ise “Ur Standardı” ve “Akbaba Steli” olarak bilinen iki eserde tekerlekli arabaların ortaya çıktığı söylenebilir. MÖ erken 3. bin yıldan itibaren savaş tasvirlerinde görülen arabalar, savaş alanlarındaki hız kabiliyeti ve manevra gücü ile savunmanın temel silahlarından biri haline gelmiştir. Assur savaş arabaları, ordunun en önemli sınıfını oluşturmaktaydı. Ninurta-Tukulti-Aššur’a (MÖ 1133) ait silindir mühür üzerinde görülen iki tekerlekli savaş arabası en eski tasvir olarak karşımıza çıkmaktadır. İlerleyen zamanlarda I. Assurnasirpal (MÖ 1050-1032) dönemine ait Beyaz Dikili Taş ve II. Tukulti-Ninurta (MÖ 888-884) dönemine ait tahrip olmuş bir duvar resminde görülen savaş arabaları, II. Assurnasirpal (MÖ 883-859) dönemi saray kabartmalarında sistematik olarak ele alınmıştır. II. Assurnasirpal (MÖ 883-859) ile Assurbanipal (MÖ 668-631) dönemi arasında geçen zaman sürecinde savaş arabaları gelişim göstererek ihtiyaçlara daha uygun bir hale getirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Barnett, R.D. (1960). Assyrische Palastreliefs. Prague: Artia.
Barnett, R.D. ve Falkner, M. (1962). The Sculptures of Assur-nasir-pal II (883-859 BC), Tiglat-Pileser III (745-727 B.C.), Esarhaddon (681-669 B.C.) from the Central and South-West Palace at Nimrud. London: Trustees of the British Museum.
Barnett, R.D. (1976). The Sculptures form the North Palace of Ashurbanipal, at Niniveh (668-627 BC). London: British Museum Publications Ltd.
Barnett, R.D., Bleıbtreu, E. ve Turner, G. (1998). Sculptures from the Southwest Palace of Senharip at Niniveh (668-627 BC). London: British Museum Publications Ltd.
Botta, P.E. ve Flandin, E. (1849). Monuments de Ninive, vols. I-II. Paris. Imprimerie nationale.
Börker Klähn, J. (1982). Altvorderasiatische Bildstelen und vergleichbare Felsreliefs, (Baghdader Forschungen, 4). Mainz am Rhein: Von Zabern.
Dalley, S.M. ve Postgate, J.N. (1984). Tablets from Fort Shalmaneser, (Cuneiform Texts from Nimrud, III). Oxford: Oxford Unıversıty Computıng Servıce
Dalley, S.M. (1985). Foreign Chariotry and Cavalry in the Armies of Tiglath-Pileser III and Sargon II. Iraq 46, 31-48.

Dezso, T. (2001). Near Eastern Helmets of the Iron Age. Oxford: J. and E. Hedges.
Dezso, T. (2006). A Reconstruction of the Army of Sargon II (721-705 BC) based on the Nimrud Horse Lists. State Archives of Assyria Bulletin, 15, 93-140.
Dezso, T. (2012). The Assyrian Army The Structure of The Neo-Assyrian Army as Reconstructed from the Assyrian Palace Reliefs and Cuneiform Sources, 2. Cavalry and Chariotry. Budapest: Eötvös Unıversty.
Dyson, R.H. ve Schauensee, M. De (1983). Hasanlu Horse Trappings and Assyrian Reliefs, in Essays on Near Eastern Art and Archaeology in Honor of Charles Kyrle Wilkinson. New York: The University of Chicago Press.
Fales, F.M. ve Postgate, J.N. (1992). Imperial Administrative Records, Part I: Palace and Temple Administration, (State Archives of Assyria), VII, 3-127.
Fuchs, A. (1994). Die Inschriften Sargons II. aus Khorsabad. Göttingen: Göttingen Cuvillier.
Gabriel, R.A. (2007). Soldiers Lives Through Hıstory.-The Ancient World. London: Greenwood Pub Group.
Gadd, C.J. (1936). The Stones of Assyria: The Surviving Remains of Assyrian Sculpture, their Recovery, and their Original Positions of Assyria. Chatto & Windus. London: Cambridge University.
Gökçe, B. (2011). Arkeolojik Buluntular, Betimleme Sanatı ve Yazılı Kaynaklar Işığı’nda Urartu Krallığı’nda Tekerlekli Taşıtlar”, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Yüzüncü Yıl Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van.
Grayson, A.K. (1991). Assyrian Rulers of the Early First Millenium BC I (1114-859BC), The Royal Inscriptions of Mesopotamia Assyrian Periods, Vol.2. London: University of Toronto Press.
Grayson, A.K. (1996). Assyrian Rulers of the Early First Millennium BC. II (858-745 BC) (The Royal Inscriptions of Mesopotamia, Assyrian Periods, 3). London: University of Toronto Press.
Grayson, A.K. (2000). Assyrian Rulers of the Early First Millenium BC II (858-745), (The Royal İnscriptions of Mesopotamia Assyrian Periods, Vol. 3). London: University of Toronto Press.
Keegan, J. (1995). Savaş Sanatı Tarihi. İstanbul: Doruk Yayınları.
Kinnier Wilson, J.V. (1972). The Nimrud Wine Lists. A Study of Men and Administration at the Assyrian Capital in the Eighth Century, B.C., Cuneiform Texts from Nimrud, I. London: British School of Archaeology in Iraq.
King, L.W. (1915). Bronze Reliefs from the Gates of Shalmaneser, King of Assyria B.C.860-825. London: Printed by order of the Trustees.
Kwasman, TH. ve Parpola S. (1991). Legal Transactions of the Royal Court of Nineveh, Part I: Tiglath-Pileser III through Esarhaddon, State Archives of Assyria VI, 383- 386.
Lacheman, E.R. (1955). Excavations at Nuzi, vol. VI: The Administrative Archives, Harvard Semitic Series, 15. Cambridge: Harvard University Press.
Layard, A.H. (1849). The Monuments of Niniveh: From Drawings made on the Spot. London: the British Museum.
Layard, A.H. (1853A). The Monuments of Nineveh, (First Series). London: Harrison & Son.
Layard, A.H. (1853B). Second Series of the Monuments of Nineveh including Bas-Reliefs from the Palace of Sennacherib and Bronzes from the Ruins of Nimroud. London: J. Murray.
Levent Kaçmaz E. (2016). Yazılı ve Tasvirli Belgeler Işığında Yeni Assur Krallığı’nda Ordu ve Savaş, (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi/Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van.
Lie, A.G. (1929). The Inscriptions of Sargon II, King of Assyria, I: The Annals. Paris: Geuthner.
Littauer, M.A. (1976). New Light on the Assyrian Chariot. Orientalia 45, 217-226.
Littauer, M.A. ve Crouwel J.H. (1979). Wheeled Vehicles and Rıdden Animals ın the Ancıent Near East. Leiden-Köln: Brill.
Littauer, M.A. ve Crouwel J.H. (1996). The Origin of the True Chariot. Heslington: Antiquity Publications Ltd.
Livingstone, A. (1989). Court Poetry and Literary Miscellanea, State Archives of Assyria, III, 1-85.
Madhloom, T.A. (1970). Armour and Weapons, The Cronology of Neo-Assyrian Art. London: The Athlone Press.
Meuszyński, J. (1981). Die Rekonstruktion der Reliefdarstellungen und ihrer Anordnung im Nordwestpalast von Kalhu (Nimrūd) (Baghdader Forschungen, 2). Mainz: P.v. Zabern.
Nadali, D. (2010). Assyrian Open Field Battles in: Vidal, J., ed., Studies on War in the Ancient Near East. Collected Essays on Military History, (Alter Orient und Altes Testament, 372). Munster: Ugarit-Verlag.
Nagel, W. (1966). Der Mesopotamische Streitwagen und seine Entwicklung im ostmediterranen Bereich” (Berliner Beitrage zur Vorund Fruhgeschichte, 10). Berlin: Hessling.
Noble, D. (1960). Assyrian Chariotry and Cavalry. State Archives of Assyria Bulletin IV, 61-68.
Nosov, K. (2004). Osadnaya tehnika Antiçnosti i Srednevekov’ya, Erişim: www. Xlegio. Ru/nosov/assyrian. Htm. (Erişim Tarihi: 20.06.2019)
Postgate J.N. (1990). The Assyrian Porsche?. State Archives of Assyria Bulletin, 4(1), 35-38.
Pullu, S. (2007). Antikçağ’da Zırhlı Savaş Makineleri: Assur Ordusunda Tank, Sosyal Bilimler Dergisi, IX. 2.
Radner, K. (2002). Die neuassyrischen Texte aus Tall Šēh Hamad, Berichte der Ausgrabung Tall Šēh Hamad / Dūr-Katlimmu, Band 6, Texte 2. Berlin: Vandenhoeck & Ruprecht.
Saggs, H.W.F. (1984). The Might That Was Assyria. London: Sidgwick & Jackson.
Schachner, A. (2007). Bilder eines Weltreichs. Kunst- und kulturgeschichtliche Untersu-chun gen zu den Verzierungen eines Tores aus Balawat (Imgur-Enlil) aus der Zeit von Shalmanassar III, Konig von Assyrien Subartu XX. Turnhout: Brepols.
Stillman, N. ve Tallis, N. (1984). Armies of The Ancient Near East 3000 BC to 539 BC. Cambridge: Wargames Research Group.
Thureau Dangin, F. (1912). Une Relation de la Huitième Campagne de Sargon. Textes cunéiformes du Louvre, 3. Paris: Paul Geuthner.
Yadin, Y. (1963). The Art of Warfare in Biblical Lands. London: McGraw-Hill.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Esra Kaçmaz Levent Bu kişi benim
0000-0003-2489-9527
Türkiye

Hanifi Biber Bu kişi benim
0000-0003-3719-4120
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

23 Haziran 2020

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 50

IZ

https://izlik.org/JA29NR52UL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kaçmaz Levent, E., & Biber, H. (2020). Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 50, 163-190. https://izlik.org/JA29NR52UL

AMA

1.Kaçmaz Levent E, Biber H. Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;(50):163-190. https://izlik.org/JA29NR52UL

Chicago

Kaçmaz Levent, Esra, ve Hanifi Biber. 2020. “Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 50: 163-90. https://izlik.org/JA29NR52UL.

EndNote

Kaçmaz Levent E, Biber H (01 Aralık 2020) Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 50 163–190.

IEEE

[1]E. Kaçmaz Levent ve H. Biber, “Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 50, ss. 163–190, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29NR52UL

ISNAD

Kaçmaz Levent, Esra - Biber, Hanifi. “Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 50 (01 Aralık 2020): 163-190. https://izlik.org/JA29NR52UL.

JAMA

1.Kaçmaz Levent E, Biber H. Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;:163–190.

MLA

Kaçmaz Levent, Esra, ve Hanifi Biber. “Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 50, Aralık 2020, ss. 163-90, https://izlik.org/JA29NR52UL.

Vancouver

1.Esra Kaçmaz Levent, Hanifi Biber. Yeni Assur Ordusunda Savaş Arabaları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2020;(50):163-90. Erişim adresi: https://izlik.org/JA29NR52UL