EN
TR
Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme
Öz
Turistik destinasyonlar, bireylerin çalışma yaşamı ve sorumluluklarından kaynaklanan zihinsel ve fiziksel yorgunluklarını azaltmada iyileştirici bir rol üstlenmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, Bilgi-İnanç-Norm (BİN) teorisi çerçevesinde Safranbolu’yu ziyaret eden turistlerin çevreye yönelik sorumlu davranışlarını, destinasyon türlerine göre incelemektir. Doğa merkezli, kültürel miras merkezli ve şehir turizmi amaçlı ziyaretler karşılaştırılarak karar süreci analiz edilmiştir. Tanımlayıcı araştırma desenine sahip çalışmada örneklem olarak Safranbolu seçilmiş; 274 katılımcıdan anket yoluyla veri toplanmıştır. SmartPLS programı kullanılarak yapısal eşitlik modeli ile hipotezler test edilmiştir. Bulgulara göre, biyosferik değer ve çevresel bilgi, ekolojik dünya görüşünü; bu görüş, sonuçların farkındalığını; farkındalık ise sırasıyla sorumluluk yüklemeyi, kişisel normu ve çevresel duyarlı davranışı pozitif yönde etkilemektedir. Çoklu grup analizine göre, biyosferik değer–ekolojik dünya görüşü ilişkisinde etki düzeyi doğal kaynak odaklı ziyaretçilerde daha yüksek çıkmıştır. Çevresel bilgi–ekolojik dünya görüşü ilişkisinde kültürel miras odaklı ziyaretçiler, şehir turu ziyaretçilerine kıyasla daha yüksek etki düzeyine sahiptir. Ekolojik dünya görüşü–sonuçların farkındalığı ilişkisinde ise şehir turu ziyaretçilerinin etkisi daha fazladır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma, TR Dizin etik kurul izni gerektiren çalışma grubunda yer almamaktadır. / Makalede, veri toplama aşaması için gerekli etik kurulu belgesi Ordu Üniversitesi/ Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu ve 24/11/2022/15 düzenlenmiştir.
Kaynakça
- Arkorful, V. E. (2022). Unravelling electricity theft whistleblowing antecedents using the theory of planned behavior and norm activation model, Energy Policy, 160(C). https://doi.org/10.1016/j.enpol.2021.112680
- Bagozzi, R., Yi, Y. (1988). On the evaluation of structural equation models. Journal of the Academy of Marketing Sciences, 16(1), 74-94. http://dx.doi.org/10.1007/BF02723327
- Becker, J. M., Ringle, C. M., Sarstedt, M., & Völckner, F. (2015). How collinearity affects mixture regression results. Marketing Letters, 26(4), 643–659. https://doi.org/10.1007/s11002-014-9299-9
- Bronfman, N. C., Cisternas, P. C., López-Vázquez, E., De la Maza, C., & Oyanedel, J. C. (2015). Understanding attitudes and pro-environmental behaviors in a Chilean community. Sustainability, 7(10), 14133-14152. https://doi.org/10.3390/su71014133
- Büyüköztürk, Ş., Akgün, Ö. E., Demirel, F., Karadeniz, Ş., & Çakmak, E. K. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. 23. Baskı, Pegem Akademi, Ankara.
- Cheng, T. M., C. Wu, H., Huang, L. M. (2013). The influence of place attachment on the relationship between destination attractiveness and environmentally responsible behavior for island tourism in Penghu, Taiwan. Journal of Sustainable Tourism, 21(8), 1166–1187. https://doi.org/10.1080/09669582.2012.750329
- Çiçek, D. (2021). Çevre paradigmalarının turizme yansımaları. Turizm Akademik Dergisi, 8(2), 75-87. Retrieved February 26, 2026, from https://izlik.org/JA29PB67AF
- Denley, T. J., Woosnam, K. M., Ribeiro, M. A., Boley, B. B., Hehir, C., & Abrams, J. (2020). Individuals' intentions to engage in last chance tourism: Applying the value- belief-norm model. Journal of Sustainable Tourism, 28(11), 1860–1881. https://doi.org/10.1080/09669582.2020.1762623
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Rekreasyon Yönetimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
27 Şubat 2026
Gönderilme Tarihi
17 Eylül 2025
Kabul Tarihi
27 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1
APA
Erkekli, S., & Kement, Ü. (2026). Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 9(1), 492-510. https://doi.org/10.53353/atrss.1785978
AMA
1.Erkekli S, Kement Ü. Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme. ATRSS. 2026;9(1):492-510. doi:10.53353/atrss.1785978
Chicago
Erkekli, Seda, ve Üzeyir Kement. 2026. “Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme”. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences 9 (1): 492-510. https://doi.org/10.53353/atrss.1785978.
EndNote
Erkekli S, Kement Ü (01 Şubat 2026) Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences 9 1 492–510.
IEEE
[1]S. Erkekli ve Ü. Kement, “Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme”, ATRSS, c. 9, sy 1, ss. 492–510, Şub. 2026, doi: 10.53353/atrss.1785978.
ISNAD
Erkekli, Seda - Kement, Üzeyir. “Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme”. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences 9/1 (01 Şubat 2026): 492-510. https://doi.org/10.53353/atrss.1785978.
JAMA
1.Erkekli S, Kement Ü. Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme. ATRSS. 2026;9:492–510.
MLA
Erkekli, Seda, ve Üzeyir Kement. “Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme”. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, c. 9, sy 1, Şubat 2026, ss. 492-10, doi:10.53353/atrss.1785978.
Vancouver
1.Seda Erkekli, Üzeyir Kement. Bilgi İnanç Norm Teorisi Bağlamında Çevreye Sorumlu Davranışlar: Seyahat Amacına Göre Değerlendirme. ATRSS. 01 Şubat 2026;9(1):492-510. doi:10.53353/atrss.1785978