Year 2019, Volume , Issue 43, Pages 25 - 51 2019-03-27

VANLI ZA‘ÎFÎ’NİN AHBÂRÜ’L-‘İBER MESNEVİSİNDE TOPLUMSAL EĞİTİM: SAKINILMASI TAVSİYE EDİLEN HUSUSLAR

İsa Işık [1]

14 31

Klasik Türk edebiyatında farklı nazım şekilleriyle birçok eser kaleme alınmıştır. Bu nazım şekillerinden biri olan mesnevi, divan şairleri tarafından genellikle uzun konuları anlatmak için kullanılır. Batı edebiyatındaki roman ve hikâyenin divan şiirindeki karşılığı sayılabilecek mesneviler ile aşk, kahramanlık ve dinî-tasavvufi muhtevalı hikâyeler başta olmak üzere birçok konuda eser yazılmıştır. Dinî-tasavvufi muhtevalı mesnevilerden birisi de 17. yüzyıl şairlerinden Za‘îfî’nin Ahbârü’l-‘İber’idir.

Ahbârü’l-‘İber, Za‘îfî tarafından 1695 yılında kaleme alınmış ibretlik hikâyelerden oluşan bir mesnevidir. Eserin sebeb-i telif bölümünden edinilen bilgilere göre Za‘îfî 1650 yılında Van’da doğmuş olmalıdır. Ahbârü’l-‘İber, Za‘îfî’nin en çok bilinen eseri olup muhtelif hikâyelerden oluşur. Eser, sade bir Türkçeyle yazılmıştır. Mesnevide birçok mucizevi olay anlatılır. Eserde velâyetname ve kerametname nevinden hadiseler de zikredilir. Şairin amacı halka nasihat vererek kıssadan hisse çıkarılmasını sağlamak ve halkı eğitmektir. Bu anlamda Ahbârü’l‘İber mesnevisindeki hikâyeler, eğitim değerleri bakımından oldukça zengin bir içeriğe sahip olup günümüz okuyucusuna da hitap eden bir niteliktedir.

Bu çalışmada Ahbârü’l-‘İber mesnevisi özelinde klasik Türk edebiyatı metinlerinin toplumsal eğitim bakımından kıymeti tartışılmıştır. Ayrıca eserin didaktik tarafı göz önüne alınarak şairin “sakınılmasını tavsiye ettiği hususlar” nazarlara sunulmuştur. 

Za‘îfî, Ahbârü’l-‘İber Mesnevisi, Toplumsal Eğitim, Değerler, Nasihat
  • Çakın, M. B. (2014). Gülşehrî’nin Mantıku’t-Tayr’ında Eğitim Değerleri ve Türkçe. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İnönü Üniversitesi/ Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Malatya. Elmalılı Hamdi Yazır (2014). Kur’an-ı Kerim Meali. (Hazırlayanlar: Halil Altuntaş, Muzaffer Şahin). Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları. ______. Kur’an-ı Kerim ve Satır Arası Kelime Meali. Kervan Yayınları. Göçgün, Ö. (1986).“Erzurum Kütüphanesi'ndeki Türkçe Yazma Eserler Üzerinde Araştırmalar”. Selçuklu Araştırmaları Dergisi (1). s. 93-223. Işık, İ. (2016). Ahbârü’l-‘İber Mesnevisinin Tenkitli Metni ve Eğitim Değerleri Bakımından İncelenmesi. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Yüzüncü Yıl Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, Van. İncil (2004). İstanbul: Yeni Yaşam Yayınları. Karaman, F. ve vd. (2009). Dinî Kavramlar Sözlüğü. İstanbul: Yeni Şafak Yayınları. Korukluoğlu, E. I. (2014). Ahbârü’l-‘İber İnceleme-Metin. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. Kur’an-ı Kerim Renkli Kelime Meali (2007). (Hzl.: Mustafa Özel). İstanbul: Asır Yayınları. Mir, M. (1996). Kurani Terimler ve Kavramlar Sözlüğü. İstanbul: İnkılab Yayınları. Öztürk, M. (2015). “Bilinmeyen Bir Mesnevi: Ebeveyni Tarafından Altın Karşılığında Padişaha Satılan Çocuk Hikâyesi”. TSA / Yıl: 19 S: 2, s.95-114. Parlatır, İ. (2012). Osmanlı Türkçesi Sözlüğü. Ankara: Yargı Yayınevi. Türkçe Sözlük. (2005). Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Yüksel, H. (2005). “Meçhul Bir İsim ve Yeni Bir Eser: Bayburtlu veya Vanlı Zaifi ve Ahbârü’l-‘İber Adlı Mesnevisi)”. Prof. Dr. Ramazan Şeşen Armağanı. İstanbul: İSAR Vakfı Yay.115-123. www.kuranmeali.com (Erişim Tarihi: 15.01.2019) www.kuranmeali.com/indir/MucemulMufehres.pdf (Erişim Tarihi: 11.01.2019) www.tdk.gov.tr (Erişim Tarihi: 11.01.2019) www.yazmalar.gov.tr (Erişim Tarihi: 15.01.2019)
Primary Language tr
Journal Section Issue
Authors

Orcid: 0000-0003-0470-8180
Author: İsa Işık (Primary Author)

Bibtex @research article { yyusbed545658, journal = {Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi}, issn = {1302-6879}, address = {Yuzuncu Yil University}, year = {2019}, volume = {}, pages = {25 - 51}, doi = {}, title = {VANLI ZA‘ÎFÎ’NİN AHBÂRÜ’L-‘İBER MESNEVİSİNDE TOPLUMSAL EĞİTİM: SAKINILMASI TAVSİYE EDİLEN HUSUSLAR}, key = {cite}, author = {Işık, İsa} }
APA Işık, İ . (2019). VANLI ZA‘ÎFÎ’NİN AHBÂRÜ’L-‘İBER MESNEVİSİNDE TOPLUMSAL EĞİTİM: SAKINILMASI TAVSİYE EDİLEN HUSUSLAR. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (43), 25-51. Retrieved from http://dergipark.org.tr/yyusbed/issue/44211/545658
MLA Işık, İ . "VANLI ZA‘ÎFÎ’NİN AHBÂRÜ’L-‘İBER MESNEVİSİNDE TOPLUMSAL EĞİTİM: SAKINILMASI TAVSİYE EDİLEN HUSUSLAR". Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2019): 25-51 <http://dergipark.org.tr/yyusbed/issue/44211/545658>
Chicago Işık, İ . "VANLI ZA‘ÎFÎ’NİN AHBÂRÜ’L-‘İBER MESNEVİSİNDE TOPLUMSAL EĞİTİM: SAKINILMASI TAVSİYE EDİLEN HUSUSLAR". Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (2019): 25-51
RIS TY - JOUR T1 - VANLI ZA‘ÎFÎ’NİN AHBÂRÜ’L-‘İBER MESNEVİSİNDE TOPLUMSAL EĞİTİM: SAKINILMASI TAVSİYE EDİLEN HUSUSLAR AU - İsa Işık Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 25 EP - 51 VL - IS - 43 SN - 1302-6879- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi VANLI ZA‘ÎFÎ’NİN AHBÂRÜ’L-‘İBER MESNEVİSİNDE TOPLUMSAL EĞİTİM: SAKINILMASI TAVSİYE EDİLEN HUSUSLAR %A İsa Işık %T VANLI ZA‘ÎFÎ’NİN AHBÂRÜ’L-‘İBER MESNEVİSİNDE TOPLUMSAL EĞİTİM: SAKINILMASI TAVSİYE EDİLEN HUSUSLAR %D 2019 %J Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi %P 1302-6879- %V %N 43 %R %U
ISNAD Işık, İsa . "VANLI ZA‘ÎFÎ’NİN AHBÂRÜ’L-‘İBER MESNEVİSİNDE TOPLUMSAL EĞİTİM: SAKINILMASI TAVSİYE EDİLEN HUSUSLAR". Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 43 (March 2019): 25-51.