Bireysel İş Yapılandırmanın Sonuçları: Bireysel İş Yapılandırmanın Psikolojik Sermaye ve İşe Adanmışlık Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi
Öz
İş tasarımı, uzun bir geçmişe sahip bir çalışma alanı olup, işin tasarımı yoluyla çalışanların motive edilmesi temel düşüncesine dayanır. İş tasarımı teorileri ve bu alanda çalışan araştırmacılar, geleneksel olarak uzun yıllar işin tasarımı konusundaki sorumluluğun yöneticilere ait olduğu temel varsayımı üzerinden görüşlerini ifade etmişlerdir. Çalışma yaşamında özellikle son otuz yılda yaşanan değişim ve dönüşümler, işin tasarımına da farklı yaklaşımların uygulanmasını gerektirmiştir. Çalışanların iş tanımları yerine rolleri ve belirsizlik ve karmaşıklık ile başedilmesini sağlayan proaktif davranışlar üzerine odaklanan yeni yaklaşımlar, işin tasarımı konusunda da benzer bakış açılarının gelişmesine öncülük etmiştir. İşi yürüten kişinin kendi işini tekrar tasarlamasını ve işin farklı yönlerini değiştirmesini içeren bireysel iş yapılandırma (job crafting), kişiye görevlerini, iş ilişkilerini ya da işi algılamasını biçimlendirme fırsatı verir ve işin kendi beceri, ihtiyaç, değer ve tercihleriyle uyumlu hale gelmesini sağlar. Bireysel iş yapılandırma bireysel ve örgütsel sonuçlar üzerinde etkilidir. Bireysel iş yapılandırmanın etkili olduğu en önemli bireysel sonuçlar arasında işe adanmışlık ve psikolojik sermaye bulunmaktadır. Bu iki bireysel sonuç çalışanların iyi olma hali ve işle ilgili kişisel kaynaklarını geliştirmeleri ile ilgili olmasının yanında önemli örgütsel sonuçlara da etki etmeleri açısından önemlidir. Bu bağlamda ilgili yazın incelendikten sonra, bireysel iş yapılandırmanın bireysel sonuçlar üzerindeki etkisi ile ilgili bir çalışma yapılması kararlaştırılmıştır. Araştırmanın amacı, bireysel iş yapılandırma ile işe adanmışlık ve psikolojik sermaye arasındaki ilişkiyi değerlendirmektir. Bireysel iş yapılandırmayı farklı biçimde operasyonelleştiren çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmada ise Tims ve diğerlerinin (2012) geliştirdiği model kullanılmıştır. Kolayda örnekleme ile gerçekleştirilen anket çalışması sayesinde 121 katılımcıdan elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Verilerin değerlendirilmesi aşamasında ilk olarak ölçeklere faktör ve güvenirlik testi uygulanmış, ardından değişkenler arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü belirlemek için korelasyon ve regresyon analizi uygulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akın, Ahmet; Hakan Sarıçam, Çınar Kaya, Taner Demir. “Turkish Version of Job Crafting Scale (JCS): The Validity and Reliability Study”, The International Journal of Educational Researchs, C.5, No.1, 2014, s. 10-15.
- Avey, James B.; Wernsing, Tara, Fred Luthans. “Can Positive Employees Help Positive Organizational Change? Impact of Psychological Capital and Emotions on Relevant Attitudes and Behaviors”, The Journal of AppliedBehavioral Science, C.44, No.1, 2008, s. 48-70.
- Bakker, Arnold B.; Jari J. Hakanen, Evangelia Demerouti, Despoina Xanthopoulou. “Job resources boost work engagement, particularly when job demands are high”, Journal of Educational Psychology, C.99, No.2, 2007, s. 274-284.
- Bakker, Arnold. B., Simon L. Albrecht, Michael Leiter. “Key Questions Regarding Work Engagement”. European Journal of Work and Organizational Psychology, C.20, No.1, 2011, s. 4-28.
- Bandura, Albert. “Self-efficacy”. In V. S. Ramachaudran (Ed.), Encyclopedia of human behavior (Vol. 4, pp. 71-81), New York: Academic Press, 1994. Beğenirbaş, Memduh; Ercan Turgut. “Psikolojik Sermayenin Çalışanların Yenilikçi Davranışlarına ve Performanslarına Etkileri: Savunma Sektöründe Bir Araştırma”, Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, vol. 31, no. 1, 2016, s. 57-93.
- Çalışkan, Sezer C. “Pozitif Örgütsel Davranış Değişkenleri ile Yeni Araştırma Modelleri Geliştirme Arayışları: Pozitif Örgütsel Davranış Değişkenlerinin İşe Adanmışlık, Tükenmişlik ve Sinizm Üzerine Etkileri ve Bu Etkileşimde Örgütsel Adalet Algısının Aracılık Rolü Üzerine Bir Araştırma”, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C.16, No.3, 2014, s. 363-382.
- de Beer, Leon T., Maria Tims, Arnold B. Bakker. “Job Crafting and Its Impact on Work Engagement and Job Satisfaction in Mining and Manufacturing”, South African Journal of Economic and Management Sciences (SAJEMS), C.19, No.3, 2016, s. 400-412.
- Demerouti, Evangelia, Arnold B. Bakker, Friedhelm Nachreiner, William B. Schaufeli. “The Job Demands-Resources Model of Burnout”, Journal of Applied Psychology, C.86, No.3, 2001, s. 499-512.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
29 Kasım 2018
Gönderilme Tarihi
11 Temmuz 2018
Kabul Tarihi
7 Eylül 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 16 Sayı: 32