Research Article

Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme

Volume: 9 Number: 1 February 27, 2026
EN TR

Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme

Abstract

Turistik destinasyonlar, bireylerin çalışma yaşamı ve sorumluluklarından kaynaklanan zihinsel ve fiziksel yorgunluklarını azaltmada iyileştirici bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, Bilgi-İnanç-Norm (BİN) teorisi çerçevesinde Safranbolu’yu ziyaret eden turistlerin çevreye yönelik sorumlu davranışlarını, destinasyon türlerine göre incelemektir. Doğa merkezli, kültürel miras merkezli ve şehir turizmi amaçlı ziyaretler karşılaştırılarak karar süreci analiz edilmiştir. Tanımlayıcı araştırma desenine sahip çalışmada örneklem olarak Safranbolu seçilmiş; 274 katılımcıdan anket yoluyla veri toplanmıştır. SmartPLS programı kullanılarak yapısal eşitlik modeli ile hipotezler test edilmiştir. Bulgulara göre, biyosferik değer ve çevresel bilgi, ekolojik dünya görüşünü; bu görüş, sonuçların farkındalığını; farkındalık ise sırasıyla sorumluluk yüklemeyi, kişisel normu ve çevresel duyarlı davranışı pozitif yönde etkilemektedir. Çoklu grup analizine göre, biyosferik değer–ekolojik dünya görüşü ilişkisinde etki düzeyi doğal kaynak odaklı ziyaretçilerde daha yüksek çıkmıştır. Çevresel bilgi–ekolojik dünya görüşü ilişkisinde kültürel miras odaklı ziyaretçiler, şehir turu ziyaretçilerine kıyasla daha yüksek etki düzeyine sahiptir. Ekolojik dünya görüşü–sonuçların farkındalığı ilişkisinde ise şehir turu ziyaretçilerinin etkisi daha fazladır.

Keywords

Ethical Statement

The ethics committee approval required for the data collection phase of the article was issued by the Social and Human Sciences Research Ethics Committee of Ordu University, dated 24/11/2022 and numbered 15.

References

  1. Arkorful, V. E. (2022). Unravelling electricity theft whistleblowing antecedents using the theory of planned behavior and norm activation model, Energy Policy, 160(C). https://doi.org/10.1016/j.enpol.2021.112680
  2. Bagozzi, R., Yi, Y. (1988). On the evaluation of structural equation models. Journal of the Academy of Marketing Sciences, 16(1), 74-94. http://dx.doi.org/10.1007/BF02723327
  3. Becker, J. M., Ringle, C. M., Sarstedt, M., & Völckner, F. (2015). How collinearity affects mixture regression results. Marketing Letters, 26(4), 643–659. https://doi.org/10.1007/s11002-014-9299-9
  4. Bronfman, N. C., Cisternas, P. C., López-Vázquez, E., De la Maza, C., & Oyanedel, J. C. (2015). Understanding attitudes and pro-environmental behaviors in a Chilean community. Sustainability, 7(10), 14133-14152. https://doi.org/10.3390/su71014133
  5. Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. 23. Baskı, Pegem Akademi, Ankara.
  6. Cheng, T. M., C. Wu, H., Huang, L. M. (2013). The influence of place attachment on the relationship between destination attractiveness and environmentally responsible behavior for island tourism in Penghu, Taiwan. Journal of Sustainable Tourism, 21(8), 1166–1187. https://doi.org/10.1080/09669582.2012.750329
  7. Çiçek, D. (2021). Çevre paradigmalarının turizme yansımaları. Turizm Akademik Dergisi, 8(2), 75-87. Retrieved February 26, 2026, from https://izlik.org/JA29PB67AF
  8. Denley, T. J., Woosnam, K. M., Ribeiro, M. A., Boley, B. B., Hehir, C., & Abrams, J. (2020). Individuals' intentions to engage in last chance tourism: Applying the value- belief-norm model. Journal of Sustainable Tourism, 28(11), 1860–1881. https://doi.org/10.1080/09669582.2020.1762623

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Recreation Management

Journal Section

Research Article

Publication Date

February 27, 2026

Submission Date

September 17, 2025

Acceptance Date

December 27, 2025

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 1

APA
Erkekli, S., & Kement, Ü. (2026). Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 9(1), 492-510. https://doi.org/10.53353/atrss.1785978
AMA
1.Erkekli S, Kement Ü. Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme. ATRSS. 2026;9(1):492-510. doi:10.53353/atrss.1785978
Chicago
Erkekli, Seda, and Üzeyir Kement. 2026. “Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme”. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences 9 (1): 492-510. https://doi.org/10.53353/atrss.1785978.
EndNote
Erkekli S, Kement Ü (February 1, 2026) Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences 9 1 492–510.
IEEE
[1]S. Erkekli and Ü. Kement, “Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme”, ATRSS, vol. 9, no. 1, pp. 492–510, Feb. 2026, doi: 10.53353/atrss.1785978.
ISNAD
Erkekli, Seda - Kement, Üzeyir. “Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme”. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences 9/1 (February 1, 2026): 492-510. https://doi.org/10.53353/atrss.1785978.
JAMA
1.Erkekli S, Kement Ü. Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme. ATRSS. 2026;9:492–510.
MLA
Erkekli, Seda, and Üzeyir Kement. “Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme”. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, vol. 9, no. 1, Feb. 2026, pp. 492-10, doi:10.53353/atrss.1785978.
Vancouver
1.Seda Erkekli, Üzeyir Kement. Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme. ATRSS. 2026 Feb. 1;9(1):492-510. doi:10.53353/atrss.1785978

22039
All articles published in this journal are licensed under the Creative Commons Attribution–NonCommercial 4.0 International License (CC BY-NC 4.0). This license permits the copying, distribution, and reuse of the published articles (the work) for non-commercial purposes, provided that appropriate credit is given. Commercial use is subject to permission. Authors retain the copyright of their published articles and grant the journal a non-exclusive right to publish and distribute the work.