Research Article

Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz

Volume: 8 Number: 1 September 24, 2026
TR EN FR

Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz

Abstract

Tarih ders kitapları, ulusal kimliğin inşa edildiği başlıca metinler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu da onları ulusal devletlerin ideolojik aygıtlarından biri kılar. Bilhassa Afrika devletlerinin sömürgecilik sonrası deneyimleri ile değerlendirildiğinde, bu metinler, dekolonizasyon sürecinin de entelektüel boyutunu yansıtmaktadır. Bu önemlidir çünkü James Blaut’un da vurguladığı üzere sömürgeciliğin bir yansıması olan Avrupamerkezciliğe karşı güçlü bir farkındalık oluşturur. Bir noktada dekolonizasyon sürecini yaşamış toplumlarda bu anlatıdan uzaklaşma çabası kendini güçlü bir şekilde gösterir. Ancak Avrupamerkezcilik, kendisini yeniden üretebilen ideolojik bir çerçeveye sahiptir. Bu da tarih ders kitapları gibi farkındalığı yüksek metinlerde, söz konusu epistemolojik kalıpların ne ölçüde varlık gösterdiği gibi önemli bir tartışma alanı oluşturmaktadır. Bu bağlamda 2011 yılında bağımsızlığını kazanan ve bir Afrika devleti olarak dekolonizasyon mirasını taşıtan Güney Sudan’da, tarih ders kitaplarının Avrupamerkezci söylemi ne ölçüde yeniden ürettiği çalışmanın temel problemini oluşturmaktadır. Çalışmada iç savaş sonrası 2018 yılında yayımlanan ortaöğretim tarih ders kitapları incelenmiştir. Bu metinlerde yer alan Avrupamerkezci söylemler tespit edilip analiz edilmiştir. Çalışma, Avrupamerkezciliğin temel söylemleri olan tarihsel zaman, mekân, anlatı, kavramlar, toplumsal modeller ile olay, olgu ve aktörler üzerinden yapılan bir çözümlemedir. Ayrıca ders kitaplarını tamamlayıcı nitelikte olan öğretmen kılavuzları da incelemeye dahil edilerek bulgular desteklenmiştir. İncelenen ders kitapları, içerik düzeyinde sömürgecilik karşıtı olmasına rağmen kimi söylemler üzerinden Avrupamerkezci epistemolojiyi yeniden üretmektedir. Özellikle de Afrika’nın tarihsel deneyiminin, çoğu zaman Avrupa merkezli bir çerçeve içinde konumlandırıldığı görülmüştür.

Keywords

References

  1. Ministry of General Education and Instruction. (2018a). South Sudan secondary history 1: Student’s book. Longhorn Publishers.
  2. Ministry of General Education and Instruction. (2018b). South Sudan secondary history 1: Teacher’s guide. Longhorn Publishers.
  3. Ministry of General Education and Instruction. (2018c). South Sudan secondary history 2: Student’s book. Longhorn Publishers.
  4. Ministry of General Education and Instruction. (2018d). South Sudan secondary history 2: Teacher’s guide. Longhorn Publishers.
  5. Ministry of General Education and Instruction. (2018e). South Sudan secondary history 3: Student’s book. Longhorn Publishers.
  6. Ministry of General Education and Instruction. (2018f). South Sudan secondary history 3: Teacher’s guide. Longhorn Publishers.
  7. Ministry of General Education and Instruction. (2018g). South Sudan secondary history 4: Student’s book. Longhorn Publishers.
  8. Ministry of General Education and Instruction. (2018h). South Sudan secondary history 4: Teacher’s guide. Longhorn Publishers.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Postcolonial Studies, African Studies

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 24, 2026

Submission Date

May 25, 2026

Acceptance Date

July 30, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 8 Number: 1

APA
Acar, B. (2026). Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz. Akdeniz Havzası Ve Afrika Medeniyetleri Dergisi, 8(1), 1-19. https://doi.org/10.54132/akaf.1958385
AMA
1.Acar B. Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz. AKAF. 2026;8(1):1-19. doi:10.54132/akaf.1958385
Chicago
Acar, Burhan. 2026. “Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz”. Akdeniz Havzası Ve Afrika Medeniyetleri Dergisi 8 (1): 1-19. https://doi.org/10.54132/akaf.1958385.
EndNote
Acar B (September 1, 2026) Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz. Akdeniz Havzası ve Afrika Medeniyetleri Dergisi 8 1 1–19.
IEEE
[1]B. Acar, “Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz”, AKAF, vol. 8, no. 1, pp. 1–19, Sept. 2026, doi: 10.54132/akaf.1958385.
ISNAD
Acar, Burhan. “Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz”. Akdeniz Havzası ve Afrika Medeniyetleri Dergisi 8/1 (September 1, 2026): 1-19. https://doi.org/10.54132/akaf.1958385.
JAMA
1.Acar B. Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz. AKAF. 2026;8:1–19.
MLA
Acar, Burhan. “Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz”. Akdeniz Havzası Ve Afrika Medeniyetleri Dergisi, vol. 8, no. 1, Sept. 2026, pp. 1-19, doi:10.54132/akaf.1958385.
Vancouver
1.Burhan Acar. Ders Kitaplarında Avrupamerkezci Söylem: Güney Sudan Ortaöğretim Tarih Ders Kitapları Üzerine Bir Analiz. AKAF. 2026 Sep. 1;8(1):1-19. doi:10.54132/akaf.1958385

The Journal of Mediterranean Basin and African Civilizations is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License (CC BY NC). | Sherpa Romeo

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6IjE5ZGMvNDkzMS9iYjRkLzY5ZjEwNGRkNDBiZmQyLjk1NDUxNjA5LnBuZyIsImV4cCI6MTc3NzQwNjcwMSwibm9uY2UiOiJiNjEyMDI1MTA1MTU1MTZjYzI4MzNhZWE3NjMyZGM2NiJ9.rgWuCW7QxT0MuZMv0gdq_bnJLSABPDNhO7Nuw_hb6dQ  31523  746b3f119212762f0046950e93f99467d3446b9f.png  download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiaW1hZ2UucG5nIiwicGF0aCI6IjBjNjkvMWRmMi81MWNlLzY5ZjA3M2IxMzk5NTE1LjMxNDg0OTYxLnBuZyIsImV4cCI6MTc3NzM2OTUzNywibm9uY2UiOiJmNDI1NDljMzk4ZThiM2IyYjBlYzZjZWY0NzkxMjY3OCJ9.WuCmEKjqvt4ggtMheZJqQVwxwVJCZR7KgukcI060oKE

The Journal of Mediterranean Basin and African Civilizations(AKAF)

e-ISSN: 2717-7548

akaf@hbv.edu.tr & ayse.tomatyilmaz@hbv.edu.tr & mustafa.tekeli@msu.edu.tr

Publisher: Ankara Hacı Bayram Veli University Rectorate, Yücetepe, 85. Street,  N.8 06570 Çankaya/ANKARA