Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline Göre Hazırlanmış 5.sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğrenme Çıktılarının ve Fen Bilimleri Ders Kitabı Etkinliklerinin Yenilenmiş Bloom Taksonomisine Göre Karşılaştırılması

Year 2025, Volume: 15 Issue: 2, 834 - 867, 31.12.2025

Hülya Aslan Efe , Esen Hazar Yıldırım

https://doi.org/10.17984/adyuebd.1745153

Abstract

Bu çalışmada, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline göre hazırlanmış 5. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programında yer alan öğrenme çıktıları ile 5. Sınıf fen bilimleri ders kitabında yer alan etkinlikler Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre analiz edilerek karşılaştırılmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Veriler betimsel analiz kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma kapsamında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline göre hazırlanmış 5. Sınıf fen bilimleri öğretim programında yer alan 87 öğrenme çıktısı ve 5. Sınıf fen bilimleri ders kitabında yer alan 142 etkinlik Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, 5. Sınıf fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan öğrenme çıktılarının ve 5. Sınıf fen bilimleri ders kitabında yer alan etkinliklerinin 37 adetinin Yenilenmiş Bloom Taksonomisine olgusal hatırlama düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Kavramsal yaratma ve işlemsel çözümleme gibi Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre üst düzey beceriler fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan öğrenme çıktıları ile temsil edilirken, programa uygun olarak hazırlanan fen bilimleri ders kitabında yer alan etkinliklerde temsil edilmediği bulunmuştur. Buna karşın, yine yenilenmiş Bloom taksonomisine göre üst düzey beceri sayılan kavramsal değerlendirme ve üstbilişsel değerlendirme düzeylerinin 5. Sınıf fen bilimleri ders kitabındaki temsilinin daha fazla olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın bulguları ışığında, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline uygun olarak hazırlanan ders kitaplarında öğrenme çıktılarının bilgi ve biliş seviyelerinin belirlenerek, etkinliklerin revize edilmesi önerilmektedir.

Keywords

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli , Yenilenmiş Bloom Taksonomisi , Fen Bilimleri Öğretim Programı , Öğrenme Çıktıları , Etkinlik Analizi

A Comparison of Fifth-Grade Science Learning Outcomes and Textbook Activities Prepared According to Türkiye Century Education Model Based on the Revised Bloom’s Taxonomy

Abstract

In this study, the learning outcomes included in the 5th Grade Science Curriculum, which was prepared in accordance with Türkiye Century Education Model, and the activities presented in the 5th Grade science textbook were analyzed and compared based on the Revised Bloom’s Taxonomy. The research employed document analysis, one of the qualitative research methods, and the data were examined through descriptive analysis. Within the scope of the study, a total of 87 learning outcomes in the 5th Grade Science Curriculum aligned with Türkiye Century Education Model and 142 activities in the 5th Grade science textbook were analyzed according to the Revised Bloom’s Taxonomy. According to the findings, 37 of the learning outcomes in the curriculum and the activities in the textbook were found to correspond to the factual, remembering level of the Revised Bloom’s Taxonomy. While higher-order skills such as conceptual, creating and procedural analyzing were represented in the learning outcomes of the science curriculum, they were not reflected in the activities included in the science textbook prepared in alignment with the curriculum. Conversely, it was concluded that higher-order skills such as conceptual, evaluating and metacognitive, evaluating were represented to a greater extent in the 5th grade science textbook activities. In light of the results, it is recommended that the cognitive and knowledge levels of the learning outcomes be identified and that the activities in textbooks prepared in accordance with Türkiye Century Education Model.

Keywords

Türkiye Century Maarif Model , Revised Bloom’s Taxonomy , Science Education Program , learning outcomes , activity analysis

References

• Akçay, B., Akçay, H., & Kahramanoğlu, E. (2017). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının bloom taksonomisine göre incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30(2), 521-549.
• Allison, M. (2012). The importance of learning outcomes. Training & Development, 39(6), 14–15. https://www.proquest.com/docview/1313201847
• Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (2010). Öğrenme öğretim ve değerlendirme ile ilgili bir sınıflama: Bloom’un eğitimin hedefleri ile ilgili sınıflamasının güncelleştirilmiş biçimi. Pegem Akademi.
• Aslan, O. (2015). How do Turkish middle school science coursebooks present the science process skills? International Journal of Environmental, 10(6), 829-843. https://doi.org/10.12973/ijese.2015.279a
• Aslan Efe, H. & İz, H. (2022). Ortaöğretime geçiş sürecinde eğilimler: Eğilimler, etkiler ve yönelimler. Milli Eğitim Dergisi, 51(235), 387–406. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1105091
• Avcı, F., Demirci, H., & Özyalçın, B. (2021). 2018 fen bilimleri öğretim programı kazanımlarının konu alanları ve sınıf düzeyi açısından Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre analizi ve değerlendirilmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 11(2), 643–660. https://doi.org/10.24315/tred.689366
• Ayvacı H. Ş. & Türkdoğan A. (2010). Yeniden yapılandırılan Bloom taksonomisine göre fen ve teknoloji dersi yazılı sorularının incelenmesi, Türk Fen Eğitimi Dergisi 7(1), 1325.
• Berge, Z. L. (2000). Why not reengineer traditional higher education? In A. S. Kahn (Ed.), Teaching and learning at a distance: Foundations of distance education (pp. 209–216). IGI Global. https://doi.org/10.4018/978-1-87828-974-2.ch017
• Deckert, J. & Wilson, M. (2023). Descriptive Research Methods, Ed. Welsh, T., Ambegaonkar, J.P. & Mainwaring, L. University Press of Florida. URL: https://www.jstor.org/stable/j.ctv33jb41z.
• Demirel, Ö. (2012). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme (19. Baskı). Pegem Akademi.
• Dessai, K.G.G., & Kamat, M. S. (2012). Improving learning outcomes through iterative teaching/learning methodology. Social Science Research Network. https://doi.org/10.2139/SSRN.1985844
• Doğan, O., & Ünal, C. (2024). İlköğretim ve ortaöğretim kurumları bursluluk sınavı fen bilimleri sorularının yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 12(2), 682–719. https://doi.org/10.46778/goputeb.1421252
• Finn, A. S., Kraft, M. A., West, M. R., Leonard, J. A., Bish, C. E., Martin, R. E., Sheridan, M. A., Gabrieli, C. F. O., & Gabrieli, J. D. E. (2014). Cognitive skills, student achievement tests, and schools. Psychological Science, 25(3), 763–773. https://doi.org/10.1177/0956797613516008
• Güngör Cabbar, B., Gültekin, S., Güneş, E., Aytaç, E. & Daşgın, F. (2020). 2018 Fen bilimleri ve Biyoloji dersleri öğretim programlarındaki çevre kazanımlarının yenilenmiş Bloom taksonomisine göre analizi.Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi (EFMED), 14(1), 504-527.
• Khine, M.S. (2013). Analysis of science textbooks for instructional effectiveness. In M.S. Khine (Ed.), Critical Analysis of Science Textbooks: Evaluating instructional effectiveness (pp. 303-310). Dordrecht, The Netherlands: Springer. https://doi.org/10.1007/978-94-007-4168-3_15
• Küçükahmet, L. (2003). Sınıf yönetiminde yeni yaklaşımlar. Nobel Yayıncılık.
• Lattuca, L. R. (2007). Curricula in international perspective. In J. J. F. Forest & P. G. Altbach (Eds.), International handbook of higher education (Vol. 18, pp. 41–60). Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-4012-2_4
• Levine, A. (2010). Teacher education must respond to changes in America. Phi Delta Kappan, 92(2), 19–24. https://doi.org/10.1177/003172171009200205
• Miles, M. B. & Huberman, A.M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks: Sage Publications. .
• Milli Eğitim Bakanlığı (2018). İlköğretim kurumları fen bilimleri dersi öğretim programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
• Millî Eğitim Bakanlığı. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Fen bilimleri dersi öğretim programı (5-8. sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/, Erişim Tarihi: 10.08.2024
• Milli Eğitim Bakanlığı (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni, https://gorusoneri.meb.gov.tr/ erişilmiştir.
• O’Flaherty, J., & Doyle, E. (2014). Making the case for moral development education. Journal of Further and Higher Education, 38(2), 147–166. https://doi.org/10.1080/0309877X.2012.699519
• Osmanoğlu, Ş. (2025). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarındaki kimya etkinliklerinin Yenilenmiş Bloom Taksonomisine göre incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi]. https://acikarsiv.balikesir.edu.tr/handle/123456789/0000
• Ozan, C., & Bahadır, E. (2024). Öğretmenlerin Biçimlendirici Değerlendirme Uygulamaları Ölçeği’nin Türk kültürüne uyarlanması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43(2), 1119–1158. https://doi.org/10.7822/omuefd.1458037
• Özalp, D. (2023). Science curriculum requirements: Science process skills in textbook activities. Journal of Educational Research and Practice, 13, 123–141. https://doi.org/10.5590/JERAP.2023.13.1.10
• Pektaş, M., İncikabı, L., & Yaz, Ö. (2015). Orta Öğretim Fen Ders Kitaplarının TIMSS Çerçevesine Göre Analizi. Adıyaman University Journal of Educational Sciences, 5(1), 29-48. https://doi.org/10.17984/adyuebd.08288 Sağlamgöz, F. & Soysal, Y. (2021). 2018 İlköğretim Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programlarının Kazanımlarının Yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ ne Göre İncelenmesi. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(11), 111-145. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iauefd/issue/62324/936242
• Saw, G. P. (2013). A framework of holistic education. International Journal of Innovative Research and Development, 2(10), 1–7. https://doi.org/10.3126/ijird.v2i10.123456
• Sönmez, V. (2020). Program geliştirmede öğretmen el kitabı (19. bs.). Anı Yayıncılık.
• Taşçı, G., Kılıç, D., & Altunoğlu, B. D. (2023). Biyoloji ders kitaplarında bulunan öğrenme etkinliklerinin incelenmesi: 10. sınıf örneği. Karaelmas Journal of Educational Sciences, 11, 145–164. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kebd
• Türkiye Maarif Vakfı. (2023). Maarif Eğitim Modeli Tanıtım Rehberi. TMV Yayınları.
• Türkmen, M., & Benzer, S. (2023). Liselere Geçiş Sınavı (LGS) Fen Bilimleri Sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisinin Bilişsel Süreç Boyutuna ve Uluslararası Matematik ve Fen Eğilimleri Araştırması Bilişsel Alan Basamaklarına Göre İncelenmesi. Journal of Individual Differences in Education, 5(2), 48-62. https://doi.org/10.47156/jide.1300534
• Ural, E., & Gürler Göbekli, B. (2022). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarında yer alan ünite sonu değerlendirme sorularının yenilenmiş Bloom Taksonomisi’ne göre değerlendirilmesi. Scientific Educational Studies. 6(1), 112-145.
• Zorluoğlu, S. L., Olgun, M., & Kızılaslan, A. (2020). Fen bilimleri dersi ile ilgili Yenilenmiş Bloom Taksonomisine yönelik Türkiye’de yapılan araştırmaların içerik analizi. Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 23–32. https://doi.org/10.24315/tred.513081