Brütalist Mekanın Anlatısal ve İdeolojik İşlevi: Blade Runner 2049 Üzerine Mekansal Çözümleme
Abstract
Brütalizm, II.Dünya Savaşı sonrası görülen ekonomik kriz ortamında, işlevsellik ve yapısal dürüstlük bağlamında modernitenin radikal bir sürekliliği olarak benimsenen bir yaklaşımdır. Bu çalışmada, brütalist mimarlığın sinemasal anlatıdaki temsiliyeti incelenmekte, bu yapı dilinin üstlendiği düşünsel, ideolojik ve anlatısal işlevlerin ortaya çıkarılması amaçlanmaktadır. Blade Runner 2049 filminde brütalizm, yalnızlık, kimlik ve nesneleştirme gibi kavramlarla bütünleşerek karakter-bellek ilişkisiyle toplumsal düzeni görünür kılmaktadır. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, Lefebvre’nin mekanın üretimi yaklaşımı ile Le Corbusier’nin modern mimarlık tanımlarına ve Reyner Banham’ın brütalist mimari ilkelerine dayanmaktadır. Bu bağlamda mekan, brütalist estetiğin sunduğu yapısal dürüstlük üzerinden filmin felsefi altyapısını kuran bir bileşen olarak ele alınmaktadır. Görsel mekansal analiz ve kare-kare çözümleme tekniklerinin kullanıldığı bu incelemede, brütalist mekanın, hiyerarşi, itaat ve yabancılaşma gibi kavramları yapılandıran üretici bir özneye dönüştüğü saptanmıştır. Analizler sonucunda, mekansal ölçeğin karakter üzerinde farklılaşmış izolasyon katmanları ürettiği ve brütalizmin, anlatıda epistemik bir çerçeve olarak işlediği sonucuna varılmıştır. Böylelikle çalışma, bu mimari üslubun salt görselliğin ötesinde, söylemin güçlü bir mekansal karşılığı haline geldiğini tartışmaktadır.
Keywords
Blade Runner 2049, Brütalist mimari, Mekansal temsil, Mimarlık ve sinema, Sinematografik mekan
References
- [1] Pallasmaa, J. (2007). The architecture of image: Existential space in cinema. Helsinki: Rakennustieto Publishing.
- [2] Lefebvre, H. (2014). Mekanın üretimi. Sel Yayıncılık, İstanbul, 25.
- [3] Corbusier, L. (1986). Towards a new architecture. New York: Dover Publications, 4.
- [4] McClelland, M. ve Stewart, G. (2007). Concrete Toronto: A guidebook to concrete architecture from the fifties to the seventies. Coach House Books, 12.
- [5] Kortan, E. (1986). XX. yüzyıl mimarlığına estetik açıdan bakış. Yaprak Kitabevi, Ankara, 81.
- [6] Alp, S. (2019). Brütalist mimari ve heykel ilişkisi: David Umemoto’nun heykelleri. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Özel Sayı, 1-16.
- [7] Özbalta, N. B. (2017). Brütalist yapıların bölgesel etkilere bağlı olarak biçimlenişleri: İngiltere, Türkiye ve Brezilya örnekleri, 2.
- [8] Banham, R. (1966). The new brutalism: Ethic or aesthetic?. Architectural Press, Londra.
- [9] Buldaç, M. ve Eren, G. H. (2022). Kent kimliği üzerinden brütalist mimarlığın okunması: Yeni Belgrad süper blokları. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, 7(13), 347-370.
- [10] Buldaç, M. (2022). Brütalist mimari örneği The Barbican Centre pilotilerinin yapı kamusal alanları üzerindeki etkisi. Pearson Journal, 7(22), 11-28.
