Year 2019, Volume 7, Issue 1, Pages 1 - 14 2019-06-30

Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Erol Sözen [1]

21 33

Çalışmanın amacı coğrafya derslerinin mevcut programa ne denli uygun yürütüldüğünün öğrenci görüşlerine göre tespiti için bir ölçek geliştirmektir. Bu çalışmada coğrafya dersi öğretim programının derslerde ne derece uygulanabildiğinin anlaşılabilmesi amacıyla “Coğrafya Dersi Öğrenci Tutumu, Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımı” üzerine bir ölçek geliştirilmiştir. 2005 yılından itibaren coğrafya dersi öğretim programı önemli ölçüde değişmiştir. Öğrencinin daha aktif olabileceği, süreç değerlendirmesine dayalı bir öğretim programı yapısı hedeflenmiştir. Bu yapı günümüzde de geçerliliğini korumaktadır. Ölçek ders işlenişi, materyal kullanma durumu ve öğrenci tutumu üzerine hazırlanmıştır. Çalışma grubunu 2018-2019 öğretim yılında Düzce‘de ortaöğretim kurumlarında okuyan 371 ortaöğretim öğrencisi oluşturmaktadır. Bu çalışma grubu 104 erkek ve 267 kız öğrenciden oluşmaktadır. Bu uygulama sonucu ölçeğin güvenirliği sağlanmıştır. Başlangıçta 33 maddeden oluşan ölçek güvenirlik çalışmasıyla 1, 2, 4, 9 ve 24. maddeler çıkarılmıştır. Ölçek güvenirlik çalışması sonucu 3 faktörlü bir yapıya ulaşmıştır ve yük değeri .30‘un altında olan maddeler çıkarılmıştır. Bu 3 faktörün ölçeğe ilişkin açıkladığı varyans ise % 52,95‘tir. Ölçeğin KMO değeri ,89 bulunmuştur. Güvenirlik analizi sonucu ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı ,90 olarak hesaplanmıştır. Bu durum ölçeği oldukça güvenilir yapmıştır. DFA ile elde edilen bulgular değerlendirildiğinde χ2 /sd oranı 3,55 (χ2 /sd= 957,80/269) bulunmuştur. Bu oranın 3< χ2 /sd < 4 olması kabul edilebilir uyum aralığı olarak değerlendirilmektedir. RMSEA değeri ,085 olarak bulunmuştur. RMSEA değerinin ≤.08 olması iyi uyumu göstermektedir. Root Mean Square Residual (SRMR) = .08 olarak bulunmuştur. Bu değerlerin ≤ .10 kabul edilebilir uyumu belirtmektedir. Comparative Fit Index (CFI)= .95, Incremental Fit Index (IFI)= .94, Non-Normed Fit Index (NNFI)= .94, Goodnes of Fit Index (GFI)= .86 olarak bulunmuştur. Bu değerlerin ≥ .90 olması iyi uyum olarak değerlendirilmektedir. Yukarıda bahsi geçen AFA ve DFA çalışmaları sonucunda “tutum” ( 9 madde), “etkinlik” (6 madde) ve “materyal” (10 madde) olmak üzere üç faktörden oluşan 25 maddelik “Coğrafya Dersi Öğrenci Tutumu, Ders İşlenişi (etkinlik) Ve Materyal Kullanımı Ölçeği” geliştirilmiştir. 

Çalışmanın amacı coğrafya derslerinin mevcut programa ne denli uygun yürütüldüğünün öğrenci görüşlerine göre tespiti için bir ölçek geliştirmektir. Bu çalışmada coğrafya dersi öğretim programının derslerde ne derece uygulanabildiğinin anlaşılabilmesi amacıyla “Coğrafya Dersi Öğrenci Tutumu, Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımı” üzerine bir ölçek geliştirilmiştir. 2005 yılından itibaren coğrafya dersi öğretim programı önemli ölçüde değişmiştir. Öğrencinin daha aktif olabileceği, süreç değerlendirmesine dayalı bir öğretim programı yapısı hedeflenmiştir. Bu yapı günümüzde de geçerliliğini korumaktadır. Ölçek ders işlenişi, materyal kullanma durumu ve öğrenci tutumu üzerine hazırlanmıştır. Çalışma grubunu 2018-2019 öğretim yılında Düzce‘de ortaöğretim kurumlarında okuyan 371 ortaöğretim öğrencisi oluşturmaktadır. Bu çalışma grubu 104 erkek ve 267 kız öğrenciden oluşmaktadır. Bu uygulama sonucu ölçeğin güvenirliği sağlanmıştır. Başlangıçta 33 maddeden oluşan ölçek güvenirlik çalışmasıyla 1, 2, 4, 9 ve 24. maddeler çıkarılmıştır. Ölçek güvenirlik çalışması sonucu 3 faktörlü bir yapıya ulaşmıştır ve yük değeri .30‘un altında olan maddeler çıkarılmıştır. Bu 3 faktörün ölçeğe ilişkin açıkladığı varyans ise % 52,95‘tir. Ölçeğin KMO değeri ,89 bulunmuştur. Güvenirlik analizi sonucu ölçeğin Cronbach Alpha katsayısı ,90 olarak hesaplanmıştır. Bu durum ölçeği oldukça güvenilir yapmıştır. DFA ile elde edilen bulgular değerlendirildiğinde χ2 /sd oranı 3,55 (χ2 /sd= 957,80/269) bulunmuştur. Bu oranın 3< χ2 /sd < 4 olması kabul edilebilir uyum aralığı olarak değerlendirilmektedir. RMSEA değeri ,085 olarak bulunmuştur. RMSEA değerinin ≤.08 olması iyi uyumu göstermektedir. Root Mean Square Residual (SRMR) = .08 olarak bulunmuştur. Bu değerlerin ≤ .10 kabul edilebilir uyumu belirtmektedir. Comparative Fit Index (CFI)= .95, Incremental Fit Index (IFI)= .94, Non-Normed Fit Index (NNFI)= .94, Goodnes of Fit Index (GFI)= .86 olarak bulunmuştur. Bu değerlerin ≥ .90 olması iyi uyum olarak değerlendirilmektedir. Yukarıda bahsi geçen AFA ve DFA çalışmaları sonucunda “tutum” ( 9 madde), “etkinlik” (6 madde) ve “materyal” (10 madde) olmak üzere üç faktörden oluşan 25 maddelik “Coğrafya Dersi Öğrenci Tutumu, Ders İşlenişi (etkinlik) Ve Materyal Kullanımı Ölçeği” geliştirilmiştir. 

  • Alım, M. (2003). Dokuzuncu Sınıf Coğrafya Öğretim Programının Öğretmen ve Öğrenci Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
  • Akkuş, M. (2008). Coğrafya Dersi Öğretim Programının (2005) Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Ankara, Türkiye: Yüksek Lisans Tezi Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  • Anderson, J. C., & Gerbing, D. W. (1984). The effect of sam- pling error on convergence, improper solutions, and good- ness-of-nt indices for maximum likelihood confirmatory factor analysis. Psychametrika, 49, 155-173.
  • Arıkan, R. (2004). Araştırma teknikleri ve rapor hazırlama. Ankara: Asil Yayın.
  • Arseven, A,D. (2001). Alan araştırma yöntemi (ilkeler teknikler örnekler) Ankara: Gündüz Eğitim Yayıncılık.
  • Artvinli, E. (2007). 2005 Coğrafya Öğretim Programı Öğretmenler Açısından Uygulanabilirlik Düzeyi . Erzurum, Türkiye: Doktora TeziAtatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Artvinli,E. (2010) Coğrafya Öğretmenlerinin Öğretme Stilleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. Cilt:9 Sayı:33 s.387-408Atalay, İ. (2007). Genel coğrafya. Meta Basım Yayıncılık. İzmir.
  • Aydın F., Coşkun M., Kara H. (2010) Ticaret Meslek Lisesi Öğrencilerinin Coğrafya Dersine Yönelik Tutumları (Elbistan Örneği) Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 1 183‐203
  • Aydın, F., & Güngördü, E. (2015). Coğrafya Eğitiminde Özel Öğretim Yöntemleri. Ankara, Türkiye: Pegem Akademi.
  • Bednarz, S., Mark H. B. and Fred H. W. (2005). Mentoring: A New Approach to Geography Teacher Preparation, Journal of Geography, National Council for Geographic Education, 104, 105–112.
  • Bozkurt, V. (1999). Deprem ve Toplum. İstanbul: Alfa Basım Yayın Dağıtım.
  • Büyüköztürk, Ş. (2018). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (24. bs.). Ankara: Pegem A Yayıncılık.
  • Comrey, A. L. and Lee, H. B., (1992), A first course in factor analysis, Hillsdale, New Jersey: Erlbaum
  • Çelik E.H. & Yılmaz V. (2013) Lisrel 9.1 ile yağısal eşitlik modellemesi (Temel kavramlar-uygulamalar-programlama) Ankara Anı yay.
  • Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli SPSS ve LİSREL uygulamaları (2. bs). Pegem Akademi Yayınları.
  • Doğanay, H. (2002), Coğrafya öğretim yöntemleri. 5. Baskı, Erzurum: Aktif Yayınevi.
  • Doğanay H., Server R. (2016) Genel ve fiziki coğrafya. Pegem Akademi. Ankara.
  • Ekiz, D. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
  • Elban, M. (2015) Ortaöğretim Öğrencilerinin Vatanseverlik Tutumları: Ankara İli Kazan İlçesi Örneği. The Journal of Academic Social Science Studies. Number: 35 , p. 451-462, Summer I.
  • Erkuş, A. (2003). Psikometri üzerine yazılar. Ankara: Türk Psikologlar Derneği Yayınları.Gorsuch, R. L. (1983). Factor analysis (2nd ed.). Hillsdale, NJ:
  • Erlbaum.Gümüş N., Özüpekçe S. (2013) Bilgisayar Destekli Coğrafya Öğretimine Yönelik Bir Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması. Turkish Studies. Volume 8/8 Summer, p. 665-677, Ankara-Turkey
  • Güven B. ve Uzman E. (2006) Ortaöğretim Coğrafya Dersi Tutum Ölçeği Geliştirme Çalışması. Ekim Cilt:14 No:2 Kastamonu Eğitim Dergisi 527-236
  • Hooper D, Coughlan J, Mullen M (2008). Structural Equation Modelling: Guidelines for Determining Model Fit. Electronic Journal of Business Research Methods 6: 53–60.
  • Jöreskog, K. and Sörbom, D. (1993), LISREL 8: Structural Equation Modeling with the SIMPLIS Command Language. Chicago, IL: Scientific Software International Inc.
  • Kaptan, S. (1983). Bilimsel araştırma teknikleri ve istatistik yöntemleri. Ankara: Tekışık Matbaası.Karasar,
  • N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
  • Karasar, N. (2016). Bilimsel irade algı çerçevesi ile bilimsel araştırma yöntemi kavramlar ilkeler teknikler. Ankara: Nobel Yayıncılık.
  • Kayış, A (2016) Güvenilirlik Analizi (Reliability Analysis), Editör: Şeref Kalaycı, Spss Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri, 7. Baskı, Asil Yayın Dağıtım, Ankara, S.401-419.
  • Kayri, M. (2009). İnternet Bağımlılık Ölçeğinin Türkçe’ye Uyarlanması: Geçerlik-güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 42 (1), 157-175.
  • Leech, N.L., Barrett, K.C. and Morgan, G.A. (2005). SPSS for Intermediate Statistics, Use and Interpretation. 2nd Edition, Lawrence Erlbaum Associates Inc.,
  • Mahwah. Marsh, H. W., Balla, J. R., & McDonald, R. P. (1988). Good- ness of fit indexes in confirmatory factor analysis: The effect of sample size. Psychological Bulletin, 103, 391-410.
  • Maruyama, G. M. (1998). Basic of structual equation modeling. California: Sage.
  • Özçağlar, A. (2003). Coğrafyaya giriş. Ankara: Hilmi Usta Matbaası. Ankara.
  • Özgen, N. (2009) Lise Öğrencilerinin Coğrafya Dersine Yönelik Tutumlarının Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi: Siirt Örneği. GÜ, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt 29, Sayı 2 (2009) 421-440
  • Özgen, N., Bindak R., Birel, F. K., (2009). Coğrafya Dersine Yönelik Bir Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı: 13, s: 58- 64
  • Schermelleh-Engel, K., Keith, N., Moosbrugger, H., & Hodapp, V. (2004). Decomposing person and occasion-spe- cific effects: An extension of latent state-trait theory to hierar- chical LST models. Psychological Methods, 9, 198-219.
  • Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Test of sig- nificance and descriptive goodness-of-fit measures [Online]. Methods of Psychological Research-Online, 8 (2), 23–74.
  • Sevilmiş (Kara) F. D. (2006). Lise Birinci Sınıf Öğrencilerinin Coğrafya Derslerine Yönelik Akademik Benlik ve Tutumları İle Başarıları Arasındaki İlişki (İzmir/Konak İlçesi Örneği) Dokuz Eylül Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Ortaöğretim Sosyal Alanlar Eğitimi Anabilim Dalı Coğrafya Öğretmenliği Bilim Dalı. Yüksek Lisans Tezi. İzmir.
  • Sözen, E. (2011). Ortaöğretim 10. Sınıf Coğrafya Dersi Öğretim Programının Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi. Ankara, Türkiye: Doktora Tezi Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
  • Sözen E. Coşkun M. (2017) Evaluation of Some School Applications in Turkish National Education according to Students’ Viewpoints. Journal of Education and Training Studies Vol. 5, No. 3; pp: 201-210.
  • Sözen, E. (2018) 10. Sınıf Coğrafya Dersi Öğretim Programının Kazanımların, Öğretme Ve Ölçme Değerlendirme Süreçlerine İlişkin Öğretmen Görüşlerinin Değerlendirilmesi. Turkish Studies. Sayı:13/27 Sayfa: 1305-1322
  • Sümer, N. (2000). Yapısal eşitlik modelleri: temel kavramlar ve örnek uygulamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 3 (6), 49-74.
  • Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  • Şahin, C. (1996). Ders geçme ve kredi yönetmeliği uygulayan kurumlar için coğrafya I. Ders Kitapları A.Ş. İstanbul.
  • Şahin, C. (2001). Türkiye’de Coğrafya Öğretimi, Sorunlar- Çözüm Önerileri. Gündüz Yayıncılık, AnkaraŞimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş. An- kara: Ekinoks.
  • Tabachnick, G. B., & Fidell, L. S. (2001). Using multivariate statistics (4th ed.). USA: Allyon and Bacon Press.
  • Tavşancıl, E. (2002). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel Yayın.
  • Tümertekin E., Özgüç N., (2004) Beşeri coğrafya insan kültür mekan. Çantay Kitabevi. İstanbulUzunöz A. (2011) Coğrafya Dersine Yönelik Öğrenci Tutum Ölçeği Geliştirilmesi. e-Journal of New World Sciences Academy, Volume: 6, Number: 1 pp: 1264-1275
Primary Language tr
Journal Section Makaleler
Authors

Author: Erol Sözen
Institution: DÜZCE ÜNİVERSİTESİ
Country: Turkey


Dates

Publication Date: June 30, 2019

Bibtex @research article { ajeli579592, journal = {AJELI - ANATOLIAN JOURNAL OF EDUCATIONAL LEADERSHIP AND INSTRUCTION}, issn = {2148-2667}, address = {Yeni Eğitim Yayıncılık}, year = {2019}, volume = {7}, pages = {1 - 14}, doi = {}, title = {Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması}, key = {cite}, author = {Sözen, Erol} }
APA Sözen, E . (2019). Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AJELI - ANATOLIAN JOURNAL OF EDUCATIONAL LEADERSHIP AND INSTRUCTION, 7 (1), 1-14. Retrieved from http://dergipark.org.tr/ajeli/issue/46682/579592
MLA Sözen, E . "Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması". AJELI - ANATOLIAN JOURNAL OF EDUCATIONAL LEADERSHIP AND INSTRUCTION 7 (2019): 1-14 <http://dergipark.org.tr/ajeli/issue/46682/579592>
Chicago Sözen, E . "Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması". AJELI - ANATOLIAN JOURNAL OF EDUCATIONAL LEADERSHIP AND INSTRUCTION 7 (2019): 1-14
RIS TY - JOUR T1 - Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması AU - Erol Sözen Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - AJELI - ANATOLIAN JOURNAL OF EDUCATIONAL LEADERSHIP AND INSTRUCTION JF - Journal JO - JOR SP - 1 EP - 14 VL - 7 IS - 1 SN - 2148-2667- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 AJELI - ANATOLIAN JOURNAL OF EDUCATIONAL LEADERSHIP AND INSTRUCTION Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması %A Erol Sözen %T Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması %D 2019 %J AJELI - ANATOLIAN JOURNAL OF EDUCATIONAL LEADERSHIP AND INSTRUCTION %P 2148-2667- %V 7 %N 1 %R %U
ISNAD Sözen, Erol . "Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması". AJELI - ANATOLIAN JOURNAL OF EDUCATIONAL LEADERSHIP AND INSTRUCTION 7 / 1 (June 2019): 1-14.
AMA Sözen E . Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AJELI - ANATOLIAN JOURNAL OF EDUCATIONAL LEADERSHIP AND INSTRUCTION. 2019; 7(1): 1-14.
Vancouver Sözen E . Coğrafya Dersi Tutumu, Coğrafya Ders İşlenişi Ve Materyal Kullanımına Yönelik Ölçek Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. AJELI - ANATOLIAN JOURNAL OF EDUCATIONAL LEADERSHIP AND INSTRUCTION. 2019; 7(1): 14-1.